Tham vọng trở thành một trong những bệnh viện hàng đầu châu Á, theo đánh giá của CEO, bác sĩ Jean-Marcel Guillon, đã được 70% chặng đường. 

NGOẠI Ô PARIS, PHÁP, VÀO MỘT BUỔI TỐI CỦA GẦN 20 NĂM VỀ TRƯỚC, hai người đàn ông Pháp cùng nhâm nhi mấy ly rượu. Một người là kiến trúc sư, chủ của ba bệnh viện tư ở Paris, mới trở về từ chuyến thăm Hà Nội qua lời mời của một người bạn. Người kia là bác sĩ. “Anh nghĩ sao về chuyện chúng ta cùng xây một bệnh viện tại Việt Nam?” - “Việt Nam ư?”

Cả hai hầu như không biết gì về đất nước ở vùng Viễn Đông xa xôi kia, lại không biết tiếng Anh hay tiếng Việt, cũng chẳng đủ tài chính. Và cả hai đi gặp một bác sĩ khác. Ý tưởng xây một bệnh viện Pháp tại Việt Nam được cả hội tấm tắc: không tồi. Nhưng cách nào và bắt đầu từ đâu thì chịu. Đó là năm 1995. Việt Nam vừa mới mở cửa. Đến nay, bệnh viện quốc tế Pháp Việt sau 11 năm hoạt động đã đầu tư 60 triệu đô la Mỹ, đón khoảng 200 ngàn bệnh nhân/năm.

CEO FV Jean-Marcel Guillon: Hành trình chinh Đông  - ảnh 1

Jean - Marcel Guillon, tổng giám đốc công ty TNHH Y tế Viễn Đông (FVH),

Hành trình của một trong những dự án đầu tư nước ngoài đầu tiên trong lĩnh vực y tế tại Việt Nam diễn ra như thế nào? “Khi đó, tôi đang làm việc tại Brunei,” Jean - Marcel Guillon, tổng giám đốc công ty TNHH Y tế Viễn Đông (FVH), nhớ lại. “Từ khi còn học y trên giảng đường, tôi đã có ý muốn sau này mình không chỉ hành nghề bác sĩ, mà còn tham gia phát triển dự án bệnh viện tại các thị trường mới nổi. Trở về Pháp sau ba năm ở Brunei, tôi tình cờ được mách nước về dự định của nhóm bác sĩ ở Paris, bèn tìm đến. Ý tưởng được khơi dậy, nhưng gặp phải vấn đề cũ: tài chính, thông tin, cách làm…”

Năm 1997, cả hội nhất trí cử Guillon đến Việt Nam tìm hiểu. Tháng 9 năm đó, Guillon ngồi trên ban công khách sạn Rex nhìn xuống đường phố và tự hỏi: “Liệu có khả thi hay không chuyện xây một bệnh viện ở đây, nơi đông đúc, đầy mùi hôi, hàng quán nhỏ bé, giao thông lộn xộn này? Người dân cần gì và họ có tiền không?”

THỜI ĐIỂM ĐÓ, DÂN SỐ CỦA TP.HCM LÀ KHOẢNG 6 TRIỆU NGƯỜI, và Guillon nghĩ rằng nếu như chỉ cần thu hút được 10% trong số đó, tức khoảng 600.000 người thì đó sẽ là một thị trường lớn. Lúc đó, TP.HCM là thành phố lớn ở Đông Nam Á nhưng chưa có bệnh viện hiện đại. “Tất cả bệnh viện đều đông đúc, chật chội, trang thiết bị thiếu thốn. Nhưng ở quốc gia này đang xuất hiện tầng lớp trung lưu. Như bất cứ nơi nào trên thế giới, khi có một số tiền kha khá, người ta sẽ chăm lo cho cha mẹ, con cái mình chu đáo,” ông nói về tính toán của mình.

Vừa tìm hiểu thị trường, ông vừa liên lạc với nhóm bác sĩ ở Paris để hối thúc dự án. Cả nhóm cử người đi huy động vốn, người xin giấy phép nhưng hầu như chẳng ai biết phải bắt đầu từ đâu. Guillon đến bệnh viện Chợ Rẫy, và nhận được đề nghị liên doanh xây bệnh viện trên khoảng đất trống nhỏ phía sau bệnh viện. Ông đến quận 8, nơi một nhà xây dựng đang muốn bán cho ông một tòa nhà xây dở. Mọi thứ dừng lại ở đó. Liên doanh bất thành, dự án mua nhà cũng thất bại, hợp tác với nhóm kiến trúc sư ở Paris cũng đổ vỡ theo. “Vì họ không biết cách làm, nên tôi bảo rằng chính các bác sĩ sẽ phải tự tay làm lấy.”

