Đặt cược vào chủ trương phát triển nông nghiệp bằng ứng dụng công nghệ cao của Chính phủ, bà Thái Hương đầu tư lớn vào TH True Milk với mục tiêu tạo nên hệ thống trang trại và đàn bò lớn nhất Việt Nam. 

Những cánh đồng cỏ, cao lương, bắp lai cao sản xanh ngát trải dài theo con đường Hồ Chí Minh đoạn đi qua huyện Nghĩa Đàn, thuộc miền tây tỉnh Nghệ An. Miền đất đỏ bazan này trở thành trang trại nuôi bò sữa công nghiệp do tập đoàn TH khởi động từ năm 2009.

Đây cũng là nơi đặt nhà máy sữa mà theo TH, có quy mô lớn nhất Đông Nam Á với diện tích 30 héc ta và công suất thiết kế 500.000 tấn/ năm. Từ năm 2009 đến nay, TH đã đầu tư 350 triệu USD, và chủ tịch công ty, bà Thái Hương, thể hiện niềm tin chắc chắn vào sự thành công của dự án mạnh bạo, đầy tham vọng này.  

Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 1

Bà Thái Hương trong phòng làm việc tại Hà Nội. Căn phòng được trang trí phong cảnh núi non, sông suối, một bàn thờ Phật, và rất nhiều sách. Bà cho biết mình là người yêu thiên nhiên. Ảnh: Lương Thái Linh

"Phải biết mình là ai và muốn làm gì. Tôi muốn làm nông nghiệp và áp dụng công nghệ cao vào nông nghiệp, tập trung vào cuộc sống của con người,” bà Thái Hương tuyên bố, trong một buổi phỏng vấn với Forbes Việt Nam tại trụ sở văn phòng tập đoàn TH, đặt tại một tòa nhà văn phòng do tập đoàn sở hữu trên phố Lý Thái Tổ, trung tâm Hà Nội. 

BÀ THÁI HƯƠNG, NGƯỜI ĐỒNG THỜI ĐÓNG VAI TRÒ TỔNG GIÁM ĐỐC kiêm phó chủ tịch ngân hàng Bắc Á, quyết định đầu tư nuôi bò sữa và xây dựng thương hiệu sữa tươi sạch TH true MILK vào năm 2008. Dự án này được khởi động năm 2009 với việc nhập khẩu công nghệ chăn nuôi bò sữa của Israel và hàng ngàn con bò sữa từ New Zealand.

Tháng 12.2010, sản phẩm sữa TH true MILK chính thức được giới thiệu ra thị trường và cho tới năm 2013, tập đoàn tư nhân này cho biết đã đạt doanh thu lũy kế xấp xỉ 6.000 tỉ đồng, riêng doanh thu năm 2013 đạt 3.000 tỉ đồng. Trong khi hiệu quả đầu tư trên vốn của TH vẫn còn là dấu hỏi lớn, những bước đầu tư táo bạo này đưa TH trở thành một nhà đầu tư đáng gờm trên thị trường các sản phẩm sữa nội địa đầy tiềm năng, với tổng giá trị ước tính 3 tỉ USD năm 2013.

Bên cạnh kế hoạch đầu tư cho dự án sữa với tổng vốn 1,2 tỉ USD tính đến năm 2020, dự án có thể coi là lớn nhất trong lĩnh vực nông nghiệp cho tới nay, bà Thái Hương đang ấp ủ những dự định lớn khác, trong đó có việc phát triển trang trại để sản xuất rau sạch cho thị trường trong nước, và các mặt hàng thực phẩm chức năng xuất khẩu ra thế giới. Bà Thái Hương gọi việc đầu tư vào nông nghiệp là một cuộc cách mạng. “Tôi xác định đây là cuộc cách mạng trong nông nghiệp. Nhà nước song hành với doanh nghiệp, nguồn lực là đất đai và nông dân,” bà Thái Hương nói bằng giọng Nghệ An sang sảng.

