Lãnh đạo năm công ty liên quan đến công nghệ chia sẻ kinh nghiệm, quan điểm về xây dựng và phát triển doanh nghiệp. 

Làm gì để có “công ty tỉ đô tiếp theo”? Cuộc trò chuyện giữa Lê Thị Kiều Trang, tổng giám đốc Fossil Việt Nam; Vũ Duy Thức, sáng lập kiêm tổng giám đốc OhmniLabs; Nguyễn Thế Tân, tổng giám đốc VCCorp và Đinh Anh Huân, chủ tịch Seedcom dưới sự điều phối của Lê Hồng Minh, chủ tịch kiêm CEO VNG, gợi mở những suy nghĩ về mục đích và kết quả của con đường khởi nghiệp.

Lê Hồng Minh: Các bạn hãy chia sẻ về hành trình khởi nghiệp của mình?

Vũ Duy Thức: Tôi học tiến sĩ tại ĐH Stanford đến năm 2010. Trong lúc học, tôi đã có vài đề tài nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo và nhận thấy có thể ứng dụng được rất nhiều, một trong số đó là mạng xã hội. Trước khi hoàn thành luận án tiến sĩ, tôi mở công ty vào năm 2011 và có sản phẩm. Cũng thật tình cờ và may mắn, là sản phẩm này ra đời hai tuần sau sự ra mắt của Google Plus, mạng xã hội của Google vốn đang muốn lôi kéo người dùng từ Facebook.

Khác với Google Plus, sản phẩm của tôi khi đó có thể tự động tạo những “circle” (vòng tròn xã hội) cho người dùng Facebook. Tới tháng 11.2011, chúng tôi đặt vấn đề với Google Plus rằng hãy mở API (giao diện lập trình ứng dụng) để chúng tôi thuận tiện hơn trong việc phát triển sản phẩm. Song có vẻ như mua lại công ty thì dễ dàng hơn là mở API, nên họ thâu tóm công ty của chúng tôi.

Lê Thị Kiều Trang: Tôi không có tinh thần khởi nghiệp sớm đâu. Khi mới bắt đầu với Misfit, tôi hẵng còn rất say mê học hỏi thêm kinh nghiệm tại McKinsey, nơi tôi rất thích môi trường làm việc trong ngành tư vấn. Khi đó, chồng tôi (Sonny Vũ) được tôi khuyến khích tuyển một số kỹ sư ở Việt Nam để làm việc từ xa cho Misfit, vì tôi tin họ rất giỏi.

Rồi khi văn phòng tại Việt Nam lên đến 10 – 15 người, thì thật sự phải cần có ai đó đóng vai trò cầu nối giữa hai đầu Mỹ - Việt Nam. Anh Sonny thì rất bận với công việc bán hàng, lại gặp hạn chế trong việc điều hành đội nhóm tại Việt Nam vì anh không lớn lên ở đây.

Trong lúc đó, tôi lại rất gắn bó với đội nhóm ở Việt Nam. Chính nhóm ở Việt Nam mới lôi kéo tôi vào Misfit chứ không phải đội nhóm ở Mỹ.

Nguyễn Thế Tân: Con đường khởi nghiệp của tôi thật ra là con đường khởi nghiệp của VCCorp, vì VCCorp đã có từ lâu trước khi tôi về với họ. Lý do quan trọng nhất là tôi thích Internet, lại có anh Thắng (Vương Vũ Thắng) làm sẵn nên tôi về đầu quân cho VCCorp thôi.

Đinh Anh Huân: Ra trường năm 2001, tôi làm tại công ty cổ phần của nhà nước. Hồi đó lương tháng khoảng bốn triệu đồng, với sinh viên mới ra trường là rất sướng. Nhưng rồi tôi nghĩ, nếu cứ quanh quẩn ở văn phòng thế này mãi thì không biết tương lai thế nào. Khi đó tôi mới 23 tuổi, chưa vợ chưa con, cũng chẳng có gì để mất nên phải kiếm cái gì đó để làm, cùng lắm cũng phải có thêm kinh nghiệm lận lưng. Thế là tôi nộp đơn nghỉ việc để cùng những anh em khác lập ra Thegioididong.

Đó là dự án khởi nghiệp thứ nhất, rồi khi Thegioididong tiến hành IPO vào năm 2014, tôi có được một khoản vốn đủ lớn để bắt đầu “làm những gì mình thích.”