Do các bác sĩ trong nhóm đang ở Pháp nên Guillon được giao trọng trách về dự án. Thử thách đầu tiên là vốn. Tìm đến công ty Tài chính quốc tế (IFC) vào đầu năm 2000, ông được bảo, nếu có đất và giấy phép xây dựng, kèm theo một công ty quản lý y tế chuyên nghiệp, thì họ sẽ cho vay tiền. Ông đi thương thảo tìm đất, rồi chuẩn bị hồ sơ đầu tư dày cộp để thương thảo với Parkway Health của Singapore. Bước kế tiếp IFC cùng ông gọi vốn.

Lần mò dữ liệu của khoảng 50.000 bác sĩ ở Pháp, từ nhiều nguồn, ông tự tay mình mang từng thùng các tông, chứa các lá thư dày cộp hồ sơ dự án, gửi cho từng người một để gây quỹ. Nhân viên bưu điện nhẵn mặt, hỏi ông liệu có hiệu quả? “Tháng 9.2000 tôi nhận được 52.000 đô la Mỹ. Tháng 10 con số này là 175.000. Tháng 11: 250.000 và tháng 12 là 520.000. Đến cuối năm 2002 là 11 triệu USD.”

Gọi được vốn, Guillon tự tin đi gặp các ngân hàng như ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), một ngân hàng của Pháp và BIDV. Bốn tổ chức tín dụng này đồng ý tài trợ 26 triệu USD. 12 triệu USD từ gây quỹ. Còn lại là tiền túi của các nhà phát triển gồm Guillon và nhóm bác sĩ bạn ông. Khi đó, tổng vốn đầu tư của dự án là 40 triệu USD.

Vốn đã có nhưng còn trở ngại nhỏ: IFC muốn có một công ty quản lý chuyên nghiệp, nhưng cuộc thương thảo với Parkway Health bất thành. Guillon gọi sang Washington báo cho IFC. “IFC bảo: vậy thì chính anh phải làm tổng giám đốc. Họ bảo nếu anh muốn có tiền thì anh phải chịu trách nhiệm về dự án. Và nếu anh muốn kiến thức thì hãy học,” ông Guillon kể về chuyện mình bỗng dưng thành nhà quản lý.

Rồi ông lao vào học, đọc sách về tài chính, về quản trị, về marketing. Thứ đến là mô hình. Thoạt đầu, các bác sĩ là cổ đông người Pháp sẽ đến Việt Nam làm việc. Nhưng ý tưởng đắt đỏ đó đã nhanh chóng bị bỏ đi, thay vào đó tuyển dụng các bác sĩ dài hạn. Mô hình kinh doanh cũng đơn giản: đưa ra cách điều trị tốt, giá cả hợp lý.

Khai trương năm 2003, FVH là một trong số bệnh viện tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên tại Việt Nam. Từ đó đến nay, hoạt động của FVH chứng minh những nhận định về thị trường của Guillon là đúng. Chính sách mở cửa của Việt Nam đã thu hút được các nguồn vốn đầu tư mạnh mẽ, và một tầng lớp trung lưu xuất hiện, cùng với đó là nhu cầu khám, chữa bệnh chất lượng cao. Từ 40 triệu USD ban đầu, ông đầu tư thêm khoảng 20 triệu USD nữa từ lợi nhuận thu được.

THÁNG 8.2012, FVH ĐỐI MẶT VỚI TRẬN CHIẾN TRUYỀN THÔNG sau khi một bệnh nhân, thân nhân của một nhân vật thuộc dạng người của công chúng, bị chết. Người của FVH lên báo để bào chữa, tranh luận về trách nhiệm thuộc về ai. Nhưng điều đó chỉ đổ thêm dầu vào lửa. Guillon gọi đó là một cuộc khủng hoảng. “Chúng tôi loay hoay mất gần cả năm trời, nhiều bệnh nhân không quay trở lại, bệnh nhân mới không đến. Năm đó, tỉ lệ bệnh nhân đến giảm đến 15-18%, và một số khoa tới 50%.”