Trong cuộc cách mạng đó, bà cho rằng “tư duy là số 1, chứ không phải lượng tiền mặt. Thứ hai là đất đai… Còn chìa khóa vàng là ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp.” Xét về mặt tư duy, tập đoàn TH của bà Thái Hương tỏ ra táo bạo khi quyết định đầu tư quy mô lớn, nhập toàn bộ công nghệ chăn nuôi của Israel và đàn bò ngoại về Việt Nam, một đất nước có truyền thống nông nghiệp nhưng chưa bao giờ phát triển được ngành chăn nuôi quy mô lớn. Lựa chọn xây dựng thương hiệu “sữa tươi chính hiệu” – đặt trong thế đối chọi với thị trường sữa đang chủ yếu là các sản phẩm sữa nước “hoàn nguyên” từ sữa bột.

Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 2

  Trang trại bò sữa của TH tại Nghệ An. Ảnh: TH cung cấp.

Về mặt đất đai, bà Thái Hương cho rằng một khi nhà nước đã có chủ trương, thì nguồn lực đất đai “còn rất nhiều.” “Đối tượng tham gia đầu tiên chính là nhà nước. Nhà nước đưa doanh nhân vào. Còn về đất đai, hiện nông lâm trường đang giữ lượng đất đai rất lớn,” bà Thái Hương tuyên bố.

Tại Nghệ An, quê hương của nữ doanh nhân Thái Hương, địa phương đã giao cho tập đoàn TH 8.100 héc ta đất trong giai đoạn đầu tiên. Nhưng quy mô của dự án này, nếu thực hiện đầy đủ, TH cho rằng sẽ cần đến 37.000 héc ta đất nông nghiệp. Trong kế hoạch, quy mô của trang trại TH sẽ tăng lên 137.000 con bò sữa vào năm 2017, cung cấp khoảng 50% nguồn nguyên liệu sữa tươi của cả nước; và đến năm 2020 dự kiến đạt 203 ngàn con bò.

Hiện nay, những trang trại của TH đang nuôi khoảng 35.000 con bò sữa, mà theo quảng cáo được in trên nhãn từng hộp sữa thương hiệu TH true MILK, là “được tắm mát và nghe nhạc cổ điển” cho ra những sản phầm sữa thơm ngon nhất. Đàn bò sữa 35.000 con hiện có được nhập từ New Zealand và Canada theo nguyên tắc gia súc phải được lựa chọn từ một vùng nuôi không có nguồn lây bệnh.

Bà Hương cho biết hàng ngàn con bò sữa thế hệ thứ nhất và thứ hai đã ra đời và duy trì nguồn gien quý tại trang trại. Trang trại áp dụng công nghệ thụ tinh giới tính bò của Mỹ, cho tỷ lệ bò mẹ đẻ bê cái đạt đến 95% để duy trì đàn bò sữa trong tương lai. TH tự chủ từ khâu nguyên liệu, giống, thức ăn, chuồng trại hiện đại đồng bộ, trang trại được quản lý theo quy trình khép kín từ khâu chọn giống, phả hệ cho đến hệ thống quản lý được vi tính hóa toàn bộ.

Khoảng 20.000 con bò đang cho sữa với năng suất trung bình 30-40 lít/ngày/con, được cho là năng suất hàng đầu thị trường hiện nay. TH chọn công nghệ quản lý đàn bò của hãng Afimilk của Israel; quản lý thú y của New Zealand và chương trình quản lý tài chính của Đức. Giai đoạn đầu cần đội ngũ gần 40 chuyên gia nước ngoài để vận hành trang trại và nhà máy, sau ba năm vừa làm vừa chuyển giao công nghệ cho đội ngũ trong nước, hiện TH thuê khoảng 13 chuyên gia ở một số vị trí chủ chốt.

Sau một năm đầu tư thiết bị công nghệ áp dụng cho trồng trọt, TH cho biết đã tiết kiệm được tới 85% chi phí nhập khẩu thức ăn cao cấp cho bò. Những cánh đồng cỏ được đầu tư bằng hệ thống giàn tưới khổng lồ vươn dài tới 450 mét được lập trình tự động, những chiếc máy cày vừa rạch hàng gieo hạt vừa bón phân cho công suất hàng chục héc ta mỗi ngày. Mỗi chiếc máy thu hoạch hàng ngày cho công suất nghiền nhỏ 50 héc ta cây lương thực cung cấp cho hàng chục xe vận chuyển ngày đêm.

Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 3

Chiến lược áp dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp của TH được sự ghi nhận của nhiều người trong lĩnh vực này. PGS.TS Nguyễn Đăng Vang, nguyên cục trưởng cục Chăn nuôi, bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, nhận xét, TH Milk là nơi điển hình nuôi có năng suất cao, chỉ trong hai năm mà tạo dựng được mô hình mới trong nông nghiệp nên cần sự ủng hộ của chính phủ cho nhiều mô hình khác nữa để hiện đại hóa các mô hình sản xuất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Bộ - Viện trưởng viện Khoa học Nông nghiệp cho rằng bài học sau 20 năm đổi mới của Việt Nam vẫn là cần phát huy lợi thế của ngành nông nghiệp sản xuất quy mô lớn. Những điều kiện cần thiết, theo ông Bộ, là chính sách nhà nước, cam kết của địa phương và quyết tâm của doanh nghiệp, song song đó là ứng dụng công nghệ để phát triển. “Khó khăn lớn nhất của mô hình sản xuất lớn là ứng dụng công nghệ hiện đại, kiểm soát chặt chẽ và kiểm soát đồng bộ, đòi hỏi năng lực tài chính mạnh nên không phải doanh nghiệp nào cũng có khả năng đầu tư,” ông Bộ nhận xét.

Bà Thái Hương cho biết mặc dù tiên phong trong việc đầu tư công nghệ cao vào nông nghiệp, TH “chưa được hưởng đầy đủ chính sách về ứng dụng công nghệ cao.” Nguồn vốn rất lớn mà TH đang đổ vào dự án, 350 triệu USD tính đến thời điểm này, chủ yếu đến từ nguồn vốn vay của các ngân hàng Việt Nam, trong đó có ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), và ngân hàng TMCP Bắc Á do bà Thái Hương điều hành.

Mặc dù vậy, trong chính sách hỗ trợ, TH đã nhận được nguồn vốn vay ưu đãi hơn 100 triệu USD với lãi suất 5,5%/ năm trong vòng 10 năm của chính phủ Israel, có sự bảo lãnh của chính phủ Việt Nam. Bà Thái Hương cho biết nguồn vốn này không đến với TH trong giai đoạn khó khăn nhất, giai đoạn khủng hoảng kinh tế chung. “Mãi khi khủng hoảng qua đi, bộ Tài chính mới giải ngân dòng vốn này.” Bà Thái Hương cho biết đang trông đợi chính sách hỗ trợ 40% vốn giống trên mỗi con bò mà TH đầu tư trong thời gian tới.

TẠI HỘI NGHỊ CÁC NHÀ ĐẦU TƯ 2014 TẠI NGHỆ AN MỚI ĐÂY, bà Thái Hương cho biết, TH sẵn sàng ứng vốn cho dân tái định cư và đầu tư trang trại trước khi nhận được chính sách ưu đãi: “Chúng tôi tham vọng làm một cuộc cách mạng trong nông nghiệp nên nếu đòi quyền lợi trước người dân sẽ không tin. Vì thế cách tốt nhất là mình làm để chứng minh hiệu quả và quyền lợi đến sau, giờ thì đã được công nhận.”

Kể từ khi tung sản phẩm sữa tươi thương hiệu TH true MILK ra thị trường tháng 12.2010, sản lượng sữa do nhà máy TH sản xuất đang tăng với tốc độ 100%/ năm. TH nhanh chóng xây dựng một hệ thống chuỗi cửa hàng mang tên TH truemart, với 110 cửa hàng tại các thành phố lớn. Những cửa hàng tiêu chuẩn 9-20m2 vừa dùng để bán hàng vừa quảng bá thương hiệu thay vì chi phí cho các biển quảng cáo.


Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 4Dây chuyền sản xuất sữa của TH. Ảnh: Tuyết Ân

Mục tiêu của TH là biến các điểm bán này thành các kho hàng len lỏi trong các đô thị, và tương lai đưa rau sạch và thức uống hoa quả vào hệ thống này, hợp tác phân phối với các thương hiệu toàn cầu. TH bắt đầu triển khai bán sữa tận nhà tại các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội, để xa hơn sẽ cung cấp sữa thanh trùng khoảng 45 ngày hoặc ngắn hơn thay vì dài ngày như hiện nay. Thách thức thị trường của TH, là thay đổi được thói quen của người tiêu dùng, thuyết phục thị trường chuyển sang dùng sữa thanh trùng.

