Event Tech Summit
Chặng đường mới của Microsoft - ảnh 1

ầu năm 2016, sau hai năm điều hành Microsoft, CEO Satya Nadella cần lời khuyên từ một trong những nhân viên mới nhất của mình, người đồng sáng lập của một nhà sản xuất công cụ ứng dụng mà Microsoft vừa mua lại. Nadella sắp tiến hành thương vụ mua lại LinkedIn đình đám trị giá 27 tỉ đô la Mỹ, nhưng ông muốn nói về một công ty khác mà ông thèm muốn: GitHub. “Chúng ta có thể làm điều đó không?” Nadella hỏi quản lý, “Chúng ta có được sự tin tưởng không?”

     Vào thời điểm đó, câu trả lời là không. GitHub là bộ tản nhiệt ảo của ngành phát triển phần mềm, một mạng xã hội nơi hàng triệu lập trình viên nói chuyện mua và chia sẻ mã mà không bị giới hạn bởi ranh giới giữa các công ty. Microsoft đã đạt được danh tiếng trong thời kỳ hoàng kim vào những năm 1990 nhờ sự đối lập hoàn toàn, phần mềm sở hữu độc quyền, và người ta cho rằng GitHub không muốn hợp tác với Microsoft. Nhưng sau khi nhìn thấy cách Nadella lãnh đạo gã khổng lồ có trụ sở tại Redmond, Washington trong hai năm, GitHub đã có một động thái bất ngờ, lựa chọn đầu quân cho Microsoft thay vì Google trong tháng 6 vừa qua.

     Đó là động thái táo bạo mới nhất của Nadella, 51 tuổi, người đã đưa Microsoft thoát khỏi quá khứ gần đây bằng cách đưa nó trở về thời kỳ nguyên bản dưới sự đồng sáng lập của Bill Gates.

     “Bill đã từng dạy tôi, ‘mỗi đô la chúng ta kiếm được phải có giá trị bằng năm đô la, mười đô la ở bên ngoài,’ ” Nadella đã trả lời như thế trong cuộc phỏng vấn đầu tiên với Forbes kể từ khi kết thúc thương vụ trị giá 7,5 tỉ đô la Mỹ.

     Các công ty lớn đã từng xây dựng trên mã nguồn của Microsoft, Nadella nói ông đã được Bill Gates nhắc nhớ điều đó. Sứ mệnh của Nadella: từng bước gầy dựng lại Microsoft cho đến khi điều này có thể xảy ra lần nữa. Ông nói rằng, “đó những gì mà tôi muốn công ty tìm lại được.”

     Dấu ấn phát triển của Nadella thể hiện ở khắp mọi nơi. Từ trợ lý ảo của Microsoft tích hợp với Alexa của Amazon cho đến một liên kết sâu với Samsung và, quan trọng nhất, trong báo cáo tài chính của công ty. Doanh thu ở mức 110 tỉ đô la Mỹ đang tăng gấp đôi sau khi sụt giảm trong gần một thập kỷ qua, phần lớn là nhờ bộ phần mềm điện toán đám mây tính phí cao và lợi nhuận cao mà công ty đã xây dựng dựa vào Office và Azure, Microsoft là thách thức đối với nền tảng đám mây khổng lồ của Amazon. Lợi nhuận ròng ở mức 16,6 tỉ đô la Mỹ, một phần tăng trưởng đó là nhờ dịch vụ điện toán đám mây Azure, đang tăng trưởng 91% hằng năm với các hợp đồng nhiều năm chỉ mới bắt đầu thúc đẩy lợi nhuận. Microsoft đã kết thúc tháng 11 với tư cách là công ty có giá trị nhất thế giới, vượt trên cả Apple và Amazon. Các nhà phân tích đều nhất trí rằng nó sẽ đạt mức 1.000 tỉ đô la Mỹ vốn hóa thị trường vào năm tới.

     Phần lớn công sức thuộc về Nadella, một người gắn liền với Microsoft, nắm quyền cai trị từ Steve Ballmer vào năm 2014 và ngay lập tức gây tiếng vang lớn. Cựu kỹ sư cho biết ông tập trung vào công ty dựa trên một khái niệm đơn giản: “tăng trưởng công bằng”.

     Mọi người sẽ nói với nhau rằng, ‘vấn đề không chỉ là thặng dư mà bạn đã tạo ra cho mình. Tình trạng thế giới quanh bạn là gì? Nadella cho biết. “Đó là nơi mà tôi cảm thấy rằng mình đang thể hiện tốt nhất.”

Chặng đường mới của Microsoft - ảnh 2

Nadella báo hiệu các dự định của mình bằng một chiếc iPhone. Vài tuần sau khi ông trở thành CEO, Microsoft ra mắt dịch vụ đám mây Azure nhằm giúp các lập trình viên tạo ứng dụng iOS dễ dàng hơn. Năm sau, Nadella đã sử dụng iPhone trên sân khấu tại một sự kiện, một điều không tưởng đối với một công ty đã sản xuất chiếc điện thoại Windows làm mưa gió vào năm 2010 và sau đó đã đầu tư hơn bảy tỉ đô la Mỹ vào năm 2014 để mua lại mảng di động của Nokia để hỗ trợ. Khi Nadella tiếp quản, ông đã xóa bỏ toàn bộ thỏa thuận vì thua lỗ.

