Lê Đình Hiếu đang tạo sự thay đổi thông qua con đường giáo dục.
Học tạo hình quả đất  - ảnh 1

Lê Đình Hiếu, 28 tuổi, đồng sáng lập viên Everest Education

Một ngày giữa năm 2011, tại quán cà phê Trung Nguyên sau lưng trung tâm thương mại Diamond Plaza, TP. HCM có bốn người trẻ ngồi nói chuyện rôm rả. Nhóm bạn có nhiều điểm chung: họ còn rất trẻ, mới tốt nghiệp các trường đại học danh tiếng tại Mỹ, khá thành đạt khi đang hoạt động kinh doanh riêng hay đầu quân cho các tập đoàn đa quốc gia. “Học sinh Việt Nam giỏi nhưng thiếu kỹ năng mềm. Họ có ý tưởng nhưng không dám tranh luận, ít phản biện với cấp trên. Phải làm gì chứ nhỉ?” một người nói. “Đúng rồi,” những người còn lại gật gù vì cũng đang tham gia nhiều hoạt động cộng đồng.

Cụ thể bắt đầu từ đâu và cụ thể như thế nào thì ban đầu chính họ cũng chưa hình dung hết. Nhưng nói là làm, trung tâm giáo dục ngoài giờ Everest Education (E2) ra đời. Sau bốn năm rưỡi, dù mới làm được một phần nhỏ mong muốn ban đầu nhưng E2 mở ba cơ sở ở TP.HCM, đang thu hút khoảng 500 học sinh theo học thường xuyên. Nếu tính lũy kế, số học sinh của trung tâm đạt trên dưới 1.000 em, hầu hết đều tìm đường du học. “Vấn đề lớn nhất đối với người trẻ Việt Nam là giáo dục. Giáo dục tạo ra cơ hội bình đẳng cho mọi người,” Lê Đình Hiếu, người trẻ nhất trong nhóm triết lý. Ở tuổi 28, vừa phát triển doanh nghiệp giáo dục, vừa điều hành hoạt động của nhóm những người trẻ hoạt động xã hội mang tên Global Shapers TP.HCM-một sáng kiến của Diễn đàn kinh tế Thế giới, Hiếu được chọn vào danh sách “30 Under 30” lần thứ hai của Forbes Việt Nam nhờ các đóng góp tích cực hướng tới cộng đồng trong lĩnh vực giáo dục.

Đeo kính cận, tóc húi cua, đôi môi dày và khuôn mặt tròn, Hiếu có khả năng ứng đối nhanh nhẹn. Cậu cựu học sinh trường Trần Đại Nghĩa, TP. HCM gần như không cần thời gian suy nghĩ để trả lời kể cả những câu hỏi khó. Đang có công việc tốt ở công ty kiểm toán Deloitte, tại sao rẽ ngang làm nghề “gõ đầu trẻ”? Hiếu kể chất xúc tác đến từ cuộc gặp với ông thầy Michael Ross, giáo sư khoa chính trị tại đại học UCLA. Gặp thầy, cậu chất vấn: “Tại sao nước Mỹ tuyên truyền tự do bình đẳng mà vẫn thấy cảnh bất công người giàu người nghèo?” Câu trả lời: “Chúng tôi tạo ra cơ hội và trao quyền bình đẳng cho tất cả mọi người. Đó là giáo dục,” khiến cậu suy tư. Hiếu bắt đầu ấp ủ “phải làm một cái gì đó” khi quay về quê nhà. Theo thời gian “cái gì đó” dần định hình là giáo dục với nhiều dự án nối tiếp nhau: Everest, chương trình “Hear.Us.Now” hướng tới cộng đồng người khiếm thính; dự án “Young Makers Challenge” tạo cảm hứng cho học sinh trung học cách lập trình, chế tạo rô bốt đưa khoa học ứng dụng vào thực tiễn. “Phải bắt đầu từ giáo dục. Giáo dục là yếu tố quan trọng nhất tạo ra cơ hội, sự thay đổi của mỗi cá nhân,” Hiếu nói.

E2 hoạt động theo mô hình công ty nhưng hướng tới mô hình doanh nghiệp xã hội. Là doanh nghiệp, E2 không hoàn toàn chạy theo lợi nhuận khi xem xét miễn học phí cho một số học sinh giỏi, có hoàn cảnh đặc biệt. Là sáng lập viên trẻ nhất, Hiếu đảm nhận vai trò giám đốc phát triển kinh doanh, chủ nhiệm bộ môn toán. Sẽ thiếu sót nếu không nhắc đến vai trò của ba sáng lập viên còn lại: chủ tịch Tony Ngô (1979) và giám đốc điều hành Don Lê (1980), lập chiến lược và điều hành; Diệp Nguyễn (1981) người từ Indochina Capital, phụ trách tài chính. Tony Ngô và Don Lê là Việt kiều Mỹ đã có kinh nghiệm làm việc tại quỹ và ngân hàng đầu tư. Ngoài việc thu xếp vốn, kết nối quan hệ, họ đã rót 400 ngàn đô la Mỹ đầu tư vào E2.