Theo ông Trần Bảo Minh, tổng giám đốc của Ba Vì Milk, nhà quản lý có kinh nghiệm lâu năm trong lĩnh vực này và đã từng làm việc tại cả Vinamilk lẫn tập đoàn TH, trong khi sữa thanh trùng, loại sữa có giá trị dinh dưỡng cao nhất, đang phổ biến ở các nước phát triển, thì loại sữa phổ biến đang được tiêu thụ tại Việt Nam chủ yếu là sữa hoàn nguyên và sữa tiệt trùng. Nhưng để cung cấp sữa thanh trùng, có thời hạn sử dụng ngắn và đòi hỏi liên tục duy trì ở nhiệt độ lạnh, sẽ phải đầu tư lớn.

Ông Minh nhận xét về dự án đầu tư của bà Thái Hương là “sự dũng cảm, nếu không nhìn vào bài toán lợi nhuận.” Suất đầu tư rất lớn của TH, cho đến thời điểm này, được cho là thu chưa đủ bù chi phí vận hành, chưa nói đến việc thu hồi vốn.

Mặc dù vậy, bà Thái Hương tỏ ra hoàn toàn tự tin với hiệu quả đầu tư về lâu dài của TH. Bà cho biết đã “lập trình dự án từ trước, và dự tính đến năm 2017, TH sẽ đạt được doanh thu 23.000 tỉ đồng. Lúc đó, bà sẽ tiến hành chào bán cổ phần ra công chúng. Bà nói: “Trong khủng hoảng, nhiều quỹ đầu tư như Temasek, Goldman Sachs muốn đầu tư. Nhưng họ đưa ra những điều kiện vô cùng eo hẹp và đòi lợi ích cho họ.”

Bà Thái Hương tự nhận nhờ bề dày hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, nên bà có tố chất của một nhà đầu tư. Sinh ra và lớn lên ở Nghệ An, bà cho biết mình quen với cuộc sống của người nông dân, từ 8 tuổi đã biết đem lợn ra chợ bán. Từng là một cán bộ nhà nước, công tác tại Ban tài chính Hải Phòng, bà Thái Hương sau đó chuyển về làm việc tại sở Thương mại Nghệ An, phụ trách cấp phối vật tư cho tới năm 1990, khi thị trường bắt đầu mở cửa, bà nghỉ làm nhà nước để ra ngoài kinh doanh.

Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 5

 Bà Thái Hương cho biết đây chính là bước ngoặt trong sự nghiệp của mình. Bà nghỉ việc nhà nước, vì “cảm thấy nhiều cái mình muốn làm mà bị ràng buộc bởi cơ chế, không được tự do để phát triển.” Thời điểm lập doanh nghiệp tư nhân, bà Thái Hương kinh doanh trong lĩnh vực sắt thép. Tới năm 1994, bà thành lập ngân hàng Bắc Á, ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên ở khu vực miền Trung. Trải qua các cuộc khủng hoảng tài chính khu vực và thế giới, Bắc Á hiện có vốn điều lệ 3.700 tỉ đồng.

Quá trình tích lũy tài sản của bà diễn ra trong giai đoạn 1999, trong đợt cổ phần hóa đầu tiên nhiều doanh nghiệp nhà nước. Các doanh nghiệp được cổ phần hóa lúc đó, lẽ ra phải định giá theo lợi thế hiện tại, thì lúc đó chủ yếu bán theo giá sổ sách. Bà Thái Hương cho biết, nhờ vậy mà bà mua được nhiều bất động sản ở vị trí đẹp.

Ý tưởng đầu tư vào ngành sữa, theo bà Thái Hương, nảy sinh năm 2008 khi ngồi xem tivi đưa tin về vụ sữa nhiễm melamine từ Trung Quốc. “Lúc đó tôi cho con tôi uống toàn sữa tươi nhập từ Úc, nhưng phần lớn dân số chắc chắn họ cần đến sữa sạch.” Bà Thái Hương đem ý tưởng này tới hội đồng cổ đông. “Tôi sẽ làm sữa. Mọi người ngớ ra,” bà kể lại.