Cuối cùng, bộ Y tế cũng vào cuộc, với kết luận của hội đồng chuyên môn vào tháng 11.2012 rằng FVH không liên quan trực tiếp đến cái chết đó. Nhưng cũng phải đến tháng 7 năm ngoái, mọi chuyện mới bắt đầu đi vào quy củ. Guillon nói bài học rút ra là những vấn đề về chuyên môn hãy để cho hội đồng chuyên môn làm việc, đưa ra kết luận. Nhưng một khi lòng tin bị thử thách, thì muốn lấy lại không phải chuyện dễ, và phải mất thời gian. Một bài học khác được rút ra: Hãy cứ im lặng làm cho tốt.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Tùng: Mong muốn Hoàn Mỹ - ảnh 3

“NHƯ BẤT CỨ NƠI NÀO TRÊN THẾ GIỚI, KHI CÓ MỘT SỐ TIỀN KHA KHÁ, NGƯỜI TA SẼ CHĂM LO CHO CHA MẸ, CON CÁI MÌNH CHU ĐÁO”

Bác sĩ Nguyễn Hữu Tùng: Mong muốn Hoàn Mỹ - ảnh 3

Ông nói: “Điều đó giúp chúng tôi cơ hội để nhìn lại quy trình. Chúng tôi luôn phải học từ nghịch cảnh từ chuyện phải giải quyết những vấn đề đó như thế nào, phải hợp tác một số vấn đề, cải thiện một số thứ và tôi nghĩ chúng tôi đã đi qua cơn khủng hoảng để trở nên mạnh hơn.”

Năm 2013, khoảng 200.000 bệnh nhân đến khám chữa bệnh, doanh thu đạt khoảng 40 triệuUSD. Năm nay, mọi thứ khả quan, và họ dự tính sẽ có khoảng 225.000 bệnh nhân. Trong mấy năm đầu, Guillon trực tiếp khám và chữa bệnh, một tuần hai ngày. Nhưng rồi công việc của một CEO khiến ông phải từ giã công việc chuyên môn, để tập trung vào quản lý.

Từ đầu, ông thuê đội ngũ quản lý từ nước ngoài đến điều hành, giữ những vị trí chủ chốt. Ông cho biết, tuy muốn tuyển dụng quản lý người Việt, nhưng khi đó đã mấy ai biết tiêu chuẩn quốc tế là như thế nào, thậm chí có những hộ lý ông tuyển vào chỉ lần đầu nhìn thấy chiếc máy tính. Nay thì FVH có một đội ngũ 120 bác sĩ, trong đó có 20 bác sĩ người Pháp. “Nhiều người bảo FVH không có bác sĩ giỏi. Điều đó sai. Sự thực là hầu như toàn bộ đều là những bác sĩ giỏi từ các bệnh viện công, khá nhiều trong số đó là các trưởng khoa. Và chúng tôi cũng thu hút các bác sĩ được đào tạo ở nước ngoài nữa. Chỉ khoảng 15 bác sĩ bên ngoài được chúng tôi mời hợp tác.”

Khi FVH tạo dựng được cơ ngơi thì thị trường cũng đã thay đổi. TP.HCM phát triển hơn nhiều so với 15 năm trước. Dân số nay lên tới chín triệu người. Cùng với đó, hàng loạt các bệnh viện quy mô và đẳng cấp ra đời trên cả nước.

Cuối thập niên 1990, một nhóm bác sĩ ở Lyon, Pháp, cũng vận động xây dựng một bệnh viện tại Hà Nội, tên là Việt Pháp Hà Nội, có vốn đầu tư là 24,7 triệu USD. Trong vòng vài năm trở lại đây, hàng loạt bệnh viện tư nhân và nước ngoài được đầu tư. Hoàn Mỹ xây được một hệ thống bệnh viện, cho dù sau đó sang tên đổi chủ. Vingroup xây dựng hệ thống bệnh viện khách sạn Vinmec. Chuỗi phòng khám Family Medical Practice cũng vừa chính thức có giấy phép thành lập bệnh viện, vốn đầu tư dự kiến 40 triệu USD. Parkway Health trở thành nhà quản lý cho bệnh viện quốc tế Thành Đô, bệnh viện đầu tiên trong sáu bệnh viện của khu y tế kỹ thuật cao Hoa Lâm – Shangri-La có tổng vốn đầu tư 1 tỉ USD…

Các bệnh viện công cũng nâng cấp cơ sở vật chất, dịch vụ như bệnh viện Đại học Y dược, bệnh viện Từ Dũ... Riêng ở TP.HCM có hơn 30 bệnh viện tư, cả trong lần ngoài nước. Quan điểm của Guillon là thị trường càng đông càng vui, cạnh tranh chỉ làm cho tốt hơn. Nhưng ông cũng cho rằng hầu như các bên không dẫm chân lên nhau, mà mỗi nơi đều có những bệnh nhân riêng của mình.