Lê Hồng Minh: Trong con đường khởi nghiệp của mình, mọi người xem yếu tố cá nhân nào của mình là quan trọng nhất trong thành công của công ty?

Nguyễn Thế Tân: Thành công thật ra là của VCCorp chứ không phải của cá nhân tôi. Tôi nghĩ giá trị cá nhân của tôi không quan trọng bằng giá trị của VCCorp, và giá trị của VCCorp thì đơn giản thôi: liên tục thúc đẩy, khuyến khích sáng tạo, đổi mới ở tầm tập đoàn lẫn cá nhân.

Đinh Anh Huân: Tôi nghĩ đó là não trạng “Chẳng có gì để mất/Bắt đầu làm hãy xem mình đã thất bại rồi.” Hãy luôn nhìn vào những điều tích cực, những đầu ra và tia sáng. Kể cả bây giờ nếu có mất hết mọi thứ, tôi nghĩ cũng chẳng sao, mình kiểu gì chẳng xin được một công việc nào đó lương 30 triệu đồng/tháng, vì một tháng tôi cũng chỉ tiêu ngần ấy tiền. Cha tôi để sẵn cho tôi hai héc ta đất trồng rau trên Đà Lạt rồi mà (cười).

Vũ Duy Thức: Tôi cũng giống anh Huân, vì trước khi tôi bắt tay khởi nghiệp, cha tôi đã bảo trước sau gì cũng thua thôi, nên thích làm thì cứ làm (cười).

Một trong những đức tính mà tôi rất thích để thực hiện một công ty khởi nghiệp là tính thích nghi. Vì khởi nghiệp thì bao giờ chẳng có những rủi ro từ trên trời rơi xuống, nên chúng ta phải luôn chuẩn bị để thích nghi với mọi tình huống như vậy.

Lê Thị Kiều Trang: Tôi cũng đồng ý với anh Tân, vì mỗi cá nhân cũng chỉ là một mảnh ghép trong một doanh nghiệp, người giỏi cái này thì cũng có người khác giỏi cái kia thì cả công ty mới đi lên được. Nói về Misfit, tôi nghĩ Misfit thành công vì mình quyết liệt trong việc thực hiện sản phẩm sao cho thật tốt trong thời gian ngắn. Vòng đời của sản phẩm công nghệ là rất ngắn, nên khâu thực thi là rất quan trọng vì rất nhiều đối thủ cũng làm được sản phẩm tương tự như mình.

Lê Hồng Minh: Hiện cụ thể Vũ Duy Thức đang làm cái gì? Và sao bạn chọn làm điều đó?

Vũ Duy Thức: Lĩnh vực người máy trước giờ phát triển rất mạnh trong ngành công nghiệp và quân sự, nhưng ở trong địa hạt dân dụng thì chưa nhiều. Thành ra công ty hiện tại của tôi đang phát triển hệ thống thư viện mở cho cả phần mềm lẫn phần cứng, để người ta có thể dựa vào đó để nghiên cứu và chế tạo robot một cách nhanh chóng với giá thành thấp nhất cũng như xây dựng hệ thống dịch vụ cho việc chế tạo robot.

Lý do thứ nhất là đam mê. Từ khi còn học đại học tôi đã rất thích robot, tôi từng viết phần mềm cho robot Aibo của Sony.

Lý do thứ hai là xu hướng thời đại có vẻ rất thuận lợi cho robot. Người tiêu dùng bắt đầu dùng nhiều drone (máy bay điều khiển từ xa), hoặc xe tự động, cũng như những phát triển về deep-learning (tạm dịch học sâu) cũng tạo cơ sở để chúng tôi giải quyết bài toán về người máy.

Lê Hồng Minh: Còn Huân? Tại sao bạn chọn làm nông nghiệp?

Đinh Anh Huân: Tôi đi nước ngoài mà không thấy họ dùng cà phê Việt Nam. Trong khi nước ta có 90 triệu dân, 20 triệu hộ gia đình, và mỗi hộ gia đình thì ăn ít nhất 5kg rau/tuần, mà lại chưa có công ty nào làm rau chuyên nghiệp. Nên việc cung cấp nông sản (rau, hoa, trà, cà phê…) cho thị trường nội địa, hoặc xa hơn là xuất ra nước ngoài, là hoàn toàn khả thi, vì khí hậu, thổ nhưỡng ở Đà Lạt rất phù hợp để trồng rau.

