Fitbit đang mất thị phần vào tay Apple, nhưng họ vẫn ổn. Khách hàng doanh nghiệp đang cứu họ.
Máy đo sức khỏe - ảnh 1

Những chiến binh trong ngành chăm sóc sức khỏe: hai nhà sáng lập James Park và Eric Friedman của Fitbit trong văn phòng tại San Francisco.

Nếu nhìn vào truyền thống của thung lũng Silicon, Fitbit lẽ ra đã dẹp tiệm. Công ty bắt đầu bán đồng hồ theo dõi khi tập thể dục vào lúc các công ty khởi nghiệp sản xuất thiết bị khác đang vật lộn tìm vốn. Những nhà sáng lập Fitbit chưa từng bán một thiết bị nào khi họ giao sản phẩm đầu tiên của mình, và không biết nó có chi phí bao nhiêu. Năm ngoái, Apple ra mắt đồng hồ thông minh với tham vọng thổi bay mọi thứ đồng hồ khác.

Tuy vậy, Fitbit vẫn là nhà bán lẻ thiết bị lớn nhất tính theo số sản phẩm được giao, và những nhà sáng lập công ty, James Park và Eric Friedman, đã gọi được 841 triệu đô la Mỹ tại một trong những đợt IPO thành công nhất năm 2015. Họ đang trên đường đạt lợi nhuận 215 triệu đô la Mỹ trên tổng doanh thu 1,8 tỉ đô la Mỹ cho năm 2015, gấp đôi con số họ kiếm được trong năm trước đó.

Những mối đe dọa tồn vong của Fitbit vẫn còn đó. Thị phần thiết bị đeo người toàn cầu của công ty giảm từ 33% xuống còn 22% trong năm 2015 khi Apple và Xiaomi (Trung Quốc) ra mắt những thiết bị của họ. Đồng hồ thông minh của Fitbit, chiếc Surge giá 250 đô la Mỹ, không hiện đại bằng một góc Apple Watch hay Samsung Gear, và tuy chiếc Blaze mới nhất của họ được trang bị màn hình cảm ứng màu và chức năng thông báo trên điện thoại thông minh, nó vẫn thiếu tính năng theo dõi GPS.

Giới phân tích cho rằng người tiêu dùng sẽ chuyển dần sang những đồng hồ có nhiều tính năng hơn là chỉ “đếm bước chân.” Những thiết bị theo dõi tập thể dục thường bị bỏ xó sau vài tháng sử dụng.

Nhưng Fitbit có một vùng đệm có thể giúp họ kéo dài sự tăng trưởng: một thị trường không thật rõ ràng được gọi là “sức khỏe của khối doanh nghiệp.” Khoảng 80% các ông chủ ở Mỹ làm những việc như trợ cấp cho thẻ tập gym hoặc tổ chức những thách thức vận động nhằm khuyến khích nhân viên giữ gìn sức khỏe, và họ chi khoảng 693 đô la Mỹ cho mỗi người lao động trong các chương trình như thế, theo Fidelity Investments.

Fitbit đã và đang theo đuổi đối tượng này từ khi họ bắt đầu giao hàng đến người tiêu dùng vào năm 2009 và dự kiến kiếm được khoảng 180 triệu đô la Mỹ trong năm nay từ hàng ngàn người sử dụng lao động, khiến thị trường doanh nghiệp trở thành một trong những mảng kinh doanh tăng trưởng nhanh nhất của họ. Hơn 70 doanh nghiệp lớn của Mỹ đã mua thiết bị của Fitbit với số lượng lớn cho nhân viên, bao gồm chuỗi siêu thị Target, mới đây vừa mua 330 ngàn thiết bị, và ngân hàng Barclays, vốn trợ giá mua thiết bị cho 75 ngàn nhân viên.

Những nhà sản xuất thiết bị khác như Jawbone và Misfit cũng bán cho doanh nghiệp, song Fitbit vẫn thống trị. Jiff, một công ty khởi nghiệp sản xuất phần mềm quản lý các chương trình sức khỏe, cho biết khoảng 70% số thiết bị do khách hàng doanh nghiệp của họ đặt là Fitbit.

Dù Misfit thu tiền giới sử dụng lao động ít hơn cho mỗi thiết bị với giá khoảng 40 đô la Mỹ, các khách hàng doanh nghiệp vẫn dùng hàng của Fitbit vì phần mềm và dịch vụ phân tích tốt hơn, CEO Jiff và Derek Newell, cho biết. Họ cũng tránh giá bán quá cao của Apple Watch.

Theo Stephanie Pronk, trưởng mảng sức khỏe tại hãng bảo hiểm Aon và là người tư vấn cho các doanh nghiệp cách xây dựng chương trình sức khỏe, sẽ có nhiều doanh nghiệp mua thiết bị với số lượng lớn giống Target. “Các thiết bị này đang giảm giá, nên giới sử dụng lao động xem đó như một lựa chọn khả thi.”