Tuy nhiên khi thị trường thay đổi, Guillon bỏ công nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, tức là xem bệnh nhân nghĩ gì, cần cải tiến khâu nào… Trong 11 năm qua, phần lớn bệnh nhân là người Việt, 15% là người phương Tây sống ở Việt Nam, 5% là người châu Á và 5% là người Campuchia. Các thống kê cho thấy 10% thuộc những người giàu, 15% thuộc nhóm trung lưu, tức nhóm A và B. Còn lại, 75% là từ nhóm C và D, tức những người có thu nhập không cao, trong đó 25% thuộc nhóm thu nhập thấp. 75% bệnh nhân là khách hàng cũ, nghĩa là tỉ lệ quay lại rất lớn. “Ai cũng cho rằng FVH rất đắt đỏ. Không đúng, chúng tôi đắt hơn thôi. Khám bệnh chẳng hạn, ở bệnh viện công, chi phí chừng 1-2 đô la, ở chúng tôi là 20 đô la. Nhưng đến đây bệnh nhân khỏi chờ đợi, được khám và giải thích mọi thứ, chứ không phải chờ hàng tiếng đồng hồ, gặp gỡ bác sĩ chỉ được một phút,” ông giải thích.

Giờ đây, Guillon, vừa mới bước qua tuổi 56, đang trong một kỳ nghỉ kéo dài năm tuần tại Pháp, nơi ông thảnh thơi bên gia đình, chơi đùa với hai cậu con trai nhỏ, cả hai đều sinh ra tại FVH. Lúc mới bắt đầu, ông làm việc lắm lúc tới 4 giờ sáng. Nay thì mọi thứ đã xuôi chèo mát mái, ông cho biết mình hiếm khi tới văn phòng trước 10 giờ sáng. Người đàn ông thích chơi thể thao và guitar này đang ở một thời điểm “đầy phấn khích”, bận rộn cho việc mua sắm các thiết bị mới, cũng như xây thêm một cơ sở tại một thành phố miền Trung trong thời gian tới.

Từ 2003 đến nay, FVH đạt tốc độ tăng trưởng hằng năm là 8-10%. Một phòng khám mới khai trương được chừng bảy tháng ở tòa nhà Bitexco ngay trung tâm thành phố, với hiệu quả được đánh giá là “cực tốt”. Bệnh viện vừa đầu tư trung tâm điều trị ung thư Hy Vọng, với tham vọng sẽ giữ các bệnh nhân ở lại thay vì đến Singapore. Thiết bị máy chụp MRI trị giá 1,8 triệu USD, đắt nhất hiện tại, sẽ nhanh chóng xuống vị trí thứ nhì, vì sắp tới bệnh viện dự tính trang bị một máy gia tốc tuyến tính trị giá 2,3 triệu USD.

Tham vọng của FV là trở thành một trong những bệnh viện hàng đầu châu Á. “Và tôi nghĩ chúng tôi đã đi được 70% chặng đường,” Guillon tự nhận.  Để làm được điều đó, FVH hợp tác với trường y khoa của đại học Quốc gia Singapore, NUS, và mỗi năm các chuyên gia trường này đến bệnh viện năm lần. Mỗi năm, theo số liệu của bộ Y tế, người Việt chi đến 2,5 tỉ USD khám chữa bệnh ở nước ngoài, phần nhiều là Singapore. “Ưu tiên của tôi là thuyết phục họ ở lại khám chữa bệnh trong nước,” ông nói.

(*) Tạp chí Forbes Việt Nam số 15, tháng 8.2014

"Khi cảm thấy mọi thứ đều bất lợi cho bạn, hãy nhớ rằng máy bay cất cánh ngược hướng gió chứ không phải xuôi theo chiều gió". ---- Doanh nhân Henry Ford

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 73 tháng 6.2019

 Số 73 tháng 6.2019

Bao Forbes Vietnam so 73
 
  • - DANH SÁCH 50 CÔNG TY NIÊM YẾT TỐT NHẤT
  • - BIA CŨ, BÌNH MỚI (THAY ĐỔI Ở SABECO)
  • - CẦU NỐI THẾ HỆ (THẾ HỆ THỨ BA TẠI FPT)
  • - QUÁ NHANH, QUÁ NGUY HIỂM (CÂU CHUYỆN YEAH1)

Các số báo khác