Tôi cũng đang có dự án sản xuất giày. Việt Nam có 20 triệu phụ nữ, một năm mỗi người đi 2 - 4 đôi, sản xuất tại chỗ đang có lợi thế về giá. Tôi đang ấp ủ một dịch vụ bán giày trực tuyến, cá nhân hóa sản phẩm… để bán giày của Việt Nam ra khắp thế giới.

Lê Hồng Minh: Tại sao anh chọn làm giày, lại là giày phụ nữ?

Đinh Anh Huân: Giày phụ nữ mới có thị trường. Như anh Minh cùng lắm một năm mua một đôi giày thì chúng tôi biết bán cho ai (cười). Tôi nghĩ thị trường cho sản phẩm này lớn, Việt Nam lại chưa có ai làm, mình lại có lợi thế cạnh tranh, thì tại sao không làm.

Dự án cuối cùng của tôi, đó là hiện Việt Nam đang có hàng triệu cửa hàng nhỏ, lẻ… Tôi đang xây dựng một hệ thống nền tảng để hỗ trợ các chủ doanh nghiệp nhỏ, lẻ chăm sóc và tương tác một cách chuyên nghiệp với khách hàng của họ.

Lê Hồng Minh: Còn câu chuyện của Tân và Trang?

Nguyễn Thế Tân: VCCorp đang làm tốt chuyện của mình, là một mạng lưới nội dung.

Lê Thị Kiều Trang: Sau khi Fossil mua lại Misfit, thì sứ mệnh của Misfit là tiếp tục phát triển những sản phẩm hi-tech để hỗ trợ những sản phẩm thời trang của Fossil (vốn sở hữu các thương hiệu như Burberry, Michael Kors, Kate Spade…). Nhiệm vụ của chúng tôi bây giờ là xây dựng đội nhóm Fossil Việt Nam sao cho lớn hơn nữa, thu hút thêm nhiều kỹ sư giỏi.

Điều này cũng là may mắn với tôi vì nó giúp tôi gắn bó với Việt Nam hơn, tôi có thể mang con gái một tuổi của mình về Việt Nam để cháu được gần gũi với ông bà. Và đây cũng là cơ hội để giúp đỡ và gắn kết các kỹ sư trẻ của Việt Nam với thế giới.

Lê Hồng Minh: Tại sao Vũ Duy Thức ưu tiên cho thị trường toàn cầu thay vì Việt Nam?

Vũ Duy Thức: Do người máy là sản phẩm dành cho tương lai. Và chúng tôi nhằm đến thị trường “ngách” là chăm sóc sức khỏe cho người lớn tuổi, vốn có tiềm năng ứng dụng sản phẩm người máy rất cao.

Hiện tại chúng tôi ưu tiên cho thị trường Mỹ, do thị trường này có hơn 40 triệu người lớn tuổi, nên có thể áp dụng ngay. Còn Việt Nam thì dân số còn quá trẻ. Trong tương lai tôi sẽ cân nhắc tận dụng nguồn trí thức trẻ và sáng tạo tại Việt Nam.

Lê Hồng Minh: Còn Huân, tại sao bạn chưa ra nước ngoài?

Đinh Anh Huân: Tôi trước giờ chỉ sống ở Việt Nam nên chỉ biết Việt Nam thôi. Giờ chưa có công ty rau nào lớn, nên tôi làm, và chỉ cần doanh thu vài trăm tỉ là đủ. Hiện chúng tôi làm tại Việt Nam trước, rồi sau đó bằng mọi giá phải đi ra nước ngoài. Đó là sứ mệnh cuộc đời của tôi.

Lê Hồng Minh: Sản phẩm cụ thể nào của VCCorp để bước ra thị trường thế giới?

Nguyễn Thế Tân: Hiện nay 100% doanh thu của VCCorp đến từ trong nước. Nhưng trong giai đoạn tới, chúng tôi sẽ vượt ra khỏi lãnh vực bán quảng cáo, bán nội dung và những dịch vụ phục vụ khối doanh nghiệp. Dĩ nhiên, chúng tôi phải tìm ra những sản phẩm công nghệ vừa phù hợp “khẩu vị” người Việt Nam lẫn người dùng thế giới.

Lê Hồng Minh: Giá trị hiện tại của công ty các bạn là bao nhiêu, và khi nào sẽ đạt mốc “tỉ đô la Mỹ”?

