TIẾNG HÓT SƠN CA

15 năm hoạt động, Sơn Ca Media là công ty điện tử tồn tại được trên thị trường nghe – nhìn qua các vòng đời sản phẩm từ đầu DVD, karaoke nhờ đầu tư cho nghiên cứu thiết kế.

QUỐC KHÁNH

Tiếng hót Sơn Ca - ảnh 1

hiết kế nhỏ, gọn, đẹp. Tính năng gói gọn trong một.” Đó là nhận xét về sản phẩm dàn karaoke di động mới ra mắt cuối năm 2018 của Sơn Ca Media trên diễn đàn Tinh tế. Trong chiếc hộp chữ nhật giả da sang trọng kích thước bằng túi du lịch xách tay, tất cả nhu cầu nghe nhạc, ca hát, đệm đàn của người sử dụng đều được đáp ứng từ hát qua micro, hát mộc trên nền nhạc đệm soạn sẵn qua chức năng Micless, hay trộn thêm tiếng guitar thùng có bộ amplifier.

Linh hồn của sản phẩm này do nhóm kỹ sư của Sơn Ca nghiên cứu và tự phát triển thiết kế mạch, chip, phần mềm, kết quả của “hơn 15 năm gian khó, đầu tư đội ngũ kỹ sư,” như lời đánh giá của ông Lê Văn Chính, nhà sáng lập và hiện đang giữ chức vụ cố vấn của công ty. Đi theo hướng nghiên cứu, thiết kế, làm chủ công nghệ cốt lõi để luôn cải tiến, tạo ra các tính năng nổi trội hơn cho sản phẩm, các công đoạn có giá trị gia tăng cao, lợi thế như vậy giúp cho Sơn Ca trụ vững khi vòng đời các sản phẩm như đầu VCD, DVD kết thúc. Không những vậy, họ có thể cạnh tranh được với các sản phẩm nhập khẩu từ Hàn Quốc, Trung Quốc.

Sơn Ca ra đời năm 2005, vốn tài chính ít ỏi, có lúc phải thế chấp nhà để có vốn hoạt động. Nguồn vốn lớn nhất lúc đó là ý chí đeo đuổi nghiên cứu, thiết kế sản phẩm của ông Chính và nhóm kỹ sư trẻ mới ra trường được khoảng 2 – 3 năm. “Lúc đó không có nhiều lựa chọn, làm về nghiên cứu, phát triển sản phẩm điện tử,” Châu Thị Bích Nga, trưởng phòng nghiên cứu các dự án mạo hiểm của Sơn Ca kể. Tốt nghiệp đại học Bách khoa TP.HCM năm 2004, Nga làm ở nhóm nghiên cứu của Vitek – VTB do ông Chính, lúc đó là giám đốc doanh nghiệp này, lập ra. Khi đầu tư cho nghiên cứu – phát triển không thuyết phục được lãnh đạo công ty, ông Chính lập Sơn Ca Media, cùng đội ngũ 5 – 7 kỹ sư trẻ. Sản phẩm đầu tay Nga tham gia là nghiên cứu giải mã file Midi cho các sản phẩm âm nhạc, chủ yếu là karaoke và piano điện. Tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin của đại học Bách khoa TP.HCM sau Nga hai năm, Nguyễn Đức Thịnh vào Sơn Ca và tham gia nhóm phát triển ứng dụng trên nền chip Sigma Design. Thịnh cùng hai đồng nghiệp trẻ được cử sang công ty Sigma ở Mỹ ba tháng để học hỏi. “Kiến thức học về Linux, hệ điều hành mã nguồn mở ở trường là nền tảng, còn kiến thức lập trình chuyên sâu, phải tìm hiểu tự học, mới có thể phát triển các trình xử lý cho từng cụm linh kiện, chức năng…” Thịnh, người đang giữ chức vụ phó giám đốc phụ trách kỹ thuật nói.

Do chíp Sigma có giá cao (hơn 200 đô la Mỹ/chip ở thời điểm đó), nên lãnh đạo Sơn Ca đặt ra bài toán mới cho bộ phận nghiên cứu: làm sao giá thành rẻ hơn mà tính năng vẫn bảo đảm được. Để làm được điều này, nhóm phát triển của Thịnh phải sử dụng chip tối giản, cùng các giải thuật mới để trên cùng tác vụ, hiệu quả hoạt động phải tốt, mượt và nhanh. Thịnh kể: “Thuận lợi là nhiều giải thuật đã được phát triển từ trước, nên giờ kế thừa và đưa ra một số giải thuật mới.”

Tiếng hót Sơn Ca - ảnh 2

Cuối tuần, các kỹ sư thường trao đổi về công nghệ mới, các ứng dụng lập trình. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Từ đầu DVD, rồi tới DVD karaoke, dựa trên nền tảng nghiên cứu và phát triển, các sản phẩm của Sơn Ca ngày càng đa dạng, theo kịp sự thay đổi về công nghệ kỹ thuật số, từ nhu cầu cố định cho tới di động. Thử thách với các kỹ sư thiết kế là phải liên tục học hỏi, nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới. Chẳng hạn, phần cứng karaoke chạy trên nền Android để tích hợp với các thiết bị di động, bên dưới vẫn là Linux, nhưng nhóm thiết kế phải “học lại từ đầu để thiết kế lại phần cứng,” theo lời Thịnh kể. “Ngày ở công ty làm việc, thử nghiệm, tối về người làm kỹ thuật phải đọc thêm tài liệu mới theo kịp,” Nga cho biết thêm. “Riêng mã nguồn của Android lên tới mấy chục GB,” Thịnh nói thêm.

