Sau hơn 30 năm phát triển, chuyển kinh doanh từ thực phẩm sang công nghệ, mới nhất FPT rẽ lối định hướng trở thành công ty dịch vụ chuyển đổi số. Bước đầu tiên: trẻ hóa, thay đổi cấu trúc ban lãnh đạo.
Thế hệ thứ ba ở FPT và sứ mệnh mới - ảnh 1

Ông Bùi Quang Ngọc (trái), nguyên tổng giám đốc FPT, phó chủ tịch hội đồng quản trị FPT và ông Nguyễn Văn Khoa, tân tổng giám đốc FPT. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Trong đại hội cổ đông thường niên của FPT tổ chức cuối tháng 3.2019, trên ghế chủ  tọa ngoài gồm hai thành viên sáng lập quen mặt là ông Trương Gia Bình, Bùi Quang Ngọc, bất ngờ xuất hiện một gương mặt mới- ông Nguyễn Văn Khoa, phó tổng giám đốc FPT. Sau 31 năm phát triển, FPT đã trải qua một phép thử chuyển giao quyền lực kéo dài vỏn vẹn 20 tháng nhưng miếng ghép thử không thành công. Sau đó thế hệ sáng lập phải quay lại nắm quyền và sau năm năm một sự thử nghiệm khác lại bắt đầu, ông Nguyễn Văn Khoa, hạt giống thuộc thế hệ thứ ba ở FPT được bổ nhiệm ngồi ghế tổng giám đốc FPT, công ty công nghệ thông tin hàng đầu ở Việt Nam.

Cùng với tân tổng giám đốc sinh năm 1977, ban điều hành FPT nhiệm kỳ 2019 – 2022 có một số gương mặt thuộc thế hệ 7X – 8X như phó tổng giám đốc Nguyễn Thế Phương (1977), phó tổng giám đốc Hoàng Việt Anh (1975), các giám đốc nghiệp vụ như giám đốc Công nghệ Lê Hồng Việt (1981), giám đốc Chuyển đổi số Trần Huy Bảo Giang (1983). “Thế hệ 7X giờ cũng không phải là quá trẻ, họ cũng làm việc 15 – 20 năm trong FPT. Họ không phải người mới và khá hiểu truyền thống cũng như hoạt động của FPT. Hơn nữa ở tuổi của họ có lợi thế trong việc tiếp xúc với cái mới, công nghệ mới và phản ứng kịp thời với thị trường,” ông Bùi Quang Ngọc, phó chủ tịch hội đồng quản trị FPT đánh giá về thế hệ lãnh đạo trẻ của FPT tại đại hội cổ đông năm 2019.

Thành lập năm 1988, từ một công ty cổ phần chế biến thực phẩm (Food Processing Techonology), mau chóng FPT chuyển hướng sang kinh doanh các sản phẩm công nghệ khi đất nước mở cửa. Niêm yết trên sàn chứng khoán cuối năm 2006, các mảng hoạt động kinh doanh của FPT dần định hình: phân phối các sản phẩm công nghệ, gia công phần mềm, viễn thông, giáo dục, trong đó mảng phân phối luôn chiếm tỉ trọng khá lớn xét theo doanh thu. Và trong quá khứ, có những lúc FPT cũng bị quyến rũ bởi sức nóng của chứng khoán đầu tư mở rộng thành lập công ty chứng khoán, ngân hàng trước khi rút lui. 

Giai đoạn 2017 – 2018, FPT thực hiện đợt tái cấu trúc, thoái vốn khỏi mảng bán lẻ và phân phối, tập trung phát triển các hoạt động kinh doanh cốt lõi gồm công nghệ, viễn thông và giáo dục. Nhờ vậy, tập đoàn có được tốc độ tăng trưởng tốt hơn. Doanh thu và lợi nhuận công ty tăng trưởng lần lượt là 17,4% và 30,6% so với năm 2017. Trong cơ cấu doanh thu 23.100 tỉ đồng, viễn thông chiếm khoảng 35%, công nghệ chiếm 57,7% . Nhờ thoái vốn khỏi lĩnh vực bán lẻ vốn tỉ suất sinh lời khiêm tốn, tỉ suất lợi nhuận đã được cải thiện, tăng lên 16,6% trong khi giai đoạn 2013 – 2016 bình quân khoảng 8%. “Việc tập trung vào mảng kinh doanh cốt lõi đã phản ánh đúng thực chất hoạt động của một tập đoàn công nghệ, với tỉ trọng doanh thu từ mảng công nghệ chiếm 58% tổng doanh thu của toàn tập đoàn,” ông Khoa nói.