Tốt nghiệp thủ khoa khoa kinh tế đại học UCLA chuyên ngành toán định lượng, Hiếu vẫn đứng lớp trực tiếp giảng dạy toán ở E2. Hiếu kể, để học sinh làm quen với khái niệm lượng giác sin, cos, tang… thầy trò rồng rắn ra nhà thờ Đức Bà. Ông thầy trẻ hướng dẫn học sinh đo chiều cao tòa tháp bằng cách dựa vào bóng đổ của một cây thước cắm trên mặt đất, rút ra mối liên hệ giữa góc và cạnh. Một ngày đẹp trời khác, Hiếu dẫn học sinh ra Thảo Cầm viên yêu cầu học sinh đếm số người vào cổng để tự ước lượng doanh thu. “Hiểu ứng dụng thực tiễn tạo ra sự ham thích với các em,” Hiếu nói.

Thông qua giáo trình tiên tiến và phương pháp mới nhóm sáng lập ấp ủ E2 tạo cú huých tạo ra việc thay đổi cách học tại Việt Nam. Trước mắt E2 giúp học sinh Việt Nam chuẩn bị du học sẵn sàng tiếp cận với những nền giáo dục hàng đầu thế giới. Vì vậy, chương trình giảng dạy văn hóa của E2 từ lớp 2 đến lớp 10 mang tính ứng dụng, cô đọng từ giáo trình tại nhiều quốc gia có nền giáo dục tiên tiến: Anh, Mỹ, Singapore... Việc dạy và học hoàn toàn bằng tiếng Anh, mức học phí khoảng 1,5 triệu đồng/tháng, tuần 3 buổi, mỗi buổi học kéo dài 90 phút. Số học sinh khống chế 12 - 15 em/lớp, chia làm nhóm nhỏ học theo các chủ đề khác nhau. Phần đông học sinh của E2 đến từ các trường quốc tế, đông nhất ở khối cấp hai. Theo thống kê nội bộ, trung bình mỗi học sinh gắn bó với E2 khoảng 30 tháng trước khi lên đường du học.

Khó khăn là câu chuyện thường ngày ở miền đất mang tên khởi nghiệp. Khóa học đầu tiên có 13 học sinh. Lớp học mượn mặt bằng của một trung tâm tiếng Anh trên đường Mai Thị Lựu (quận 1). Không thu phí suốt hai tháng hè, và để có học sinh, nhóm bốn người trực tiếp thuyết phục những người quen gửi con tham gia lớp học thử nghiệm. “Hầu hết phụ huynh làm việc cho các công ty nước ngoài có đầu óc rộng mở, nhưng cũng có người ban đầu coi lớp học là ‘nhà trẻ’ giữa hè,” Hiếu nhớ lại. Diệp Nguyễn lo việc văn phòng, còn Tony Ngô, Don Lê và Hiếu đều trực tiếp đứng lớp. Cả nhóm vừa triển khai vừa hồi hộp quan sát phản ứng của học sinh để điều chỉnh giáo trình, tìm phương pháp dạy phù hợp. Bước sang năm học 2011 - 2012, kết quả 11/13 học sinh quyết định ở lại gắn bó với E2. Sự phản hồi tốt khiến họ mở khóa kế tiếp với 20 em và bắt đầu thu học phí. “Kết quả khích lệ khiến chúng tôi bắt đầu tự tin mình nghĩ đúng,” giám đốc điều hành Don Lê nói.

Phải bắt đầu từ giáo dục. Giáo dục là yếu tố quan trọng nhất tạo ra cơ hội, sự thay đổi của mỗi cá nhân.