Vũ Duy Thức: Hiện tại giá trị của công ty chúng tôi là số 0, vì vẫn chưa có sản phẩm. Chúng tôi đang ở trong giai đoạn huy động vốn. Còn vấn đề con số một tỉ đô là Mỹ, theo tôi là xa vời vì nó quá khó khăn, khó hơn cả trúng số. Một công ty nếu có sản phẩm phù hợp, ra đúng thị trường và có nhân viên tài năng thì có thể trở nên thành công, nhưng một tỉ đô la thì quá khó khăn. Tôi chỉ mong đạt được 100 triệu đô la Mỹ là mừng rồi.

Thị trường chăm sóc sức khỏe ở Mỹ là 400 tỉ đô la Mỹ (chưa kể châu Âu và Nhật). Tôi nghĩ từ 3 - 5 năm thì hy vọng công ty chúng tôi sẽ đạt được thị phần lớn về chăm sóc sức khỏe cho người già ở Mỹ, khoảng 4,1%.

Lê Hồng Minh: Tại sao Misfit lại có giá 260 triệu đô la Mỹ?

Lê Thị Kiều Trang: Vì Fossil chịu trả giá đó (cười). Là dân tài chính, tôi thấy thuận mua thì vừa bán thôi. Chưa kể, mình cũng nhìn thấy được tương lai chung của cả hai: Fossil có những thế mạnh mà Misfit phải mất rất lâu nữa mới xây dựng được, chẳng hạn như hệ thống bán hàng toàn cầu.

Ngược lại, Fossil cũng cần Misfit vì một ngày nào đó đồng hồ sẽ phải cần đến dòng sản phẩm đeo người công nghệ cao (wearables).

Lê Hồng Minh: Trang và Sonny Vũ đặt ra mục tiêu tài chính ra sao khi khởi đầu Misfit?

Lê Thị Kiều Trang: Nói hết sức thật lòng là chúng tôi không nghĩ về chuyện đó, mà chỉ nghĩ rằng sản phẩm của mình sẽ tốt hơn những sản phẩm khác. Vì trong hành trình của một công ty khởi nghiệp có rất nhiều ngã rẽ mà mình không thể kiểm soát được. Mình chỉ biết làm sao cho sản phẩm của mình thật tốt.

Dĩ nhiên ai cũng muốn xây dựng một công ty tỉ đô la, nhưng nếu hỏi có lộ trình, thì quả thật chỉ có chiến lược, chứ không có lộ trình nào đâu.

Lê Hồng Minh: Còn VCCorp? Giá trị hiện tại của VCCorp là bao nhiêu? Kế hoạch trở thành công ty tỉ đô của VCCorp thế nào?

Nguyễn Thế Tân: Tôi cũng không thể tự đánh giá, mà phải để các nhà đầu tư tự đưa ra con số. Hiện tại VCCorp có 40 triệu đô la Mỹ doanh thu/năm, đó là số liệu tôi có thể công bố. Tôi nghĩ, có tiền thì ngày mai làm tiếp một số việc mà theo tôi là hay ho, chứ “công ty tỉ đô” thì lại là mục tiêu của nhà đầu tư chứ không phải của tôi.

Lê Hồng Minh: Còn giá trị hiện tại của Seedcom?

Đinh Anh Huân: Giá trị trên giấy tờ của Seedcom chắc tầm một triệu đô la Mỹ, vì các công ty vẫn lỗ. “Tỉ đô la Mỹ” là vấn đề ước mơ và may mắn. Tôi hy vọng doanh thu trong 5 năm tới sẽ là 300 triệu đô la Mỹ, hoặc nhiều hơn nếu có may mắn kèm một chiến lược và cách thực thi tốt.

Giá trị bao nhiêu không quan trọng, mà quan trọng là làm được điều mình muốn, làm ra được những sản phẩm có giá trị và làm cho mình cảm thấy hạnh phúc, thỏa mãn.

Lê Hồng Minh: Có thể những gì được thảo luận chưa thỏa mãn được mong muốn của người nghe.

Dẫu vậy, dựa vào những chia sẻ và kinh nghiệm cá nhân, thì hy vọng mọi người có thể tự rút ra được những tri kiến để phục vụ cho ước mơ kinh doanh của mình, đặc biệt với những người trẻ, những người đang nuôi hoài bão viết nên câu chuyện cuộc đời của mình.

Chúng tôi rất mong được nhìn thấy câu chuyện của các bạn.

Forbes Việt Nam