     Sau hậu trường, Nadella phải làm việc với văn hóa đấu tranh nội bộ của Microsoft và cách đối xử với các đối thủ cạnh tranh như thể đó là “cuộc chiến tranh thật sự”, như một cựu giám đốc Oracle viết. Luôn bị ám ảnh về sân sau của Windows, hệ điều hành kiếm tiền mặt, Microsoft đã bị bất ngờ bởi sự bùng nổ của điện toán đám mây được Amazon Web Services thực tiễn hóa và bởi các doanh nghiệp phần mềm cho đăng ký thuê bao như Salesforce.

     Nadella, người Ấn Độ di cư sang Mỹ vào năm 1988, là một người trong cuộc đã điều hành mảng kinh doanh điện toán đám mây mới thành lập của công ty trước khi trở thành CEO. Ông nhanh chóng sắp xếp các quản lý mới và phá vỡ các rào cản giữa Microsoft và đối thủ mã nguồn mở Linux, vốn được người tiền nhiệm thích gây hấn Steve Ballmer gọi là “căn bệnh ung thư.” Nadella và Scott Guthrie, lãnh đạo mới của nền tảng đám mây, chào mừng Linux gia nhập thư viện IT của Azure, nơi Linux được dùng trong một nửa hệ thống máy tính đang chạy trên dịch vụ đám mây của Microsoft. Nadella nói: “Khi chúng tôi đạt được thành công, những kẻ kiêu ngạo kinh điển xuất hiện, những người biết tuốt, và tôi nói ‘hãy giải thoát khỏi chuyện này’.

     Để làm suy yếu vị trí dẫn đầu vững vàng trên nền tảng đám mây của Amazon (Amazon Web Services đang trên đà đạt doanh thu 27 tỉ đô la Mỹ mỗi năm, so với tốc độ ước tính 10 tỉ đô la Mỹ của Azure thuộc Microsoft và ba tỉ đô la Mỹ của Google), Microsoft chuyển hướng sang các đối tác. Các đại diện bán hàng được thưởng khi đạt được thỏa thuận với đồng minh quan trọng của Microsoft dẫn đến nhiều hoạt động hơn trên đám mây Microsoft. Và các công ty làm việc với Azure thấy mình được đưa vào các thỏa thuận trị giá hàng triệu đô la khi gần đạt được mục tiêu. “Tất cả chúng ta đều choáng váng khi họ làm điều đó”, theo Bob Muglia, giám đốc điều hành của Snowflower - nhà sản xuất phần mềm kho dữ liệu có trụ sở tại San Mateo, và từng gắn bó với Microsoft trong 23 năm, người đã rời đi trong những năm Ballmer nắm quyền. “Satya đã thừa nhận đây là thế giới hướng về dịch vụ.”

      Starbucks, công ty hợp tác với Microsoft để cải thiện ứng dụng đặt hàng, đã gửi hơn 10 kỹ sư đến để dự cuộc thi chỉ dành riêng cho người được mời nhằm xây dựng ứng dụng nhanh lớn nhất thế giới do Microsoft tổ chức – một ý tưởng khác trong triều đại Nadella. “Đó là cách tiếp cận khác biệt từ một công ty phần mềm truyền thống”, theo Gerri Martin-Flickinger, CTO của Starbucks.

     Nhưng cũng có những dấu sao đi kèm với sự hồ hởi mới mẻ này. Phần lớn thành công của Microsoft đến từ việc dịch chuyển khách hàng hiện tại sang dịch vụ đám mây và tân trang bộ phần mềm văn phòng Office 365, làm dấy lên lo lắng rằng công ty chỉ đang thu lượm trái ngọt dưới thấp, theo Dan Ives – chuyên gia phân tích của công ty đầu tư Wedbush tại Los Angeles. Và trong khi việc mở rộng hồ sơ năng lực của Microsoft, bao gồm trò chơi, tìm kiếm và thiết bị như máy tính bảng Surface, vẫn là một sức mạnh khổng lồ, họ vẫn có thể thành công hơngấpbalần.“Rủirolàhọsẽquay trở lại những ngày xưa cũ”, theo Raimo Lenschow – nhà phân tích của Barclays. (Cả hai đều kỳ vọng cổ phiếu lên.)

      Hiện tại, với Github trong tay – tiếp sau các thương vụ mua lại nhà sản xuất trò chơi Minecraft (trị giá 2,5 tỉ đô la Mỹ, năm 2014), nhà cung cấp công-cụ-xây-dựng-ứng-dụng Xamarin (theo báo cáo là 400 triệu đô la Mỹ, năm 2016) và LinkedIn – đội ngũ của Nadella cần tránh đi vào vết xe đổ, ví dụ như những hợp đồng dài hạn mang tính hạn chế. Việc làm thế nào để hợp nhất các công ty mới này – lịch sử báo trước sẽ khó khăn – sẽ thử thách Nadella. Để định vị những thách thức này, Nadella dựa vào tầm nhìn rộng mở của mình cho rằng nhân viên, khách hàng và đối tác hạnh phúc hơn – thậm chí ngay cả các lập trình viên khó chịu – phải cùng làm tốt phần việc liên quan đến Microsoft để cùng phát đạt. “Sản phẩm thành công là sản phẩm thúc đẩy nhiều thành công hơn xung quanh nó,” Nadella nói.

     Để làm được điều đó, Nadella sẽ phải trông đợi vào những nhà lãnh đạo mới như Nat Friedman - đồng sáng lập Xamarin, người đã tham vấn cho Nadella về GitHub năm 2016, và sau đó rút ra để điều hành mảng kinh doanh này cho Microsoft khi thương vụ hoàn tất. Friedman - người có công việc mới đòi hỏi phải truyền bá thông điệp này đến 31 triệu nhà phát triển trên GitHub, cho biết : “Mọi người đang chấp nhận đặt niềm tin vào Microsoft”.