Khi về thuyết phục chồng, một sĩ quan ở bộ Công an, bà nhận được câu trả lời: “Anh xin em nhé, vợ chồng mình đã nắm đuôi bò đi rồi.” Bà Thái Hương kể tiếp: “ ‘Nhưng con bò này là con bò khác, nó mang lại cơ hội kinh doanh mới và lợi ích cho thị trường. Sau vài tháng thuyết phục thì anh ấy nói: ‘Tùy em!’ ” 


Bà Thái Hương và tham vọng của TH - ảnh 6

 Nhà lồng trồng rau sạch của TH ở Nghệ An. Ảnh: Tuyết Ân

Với vai trò cổ đông sáng lập và cổ đông lớn tại cả Bắc Á và TH, bà Thái Hương có đủ sức chi phối các hoạt động và định hướng của doanh nghiệp. Bà cho biết đang tái cấu trúc để hướng Bắc Á chuyên về tư vấn, cấp tín dụng cho các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp, y học và giáo dục. Dự án đầu tư cho y tế cũng đi từ trồng đến chế xuất dược liệu và xa hơn là thiết lập khu ứng dụng công nghệ cao trong điều trị, điều dưỡng. Đó sẽ là những công ty độc lập với TH. Bà nói: “Tôi kinh doanh đủ ngành nghề còn bây giờ thì tái cấu trúc tất cả để đi sâu vào nông nghiệp công nghệ cao.”

Tham vọng làm nông nghiệp công nghệ cao của bà Hương và các cổ đông không dừng lại ở trang trại bò sữa mà còn ở dự án rau quả sạch và thực phẩm chức năng được ấp ủ có quy mô lên đến 3 tỉ USD. Trong giai đoạn 1 đến năm 2015 họ đầu tư 300 triệu USD. Các sản phẩm được sản xuất chế biến tại Việt Nam nhưng đóng gói và làm thương hiệu ở Mỹ. Bà nói: “Tôi đi vòng vì Mỹ là thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới với 20 tỉ USD mỗi năm, nếu mình đứng được ắt thành công; thứ hai thì đó là thị trường có hệ thống đã được chuẩn hóa và chuyên nghiệp, nếu tham gia sẽ theo các quy chuẩn rõ ràng mà không phải “cãi nhau như ở chợ.” 

Để thực hiện kỳ vọng, TH thuê một công ty Đức làm thương hiệu và một công ty Mỹ tư vấn cho kế hoạch đến 2015 sản phẩm chính thức ra thị trường. Mỗi tuần, bà Hương ngược xuôi với những chuyến đi từ Hà Nội lên trang trại ở Nghệ An, về nhà riêng ở Vinh, phần lớn thời gian ngồi trên xe hơi. Hai con trai lớn của bà Hương học chuyên ngành y và tài chính từ nước ngoài trở về hiện đã gia nhập TH ở bộ phận phân phối và marketing. Bà nói, “Tôi lăn lộn đâu phải vì tiền mà vì một sự nghiệp… Có người hỏi dự án đã có lãi chưa, tôi khẳng định: ‘Nuôi được bò cho sữa tốt là đã có lãi, còn lãi vật chất sẽ đến từ từ.’” 

(*) Tựa theo bản in: Tham vọng của TH (tạp chí Forbes Việt Nam số 12, tháng 5.2014)

Đọc thêm >>>

Chủ tịch SSI Nguyễn Duy Hưng: Nhà đầu tư khôn ngoan
“Tỉ phú” nuôi bò ở Mộc Châu
CEO Ngô Văn Tụ: Người đưa VinaSoy đi lên từ bờ vực
Ecofarm phát triển dựa vào nông dân
Người trồng hoa ở Đà Lạt Hasfarm: Hoa từ trái tim Việt
CEO Trương Thị Lệ Khanh: “Nữ hoàng” cá tra
CEO Unifarm Mai Hữu Tín: Làm nông công nghệ cao
Thái Dương nuôi heo thời công nghệ


"Hãy luôn là phiên bản số một của chính mình thay vì biến thành phiên bản hạng hai của người khác". ---- Ca sĩ Judy Garland

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 71 tháng 4.2019

 Số 71 tháng 4.2019

Bao Forbes Vietnam so 70
 
  • - TÌM LỐI ĐI RIÊNG (XÂY DỰNG CHUỖI GIÁ TRỊ SẢN XUẤT CÀ PHÊ)
  • - THAM VỌNG TRÁI CÂY VIỆT
  • - THIẾT LẬP MẮT XÍCH MỚI (CHẾ BIẾN RAU CỦ TẠI VIỆT NAM)
  • - CƠN HƯNG PHẤN GIÁ RẺ

Các số báo khác