Mất khoảng sáu tháng tiếp theo, E2 mới định hình được giáo trình. Cả nhóm vừa mày mò vừa dạy, vừa tự rút kinh nghiệm vừa tham khảo các chuyên gia kinh nghiệm trong ngành. Giai đoạn này Hiếu làm việc tại hai nơi. Ban ngày, cậu là chuyên viên tư vấn thuế doanh nghiệp tại Deloitte. Chiều tối, Hiếu đổi vai thành giáo viên đứng lớp: “5 giờ chiều chạy đến E2 dạy học, 8 giờ tối quay lại văn phòng làm việc, khoảng 11 giờ đêm mới ‘bò’ về tới nhà”. Hơn một năm, Hiếu quyết định nghỉ việc tại công ty kiểm toán với mức thu nhập tốt để toàn tâm toàn ý với E2 khi nhận ra việc ôm đồm khiến bản thân bắt đầu đuối sức. Lúc này, từng bước, trung tâm đi vào ổn định: Thuê được địa điểm riêng vào cuối năm 2011 mở thêm cơ sở mới. E2 bắt đầu cân đối về mặt tài chính khoảng cuối năm 2012. Dù vậy, được hỏi, Hiếu trả lời thẳng vào vấn đề quan tâm của mọi du học sinh hồi hương là thu nhập: “Không cao!” Nguồn giáo viên của E2 tốt nghiệp từ các đại học hàng đầu như Stanford, Harvard, UCLA, MIT… chủ yếu gắn bó bằng đam mê và muốn chia sẻ một phần với cộng đồng. Với thu nhập chưa hấp dẫn, về dài hạn, Hiếu thừa nhận thu hút nguồn nhân lực là thách thức lớn với E2: “Tạm dừng chân một hai năm thì được chứ gắn bó lâu dài thì hơi khó.” Để chủ động hơn, kết hợp với nhiều đối tác Hiếu đang phát triển dự án “Teach For Vietnam” đào tạo nguồn giáo viên từ các du học sinh.

“Hiếu còn rất trẻ nhưng biết nghĩ và có nhiều hoạt động hướng đến cộng đồng. Ít người trẻ nào như vậy,” Diệp nhận xét. Vũ Hoàng Yến, thành viên Global Shapers TP.HCM kể một ấn tượng về trưởng nhóm (6.2015 – 6.2016) là việc những năm trước chịu khó lặn lội lên Đà Lạt dạy học cho người khiếm thính. Hiếu kể, chương trình do một người bạn khởi xướng, trong khoảng năm trời, mỗi tối thứ sáu, Hiếu bắt xe đò lên Đà Lạt dạy học và tối chủ nhật bắt xe ngược về TP.HCM để ngày hôm sau kịp đi làm.

Sinh trưởng trong một gia đình bố là bộ đội phục viên, mẹ là người khiếm thính, Hiếu tự săn được học bổng du học. Để có kinh phí trang trải học hành, trong thời gian học Hiếu làm phục vụ tại quán ăn nhà trường. Tiếp cận với một trong những nền giáo dục tiên tiến nhất thế giới, Hiếu phát biểu: “Em tin rằng chỉ có khoa học công nghệ mới là con đường nhanh nhất giúp Việt Nam thoát nghèo.” Cậu đang là chủ nhiệm chương trình “Young Makers Challenge Việt Nam”, dự án Everest phối hợp với Intel Việt Nam và Thành đoàn TP. HCM mở cuộc thi dành cho học sinh trung học thực hiện các dự án lắp ráp rô bốt nâng cao kiến thức về lập trình và phát triển phần cứng.

Sáng lập dự án “Hear.Us.Now” đầu năm 2015, Hiếu đang dạy tiếng Anh và tin học cho gần 100 người khiếm tính tại trường Anh Minh (Bình Thạnh). Tại sao chọn ngoại ngữ và tin học? “Khiếm thính nhưng bù lại giác quan khác của họ phát triển. Dạy bằng phương pháp trực quan, họ vẫn hiểu. Biết ngoại ngữ và tin học có thể tạo ra cơ hội, giúp những người thiếu may mắn tìm kiếm việc làm,” Hiếu lý giải và cho biết công việc không hề dễ dàng vì khi truyền đạt, giao tiếp bằng ngôn ngữ của người khiếm thính, đã có bạn bật khóc bỏ cuộc, không đủ kiên nhẫn dù tràn đầy nhiệt huyết ngày đầu. Thức dậy từ 5 giờ, ra khỏi nhà từ rất sớm nhưng hằng ngày 9 - 10 giờ sáng cậu tới văn phòng khi thời gian đầu buổi sáng dành cho dự án cá nhân này. Trừ ngày cuối tuần, E2 mở lớp học lúc 3 giờ 30 chiều (khi các trường phổ thông kết thúc) , bình thường , Hiếu về nhà sau 9 giờ tối. Thời gian dành cho bạn gái? “Em chưa có,” Hiếu đưa tay sửa kính, quay mặt cười pha chút ngượng ngùng.

Giang Thanh —ảnh: Hải Đông

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác