BƯỚC CHÂN NGƯỜI KHỔNG LỒ

Tập đoàn SCG đầu tư vào các doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam trong ngành công nghiệp hóa dầu. Mua lại Nhựa Bình Minh, đầu tư xây dựng nhà máy lọc hoá dầu giúp cho SCG khép kín chuỗi giá trị ngành hoá dầu.

MINH THIÊN

✧ ✧ ✧
SCG: Bước chân người khổng lồ qua các thương vụ M&A tại Việt Nam - ảnh 1

ăm 2018, công ty cổ phần Nhựa Bình Minh được ghi vào danh mục các thành viên của tập đoàn công nghiệp Thái Lan SCG. Từ tỉ lệ 20,4% cổ phần cách đây vài năm, tập đoàn hàng đầu Thái Lan nâng lên mức kiểm soát 54,39% cổ phần ngay sau khi tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) thoái vốn. Bình Minh nắm 43% thị phần ống nhựa và phụ tùng tại khu vực miền Nam và khoảng 28% thị phần ống nhựa cả nước theo các số liệu nghiên cứu thị trường. Năm ngoái, công ty ống nhựa xây dựng mang về doanh thu 4.130 tỉ đồng và lợi nhuận sau thuế 428 tỉ đồng. Bình Minh đã bảy lần liên tiếp lọt vào danh sách “50 công ty niêm yết tốt nhất Việt Nam” của Forbes Việt Nam kể từ năm 2013 tới nay.

Việc thâu tóm công ty nhựa Bình Minh giúp cho việc hình thành chuỗi ngành dọc các công ty từ thượng nguồn đến hạ nguồn trong ngành công nghiệp hóa dầu của SCG tại Việt Nam từ dự án tổ hợp lọc dầu miền Nam tới việc mua lại hàng loạt các công ty về hạt nhựa. “Bên cạnh Thái Lan, Việt Nam là một quốc gia chiến lược SCG cân nhắc đầu tư lâu dài. Trong đó, hóa dầu là một trong những ngành kinh doanh cốt lõi của SCG. Nên đầu tư vào ngành nhựa được xem như hoạt động bổ trợ để thúc đẩy tăng trưởng,” SCG trả lời phỏng vấn Forbes Việt Nam qua thư điện tử. Theo số liệu thu thập của Forbes Việt Nam, SCG sở hữu mạng lưới hơn 20 pháp nhân hoạt động kinh doanh ở nhiều tỉnh, thành Việt Nam với hơn 8.000 nhân viên.

Trong tầm ngắm của tập đoàn Thái Lan là các công ty đầu ngành. Ngoài Nhựa Bình Minh đứng đầu thị phần nhựa xây dựng miền Nam, họ còn thâu tóm hàng loạt công ty khác từ miền Nam ra miền Bắc. Tính đến cuối năm 2018, họ đã thâu tóm công ty Chemtech chuyên sản xuất hạt nhựa kỹ thuật (compound), loại nhựa dùng để sản xuất mà không cần thêm phụ gia. SCG cũng sở hữu 72% cổ phần trong công ty Việt – Thái Plaschem chuyên sản xuất hạt PVC compound. SCG sở hữu 70% công ty TPC Vina chuyên sản xuất PVC. Đồng thời, tập đoàn Thái có mặt ở công ty nhựa Bình Minh miền Bắc và công ty cổ phần Nhựa Đà Nẵng với tỉ lệ nắm giữ lần lượt 54% và 16% cổ phần.

Một trong những mảnh ghép cuối cùng trong ngành hóa dầu của SCG tại Việt Nam là tổ hợp lọc hóa dầu miền Nam tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Đây là dự án hóa dầu được cấp phép năm 2008 với các nhà đầu tư ban đầu là Petrolimex, Vinachem và Qatar Petroleum International. Nhà đầu tư đến từ Trung Đông đã rút lui, sau khi giá dầu thị trường thế giới giảm mạnh trong năm 2014. Sau khi lần lượt mua lại cổ phần từ các nhà đầu tư ban đầu, trở thành chủ đầu tư dự án thông qua công ty con thuộc tập đoàn, SCG khởi động lại dự án sau một thập niên trì hoãn.

Đầu năm 2019, trong buổi tiếp kiến thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, ông Roongrote Rangsiyopash, chủ tịch kiêm CEO của tập đoàn SCG cam kết sẽ đưa dự án hóa dầu quy mô của Việt Nam đi vào vận hành vào năm 2023. SCG cho biết, dự án “được áp dụng các công nghệ tiên tiến quốc tế để sản xuất đa dạng các sản phẩm hóa dầu trong nước.” Tổ hợp lọc hóa dầu miền Nam có công suất 1,6 triệu tấn olefin/năm. Tổ hợp được thiết kế sản xuất đa dạng các sản phẩm hóa dầu như các loại hạt nhựa PE, PP, PVC, các loại hợp chất dùng trong các ngành công nghiệp bao bì, tơ sợi tổng hợp… Tầm quan trọng của dự án tại Việt Nam làm “tăng sự cạnh tranh toàn chuỗi SCG bởi vì nó tích hợp đầy đủ từ thượng nguồn tới hạ nguồn các nguyên liệu cơ bản,” theo đánh giá trong báo cáo thường niên năm 2018 của SCG.

Năm 2017, doanh thu từ thị trường Việt Nam của SCG tăng 19% chủ yếu nhờ ngành bao bì và các sản phẩm vật liệu xây dựng. Năm 2018, doanh thu tại Việt Nam của tập đoàn Thái đạt 1,345 tỉ đô la Mỹ, tăng 20%. Tổ hợp lọc hóa dầu miền Nam được kỳ vọng cung cấp nhiều nguyên liệu cơ bản đáp ứng nhu cầu đang tăng trưởng nhanh của Việt Nam.

Tới nay, ngoài dự án của SCG đang xây dựng, cả nước hiện có hai dự án lọc hóa dầu đang hoạt động gồm dự án Dung Quất (Quảng Ngãi), với hơn ba tỉ đô la do Việt Nam đầu tư và dự án lọc hóa dầu Nghi Sơn (Thanh Hóa), liên doanh chín tỉ đô la Mỹ giữa Việt Nam và Nhật Bản mới đi vào vận hành cuối năm ngoái.

Theo bà Lê Bình, giám đốc công ty tư vấn mua bán và sáp nhập ASART, các nhà đầu tư Thái Lan đầu tư vào thị trường Việt Nam cách đây hai thập kỷ, khá cẩn trọng. Đầu tiên, họ tham gia mua cổ phần để tìm hiểu, sau đó đẩy mạnh đầu tư khi thị trường phát triển.

Tập đoàn SCG nằm trong nhóm các nhà đầu tư nước ngoài có mặt sớm nhất tại Việt Nam ngay khi luật Đầu tư nước ngoài sửa đổi có hiệu lực vào năm 1992. Trong 27 năm, ban đầu hoạt động của SCG tập trung ở lĩnh vực thương mại, nhập khẩu xi măng, sau đó từng bước mở rộng đầu tư vào các doanh nghiệp và hiện tại tập trung ở ba lĩnh vực kinh doanh chính: hóa dầu, xi măng – vật liệu xây dựng và bao bì theo hai hình thức đầu tư trực tiếp hoặc thông qua sáp nhập và mua lại (M&A) tùy thuộc vào tình hình kinh doanh.

SCG: Bước chân người khổng lồ qua các thương vụ M&A tại Việt Nam - ảnh 2

Trong mảng vật liệu xây dựng – xi măng, lĩnh vực đầu tiên SCG tham gia thương mại tại Việt Nam từ năm 1992. Sau đó, họ sản xuất ngói bê tông, tấm sợi xi măng, sợi xi măng giả gỗ. Năm 2011 SCG mua lại 99% cổ phần công ty cổ phần Đầu tư và Công nghiệp Bửu Long chuyên về xi măng trắng. Năm 2012, SCG rót 240 triệu đô la Mỹ mua lại 85% cổ phần của Prime Group, nhà sản xuất gạch men lót tường, sứ vệ sinh và phụ kiện nhà tắm, bồn tắm với 16 công ty con trải dài khắp Việt Nam.

SCG: Bước chân người khổng lồ qua các thương vụ M&A tại Việt Nam - ảnh 3

Năm 2012, SCG rót 240 triệu đô la Mỹ mua lại 85% cổ phần của Prime Group, nhà sản xuất gạch men lót tường, sứ vệ sinh và phụ kiện nhà tắm...Ảnh: SCG

Theo SCG, 36% lợi nhuận trong năm 2018 của tập đoàn đến từ lĩnh vực vật liệu xây dựng. Hiện tại, SCG nắm cổ phần của nhiều công ty có quy mô trong ngành vật liệu xây dựng Việt Nam: công ty TNHH Cốt liệu và Bê tông Việt Nam sản xuất bê tông trộn sẵn, SCG Cement-Building Materials Việt Nam về phân phối xi măng, công ty cổ phần Vật liệu Xây dựng Việt Nam, công ty cổ phần Xi măng Sông Gianh, công ty TNHH một thành viên Xi măng Miền Trung, công ty TNHH một thành viên Xi măng Đà Nẵng, công ty cổ phần Xi măng Cosevco Phú Yên...

Lĩnh vực thứ ba SCG đang chứng tỏ vị thế là công nghiệp bao bì. Tính đến cuối năm 2018, SCG giữ cổ phần chi phối sản xuất bao bì Alcamax, công ty TNHH bao bì AP Hà Nội, công ty TNHH sản xuất Bao bì Packamex Việt Nam; công ty cổ phần Bao bì Tín Thành, theo báo cáo thường niên của SCG. Họ cũng nắm giữ 69% cổ phần trong công ty giấy Vina Kraft, nhà sản xuất bao bì lớn nhất tại Việt Nam với công suất nửa triệu tấn/năm. SCG, Tetra Park (Thụy Điển) và Combibloc (Đức) là ba doanh nghiệp lớn trong mảng bao bì giấy công nghiệp tại Việt Nam.

“Các nhà đầu tư Thái Lan quyết liệt mua lại cổ phần doanh nghiệp trong nước và dẫn đầu về giá trị thương vụ,” Stoxplus ghi nhận về làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp Thái Lan trong vài năm gần đây, trước đó làn sóng dẫn đầu thuộc về các công ty như Nhật Bản hay Singapore. Stoxplus tính toán bốn giao dịch của Thái Lan trong năm 2017 đã lên tới 4,9 tỉ đô la Mỹ, chiếm 42% giá trị các thương vụ nước ngoài mua doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài SCG, còn có ThaiBev mua cổ phần chi phối Sabeco, Central Group mua lại Big C Việt Nam, Berli Jucker mua lại chuỗi siêu thị Metro Cash & Carry…

Bà Lê Bình cho biết, doanh nghiệp Thái Lan có  một số thuận lợi hơn các nhà đầu tư từ châu Mỹ, hay châu Âu do vị trí địa lý, sự tương đồng về văn hóa. Bên cạnh đó, các yếu tố thị trường như dân số Việt Nam trẻ, khả năng chi tiêu ngày càng cao tạo ra sức hút dòng vốn nước ngoài. Một yếu tố quan trọng nữa, “giá” của doanh nghiệp Việt Nam dù đã cao hơn vài năm trước nhưng hiện tại “vẫn còn rẻ” trong tương quan với các quốc gia khác. Nên khi đầu tư vào Việt Nam, doanh nghiệp Thái Lan sẽ nhằm hai mục tiêu: vừa có thị trường tiêu thụ nội địa, vừa sử dụng Việt Nam như một thị trường cung cấp đầu vào cho họ.

❝Tổ hợp lọc hóa dầu miền Nam tăng sự cạnh tranh toàn chuỗi SCG bởi vì tổ hợp này tích hợp đầy đủ từ thượng nguồn tới hạ nguồn các nguyên liệu cơ bản.❞

Nguyên tắc đầu tư của nhà đầu tư Thái Lan, theo bà Lê Bình, thường là ưu tiên mua cổ phần kiểm soát để có tiếng nói quan trọng trong hoạch định chiến lược. Với đặc thù ngành sản xuất công nghiệp hóa dầu, bao bì, xi măng, công ty của Thái Lan thường chú ý đến những công ty Việt Nam đầu ngành, đã có chỗ đứng trên thị trường để có vị thế thị trường. Tham gia tư vấn trong thương vụ SCG mua lại công ty cổ phần Bao bì nhựa Tín Thành (Batico), bà Lê Bình tiết lộ nhà đầu tư Thái Lan có thể đưa ra quyết định đầu tư rất nhanh khi có cơ hội.  Từ lúc chào bán Batico đến khi hoàn tất thương vụ với SCG chỉ mất khoảng sáu tháng, bằng một nửa thời gian trung bình của một thương vụ M&A.

Báo cáo tài chính SCG năm 2018 cho thấy tổng giá trị tài sản của SCG tại Việt Nam tính đến cuối năm ngoái đạt 2,13 tỉ đô la Mỹ, chiếm 41% tổng tài sản của họ tại khu vực ASEAN, không tính Thái Lan. Với chiến lược kinh doanh mở rộng đầu tư vào thị trường khu vực, SCG sẽ tiếp tục tăng mức đầu tư vào Việt Nam ở các ngành cốt lõi của tập đoàn. SCG tiết lộ với Forbes Việt Nam, trong năm nay, họ sẽ tăng 23% vốn đầu tư, tương đương 1,885 tỉ đô la Mỹ. Sau khi thâu tóm hàng loạt các công ty trong lĩnh vực công nghiệp Việt Nam, SCG sẽ làm gì? “Chúng tôi điều phối các doanh nghiệp trong hệ thống để cùng nhau thúc đẩy tăng trưởng bằng cách nâng cao tiêu chuẩn hoạt động, tiêu chuẩn an toàn, hiệu quả sản xuất,” SCG chia sẻ.


*Buớc chân người khổng lồ - tựa theo bản in trên tạp chí Forbes Việt Nam, số 73, tháng 06.2019.