Điểm lại các dòng sản phẩm của công ty 15 năm tuổi này, có thể thấy họ bắt nhịp được sự thay đổi công nghệ. Ở thời điểm mới ra đời, khi đầu DVD tiêu thụ ở Việt Nam tính bằng đơn vị triệu cái, họ có sản phẩm DVD, DVD karaoke, với công nghệ giải mã Midi và kho nội dung nhạc Midi tự xây dựng. Khi DVD thoái trào, nội dung số được lưu trữ và cung ứng qua điện toán đám mây, họ cũng xây dựng giải pháp ứng dụng trên nền tảng này để cung cấp cho các doanh nghiệp karaoke đang khai thác cả trăm phòng hát, cũng như cho người dùng cá nhân. “Hiện nay tất cả sản phẩm đều số hóa và kết nối wifi, tạo thành một hệ sản phẩm liên kết từ dàn máy, tivi, bảng LED, điện thoại thông minh,” ông Chính cho biết.

Trong dàn karaoke di động của Sơn Ca, ngoài loa, còn kèm hai micro cũng do doanh nghiệp này thiết kế. Thịnh cho biết, nhờ nghiên cứu vang số (DSP – digital Sound Processing), hiểu đơn giản là bộ xử lý và trộn tín hiệu âm thanh từ các nguồn đầu vào khác nhau để tạo ra âm thanh trong sạch và hoàn hảo, micro có thể thích nghi với sự đa dạng sinh học của khẩu độ, vòm họng của nhiều người, dù là đàn ông hay phụ nữ, nói lớn hay nhẹ nhàng. Thịnh nói: “Chúng tôi tốn quá nhiều thời gian để thử nghiệm giọng hát của rất nhiều giới tính, độ tuổi và cả chất giọng địa phương vùng miền khác nhau.”

Cùng với các ứng dụng di động phát triển cho iOS và Android, hai hệ điều hành di động chủ yếu hiện nay, đội ngũ kỹ thuật của Sơn Ca có thể nắm bắt tỉ lệ sử dụng các bài hát, thị hiếu về âm thanh (tinh chỉnh các âm trầm, trung, cao, độ vang) để có thể tinh chỉnh hàng trăm thông số bằng phần mềm thông minh do họ tự viết. Trên cơ sở dữ liệu thu thập, họ bắt đầu nghiên cứu để hệ thống “học” thói quen điều chỉnh âm thanh theo thị hiếu của địa phương, vùng miền. “Chẳng hạn người miền Tây ưa ca vọng cổ thường thích chỉnh tiếng vang lớn và dài hơn người miền Trung,” ông Chính ví dụ. Thịnh, vị phó giám đốc 36 tuổi, ngoài việc lãnh đạo bộ phận nghiên cứu và phát triển, đang cùng một đồng nghiệp tìm hiểu, học hỏi về trí tuệ nhân tạo để ứng dụng phát triển sản phẩm trong tương lai.

Tiếng hót Sơn Ca - ảnh 3

Việc phát triển sản phẩm của Sơn Ca gặp thuận lợi khi các doanh nghiệp điện tử nước ngoài đầu tư hàng chục tỉ đô la Mỹ, biến Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất các sản phẩm điện tử, viễn thông của thế giới. Theo ông Chính, ở thị trường Việt Nam quy tụ khá nhiều các nhà sản xuất linh, phụ kiện để công ty có thể mua linh kiện, phụ kiện. “Đầu tư cho nghiên cứu và phát triển đòi hỏi chi phí lớn nhưng khá rủi ro, như khả năng thất bại trong tạo sản phẩm mới hay tạo ra được sản phẩm mới nhưng thị trường không đón nhận. Nhóm của Nga được giao phát triển hàng chục đề tài nghiên cứu mạo hiểm mà chỉ có 10% số đề tài được thương mại hóa sau khi nghiên cứu phát triển,” Nga cho biết. Cô nói thêm: “Chỉ có thể hướng ra các thị trường bên ngoài, số lượng tiêu thụ lớn thì mới trang trải được chi phí nghiên cứu và phát triển.”

"CHỈ CÓ ĐẦU TƯ VÀO NGHIÊN CỨU PHÁT TRIỂN MỚI CÓ THỂ TẠO RA NĂNG LỰC SÁNG TẠO."

- Lê Văn Chính, nhà sáng lập Sơn Ca Media

Nguyễn Đức Thịnh chia sẻ: “Chúng tôi có thế mạnh về hệ thống nhúng, thích hợp để phát triển hệ sinh thái IoT trong gia đình. Bên cạnh đó, ngành hàng giải trí gia đình truyền thống sẽ được đẩy mạnh khi tất cả đều được nối mạng và ngày càng thông minh hơn.” “Quan trọng nhất chúng tôi vẫn tập trung đề tài dài hơi là phát triển nguồn ca khúc thông qua việc nghiên cứu học máy về quãng, nhịp của ca khúc để máy tự sáng tác. Lúc đó, Sơn Ca Media trở thành đơn vị sáng tạo và kinh doanh nội dung số.”

Ước mơ của người đứng đầu bộ phận hơn 15 kỹ sư, nguồn vốn nhân lực mà họ tích lũy sau chặng đường phát triển 15 năm, đang trở thành hiện thực. Ca khúc Về thôi thương nhớ, trong chương trình thử nghiệm kết hợp học máy để sáng tác của Sơn Ca, được đăng tải trên YouTube năm 2018 đến nay được hơn 600 ngàn lượt xem.

*Tạp chí in Forbes Việt Nam số 72, tháng 05.2019.