Mảng viễn thông của FPT doanh thu chủ yếu đến từ thị trường trong nước. Ngược lại, mảng công nghệ, một trong hai chân kiềng chính của FPT, phát triển hài hòa giữa thị trường nội địa và nước ngoài. Gia công phần mềm xuất khẩu, mảng kinh doanh FPT đang muốn đẩy mạnh, chiếm 36% doanh thu. FPT từng bước tham gia triển khai, cung ứng giải pháp phần mềm tích hợp, từng bước mở rộng hoạt động tại các thị trường nước ngoài như Nhật, Mỹ, châu Âu. Luồng gió mới từ lớp lãnh đạo thuộc thế hệ 7x - 8x, trọng trách cũng lớn hơn thể hiện qua mục tiêu trở thành một trong 50 doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chuyển đổi số hàng đầu trên toàn cầu. Vì sao phải chọn hướng đi mới? Liệu mục tiêu đó có khả thi?

Theo báo cáo của công ty phân tích thị trường IDC, thị trường chuyển đổi số toàn cầu năm 2019 đạt 1.250 tỉ đô la Mỹ, trong đó bốn ngành chuyển đổi mạnh nhất là sản xuất lắp ráp đơn lẻ, sản xuất theo dây chuyền, vận tải và bán lẻ. IDC dự báo thị trường này sẽ đạt gần 2.000 tỉ đô la Mỹ trong năm 2022. FPT đang nhắm tới miếng bánh này, nơi tất cả đối thủ mạnh yếu đều bình đẳng “đang đi những bước đầu tiên.”

“FPT tham gia vào lĩnh vực chuyển đổi số từ năm 2015, nhưng chỉ thực hiện từng phần chứ chưa phải một bức tranh đầy đủ. Tuy nhiên bốn năm làm việc với các tập đoàn lớn trên thế giới và tham gia vào những phần dự án cũng giúp chúng tôi hình dung được câu chuyện chuyển đổi số sẽ như thế nào,” ông Hoàng Việt Anh, phó tổng giám đốc FPT nói với Forbes Việt Nam

Vị lãnh đạo 44 tuổi kể năm 1999 khi FPT xuất khẩu phần mềm thì Ấn Độ đã đi trước Việt Nam 15 – 20 năm. Nhưng hiện tại, ở lĩnh vực chuyển đổi số xuất phát điểm của các doanh nghiệp công nghệ thông tin trên thế giới ngang nhau. “Đặc biệt sau 31 năm FPT tích lũy cho mình nhiều kinh nghiệm, kiến thức trong lĩnh vực công nghệ thông tin sẽ là bàn đạp cho FPT tiến vào con đường chuyển đổi số,” ông Việt Anh nói thêm.


Thế hệ thứ ba ở FPT và sứ mệnh mới - ảnh 2

“Điểm chung và cũng là điểm mạnh của ban điều hành hiện tại là sự máu lửa, tâm huyết, khát khao khẳng định và chinh phục các mục tiêu mới.”

—Nguyễn Văn Khoa


Theo báo cáo của FPT, hiện tập đoàn này có hơn 500 khách hàng toàn cầu, với khoảng 100 khách hàng nằm trong danh sách Fortune 500. Bước chuyển đổi mang tính đột phá này đang mang lại những động lực tăng trưởng tích cực cho FPT.

“Khó khăn đầu tiên sẽ giống như FPT cách đây 20 năm khi bắt đầu xuất khẩu phần mềm. Lúc đó cả thế giới chỉ nghĩ đến Ấn Độ, bây giờ thì ai tin là FPT có thể làm được chuyển đổi số,” ông Việt Anh phân tích. Tiếp theo, ông chỉ ra ba nguồn lực mà FPT phải phát triển gồm: công nghệ thông tin - nguồn lực về kiến thức trong từng lĩnh vực cụ thể (logistics, ngân hàng, bán lẻ, viễn thông…)-  nguồn lực để xây dựng đẳng cấp trong dịch vụ tư vấn, đủ khả năng thuyết phục được khách hàng triển khai chuyển đổi số.

Thừa nhận rằng nguồn nhân sự có kinh nghiệm được đào tạo để chuẩn bị cho câu chuyện chuyển đổi số đang khá khan hiếm không chỉ ở Việt Nam, ông Việt Anh cho biết FPT hiện đang sử dụng khoảng 20% nguồn nhân lực có kinh nghiệm của FPT Software từng tham gia những “trận đánh” bốn năm trước đây, và đã được đào tạo qua những chứng chỉ về dịch vụ web của Amazon Web Service, về điện toán đám mây của MicroSoft Azur cho lĩnh vực chuyển đổi số. Ông Khoa cho biết thêm, mảng giáo dục của FPT cũng đã mở chuyên ngành học liên quan đến công nghệ cho sinh viên như Trí tuệ nhân tạo và Internet vạn vật nhằm xây dựng đội ngũ nhân sự công nghệ thông tin chất lượng cao cho ngành công nghiệp phần mềm Việt Nam. FPT xây dựng các tổ hợp kết hợp giữa đào tạo và phát triển phần mềm tại các trung tâm nguồn nhân lực lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ.

Được mô tả là “dành cả tuổi thanh xuân cho FPT Software”, có 26 năm làm việc tại FPT, ông Việt Anh tỏ ra lạc quan với 20 năm kinh nghiệm của công ty phần mềm này khi từng làm việc với nhiều tập đoàn đa ngành trên thế giới, nên tích lũy được kinh nghiệm về những ngành nghề nhất định. “Vì vậy chúng tôi có thể lấy nguồn lực từ những lĩnh vực này để bù đắp vào những chỗ còn thiếu về kinh nghiệm trong từng ngành công nghiệp cụ thể, đồng thời chúng tôi cũng mời nhiều chuyên gia giỏi bên ngoài về tham gia vào FPT,” ông Việt Anh cho biết.

Tháng 2.2019, ông Phương Trầm, cựu giám đốc công nghệ thông tin của DuPont, công ty hóa chất của Mỹ, trở thành giám đốc tư vấn chuyển đổi số cho FPT. Vị “sư phụ” này, như lời gọi của Việt Anh, đang vạch “lộ trình để FPT xây dựng dịch vụ tư vấn có đẳng cấp.” Theo lộ trình đó, FPT cần đi trước đối thủ vài tháng, xây dựng được những câu chuyện thành công là có thể chia sẻ và thuyết phục khách hàng. Để đối đầu với những công ty Ấn Độ có nhiều năm kinh nghiệm làm việc với nhiều công ty đa ngành mạnh trên thế giới, FPT chọn cách thách thức chính bản thân phải chuyển đổi số trong nội bộ, rồi lấy kiến thức FPT đã áp dụng để đi chia sẻ và tư vấn cho khách hàng bên ngoài.

Mục tiêu được ban lãnh đạo trẻ của FPT đặt ra năm 2019 là nâng cao năng suất lao động, tốc độ tăng trưởng thông qua đổi mới sáng tạo và ứng dụng các công nghệ như Trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, tự động hóa quy trình bằng robot (RPA), tự động tương tác trò chuyện (Chatbot) trong các hoạt động của chính tập đoàn 28 ngàn nhân viên này. “FPT sẽ trở thành một trong rất ít doanh nghiệp đầu tiên vận hành dựa trên dữ liệu gần thời gian thực (Near – Real time Data – Driven Enterprise),” ông Nguyễn Văn Khoa nói về mục tiêu của mình.

Con đường trở thành lãnh đạo của Nguyễn Văn Khoa, Hoàng Việt Anh hơi khác với miếng ghép thử nghiệm mang tên Trương Đình Anh trước đây. Trở thành CEO năm 2011, ông Trương Đình Anh sau 20 tháng điều hành đã từ nhiệm, khiến ông Bùi Quang Ngọc, nhà đồng sáng lập cũng là bạn học, cộng sự của chủ tịch Trương Gia Bình, phải tiếp quản chiếc ghế điều hành. Trong sáu năm một trong các thành viên sáng lập nắm quyền, ngoài việc điều hành kinh doanh, thực hiện tái cơ cấu, vị lãnh đạo này còn có nhiệm vụ quan trọng là bồi dưỡng và chuẩn bị lớp lãnh đạo kế cận.

“Năm 2014, để chuẩn bị đội ngũ lãnh đạo cao cấp của tập đoàn, chúng tôi triển khai chương trình quy hoạch và luân chuyển lãnh đạo FPT. Ở cấp công ty thành viên, việc luân chuyển vẫn liên tục được triển khai nhưng đây là lần đầu tiên FPT triển khai ở cấp tập đoàn,” ông Ngọc nhớ lại. Ông cho rằng lãnh đạo FPT các cấp khi được luân chuyển trong các mảng kinh doanh của tập đoàn sẽ tạo sự trải nghiệm đa dạng và nâng cao năng lực điều hành cũng như bổ sung lực lượng trẻ vào ban điều hành tập đoàn.

Năm 2018, lần đầu tiên FPT thực hiện luân chuyển ba tổng giám đốc của các đơn vị thành viên. Ba “hạt giống” gồm ông Nguyễn Văn Khoa, tổng giám đốc FPT Telecom sang phụ trách FPT IS; ông Hoàng Việt Anh, tổng giám đốc FPT Software phụ trách FPT Telecom và ông Phạm Minh Tuấn, tổng giám đốc FPT IS phụ trách FPT Software. “Điều này giúp họ hiểu biết sâu hơn về các lĩnh vực hoạt động của tập đoàn cũng như nâng cao năng lực quản lý trong các lĩnh vực hoạt động khác nhau, quy mô nhân sự khác nhau, phạm vi hoạt động khác nhau,” ông Ngọc mô tả.

Kết quả của việc đào tạo đội ngũ kế cận tạo ra sự thay đổi lớn về cấu trúc tổ chức ban lãnh đạo, với nhóm điều hành thuộc thế hệ 1970, còn giám đốc ngành dọc, phần lớn rất trẻ thế hệ sinh sau năm 1980.

“Nếu như thế hệ lãnh đạo thứ nhất của FPT đều là bạn bè thì điểm chung và cũng là điểm mạnh của ban điều hành hiện tại là sự máu lửa, tâm huyết, khát khao khẳng định và chinh phục các mục tiêu mới,” ông Nguyễn Văn Khoa nhận định về thế hệ lãnh đạo trẻ của FPT. Với việc nhân viên của FPT sinh những năm 1990 ngày càng nhiều, và tư duy của thế hệ này khác hẳn thế hệ trước, ông Hoàng Việt Anh cho rằng thế hệ lãnh đạo thứ ba này là cầu nối giữa thế hệ đầu tiên tới thế hệ thứ tư, thứ năm sau này. “Câu chuyện FPT bây giờ không giống như câu chuyện khởi nghiệp cách đây 30 năm. Cạnh tranh ở thị trường hôm nay gắt gao hơn nhiều, vì vậy chúng tôi phải làm sao để giữ được vị trí, chỗ đứng của mình,” ông Việt Anh nói.

Ông Khoa tin tưởng FPT có thay đổi các thế hệ lãnh đạo, nhưng chắc chắn tập đoàn tiếp tục phát triển dựa trên giá trị văn hóa cốt lõi: “Tôn trọng cá nhân – Đổi mới – Đồng đội”  và lãnh đạo FPT phải “Chí công – Gương mẫu – Sáng suốt”. “Ở FPT, cấp dưới có thể nói thẳng với cấp trên, không phân biệt vị trí cao thấp, quan hệ thân sơ. Chúng tôi chấp nhận mọi người như họ vốn có, cả mặt mạnh, mặt yếu, cả điểm tốt và chưa hoàn thiện,” ông Khoa mô tả.

Các tuyên ngôn của FPT đã được thế hệ đầu tiên đặt nền móng từ lúc FPT còn mang tên công ty Food Processing Technology, tên gọi theo thành viên sáng lập Đỗ Cao Bảo “sở dĩ có chữ thực phẩm vì khi ấy cả nước thiếu mặc đói ăn, nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, nên để công ty được ra đời thuận lợi buộc phải có chữ thực phẩm.” “Trong FPT, ông Bình (chủ tịch Trương Gia Bình) luôn khuyến khích nhân viên tranh biện với lãnh đạo, cảnh báo những đơn vị mà nhân viên không tranh biện với lãnh đạo,” ông Bảo viết trên trang cá nhân của mình.

Định hướng trở thành công ty dịch vụ chuyển đổi số trên toàn cầu của FPT có bước đệm thuận lợi hơn nhiều so với thời năm 2000 khi công ty triển khai định hướng gia công phần mềm xuất khẩu. FPT đã thiết lập 38 văn phòng và trung tâm phát triển trên toàn cầu, phục vụ khách hàng tại 45 quốc gia. FPT cũng chi 80 triệu đô la Mỹ mua lại hai công ty nước ngoài là RWE IT của Slovakia và Intellinet của Mỹ với “mục tiêu cụ thể lúc đó là phải bổ sung ngay lực lượng đó vào lực lượng tiền phương để mở rộng quy mô kinh doanh tại thị trường châu Âu và Mỹ”, theo lời ông Việt Anh.

Sau 5 năm, RWE IT mang về cho FPT thương vụ 115 triệu đô la Mỹ cung cấp các giải pháp trên nền tảng công nghệ SAP, Internet vạn vật và các nền tảng chuyển đổi số cho công ty năng lượng Innogy SE ở châu Âu. Trong khi đó, Intellinet giúp FPT có đội ngũ 150 chuyên gia tư vấn có kinh nghiệm chuyên sâu và tập 200 khách hàng lớn, trong đó có nhiều khách hàng trong danh sách Fortune 500. Điều này phù hợp với mục tiêu mở rộng thêm 30 khách hàng trong danh sách Fortune 500 năm 2019 của FPT, khi 100 khách hàng trong danh sách này đem về 40% doanh thu cho mảng công nghệ của FPT năm 2018.

“Với lợi thế 100 khách hàng ở Fortune 500, nếu chúng tôi có thể mở rộng dịch vụ với tập khách hàng có sẵn đồng thời mở rộng ra các khách hàng mới trong danh sách, việc này sẽ giúp định vị thương hiệu FPT trong top 50 nhà cung cấp dịch vụ tư vấn chuyển đổi số toàn cầu,” ông Việt Anh nói. Với chiến lược đưa FPT trở thành công ty cung cấp các dịch vụ công nghệ tổng thể với giá trị cao hơn và toàn diện hơn cho khách hàng, thế hệ lãnh đạo thứ ba của FPT đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2022, tỉ trọng doanh thu từ dịch vụ chuyển đổi số chiếm 80% doanh thu FPT Software.

*Cầu nối thế hệ - theo tựa tạp chí in Forbes Việt Nam số 73, tháng 06.2019

Đọc thêm>>
FPT: Chuyển giao thế hệ lãnh đạo và tham vọng không ngừng
FPT bổ nhiệm tân CEO Nguyễn Văn Khoa thay ông Bùi Quang Ngọc
FPT tham vọng kiếm tỉ đô từ dịch vụ chuyển đổi số
Các tập đoàn lớn Việt Nam chạy đua vào mảng an ninh mạng
FPT và Grab hợp tác phát triển giải pháp giao thông tại Việt Nam

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 79 tháng 12.2019

 Số 79 tháng 12.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - MONG MUỐN HOÀN MỸ

    Công ty lữ hành vạch những tiêu chuẩn hài lòng khách hàng để tiếp thi truyền miệng hiệu quả

  • - ĐIỂM ĐẾN DI SẢN

    Di sản Hội An thu hút khách với chiều sâu về văn hoá nhưng áp lực phát triển nóng

  • - LEGACY YÊN TỬ - MGALLERY : KẾT NỐI XƯA &NAY

    Legacy Yên tử MGallery không nhằm tạo ra một không gian đồ sộ để mọi người trầm trồ. Vì nếu thế, nó sẽ phá hỏng phần chính là văn hoá Việt Nam, là gần gũi và hoà hiếu.

  • - HÀNH TRÌNH NGHĨ DƯỠNG

    Fusion phát triển khách sạn, dịch vụ nghĩ dưỡng tập trung vào chăm sóc sức khoẻ

  • - LÊN RỪNG XUỐNG BIỂN

    Đối diện với rủi ro là cách nhiểu người chọn cho chuyến du lịch của họ.