Fitbit được thai nghén trong một sáng tháng 5 lạnh bất thường ở San Francisco vào năm 2006, khi đồng sáng lập Park đang run cầm cập xếp hàng để được là một trong những người đầu tiên mua Nintendo Wii. Anh mang chiếc máy chơi game về nhà và kinh ngạc trước sự kết hợp của những cảm biến phức tạp với một giao diện đơn giản đến mức trẻ con và người già cũng chơi được.

Park gọi cho đồng nghiệp của anh trong một dự án khởi nghiệp trước đó, anh chàng cao gầy Eric Friedman, đang ở Bangkok dự hội thảo. “Tôi nảy ra ý tưởng này,” Park nói về một thiết bị đếm bước chân cũng sẽ tinh tế và dễ sử dụng như Wii.

Họ bay đến Nhật Bản, nơi máy đếm bước chân và việc tập thể dục tại chỗ làm rất phổ biến, để thăm dò cách mà người ta dùng những thiết bị này. Năm 2008, Friedman mua một chiếc hộp gỗ balsa và nhồi vào đó các mạch điện để tạo hình mẫu thử nghiệm đầu tiên của họ.

Vài tháng sau khi ra mắt chiếc Fitbit Tracker giá 99 đô la Mỹ, Park và Friedman nhận được một cuộc gọi từ Vickie Lee, phó giám đốc nhân lực tại văn phòng Austin, Texas của hãng bán dẫn Tokyo Electron. Trong khi chuẩn bị chương trình sức khỏe cho công ty, cô thấy một mẩu quảng cáo Fitbit Tracker và đặt mua hai chiếc để dùng thử.

Trang web ban đầu của Fitbit khá đơn giản, nhưng các biểu đồ và dữ liệu trên ứng dụng của họ thì đủ hấp dẫn 1.200 người lao động trong công ty cô, chủ yếu là kỹ sư. Cô chi 120 ngàn đô la Mỹ để mua cho mỗi người một chiếc Tracker.

Vài năm trước, Pronk của Aon liên lạc với Fitbit. “Ở đây có cơ hội để các bạn bước vào phục vụ giới doanh nghiệp Mỹ đấy,” cô nói. Trước nhu cầu cấp bách của một số doanh nghiệp, Fitbit sản xuất phần mềm để theo dõi và phân tích bước đi và giấc ngủ của các nhân viên, và vào giữa năm 2015, cho tải miễn phí phần mềm này.

Chưa có nhiều ông chủ đủ gan theo dõi giấc ngủ của nhân viên, dù đó sẽ là một bước tiến hướng tới việc xử lý những vấn đề sức khỏe tinh thần ở nơi làm việc; chứng mất ngủ có tương quan cao với sự trầm cảm và lo lắng. Newell của Jiff cho biết một vài khách hàng doanh nghiệp của họ đã tìm cách khen thưởng những nhân viên nào có giấc ngủ lành mạnh nhất, và bị người lao động phản ứng dữ dội. “Chúng tôi ngỡ đây là ý hay, song hóa ra lại rất tệ.”

Big Health, một công ty khởi nghiệp ở San Francisco, đã cấp phép ứng dụng điều trị mất ngủ Sleepio của họ cho khoảng hơn một tá doanh nghiệp, bao gồm tên tuổi lớn trong giới công nghệ mà họ không thể tiết lộ. Sleepio trên thực tế là một “chú ngựa thành Troy” để chủ doanh nghiệp xử lý những vấn đề tâm lý ở người lao động, điều có lẽ là ảnh hưởng lớn nhất lên năng suất ở chỗ làm, mà không gây ra những rắc rối liên quan tới quyền riêng tư.

Fitbit cần thêm nhiều hơn những nhà tiên phong như Big Health để mở rộng thị trường theo dõi sức khỏe cho khách hàng doanh nghiệp. Chủ doanh nghiệp (đặc biệt là những doanh nghiệp tự bảo hiểm) đã tiết kiệm được tiền. Hãng dịch vụ điện toán đám mây Appirio giảm được 6% chi phí bảo hiểm trong năm 2014, tương đương 280 ngàn đô la Mỹ, sau khi cho công ty bảo hiểm của họ xem dữ liệu hoạt động từ 400 máy Fitbit phát cho nhân viên.

Đôi khi những người giải được bài toán hóc búa nhất lại không phải người bạn trông đợi.

Tokyo Electron, cũng tự bảo hiểm, đang trả 11.800 đô la Mỹ/năm/nhân viên cho chi phí y tế, nhưng ước tính con số lẽ ra là 15 ngàn đô la Mỹ nếu không nhờ vào kế hoạch chăm sóc sức khỏe lấy Fitbit làm trung tâm của họ. Mức tăng chi phí thanh toán bảo hiểm y tế của công ty hiện là 5%, giảm so với 11% năm 2008.

Các nhà nghiên cứu của Fitbit đang tìm hiểu thêm nhiều cách nữa để theo dõi sức khỏe. Thế còn tin đồn về việc công ty có thể ra mắt cảm biến để theo dõi đường trong máu, nhằm đặt chân vào thị trường liên quan tới bệnh tiểu đường? “Miễn bình luận,” giám đốc nghiên cứu và phát triển Shelton Yuen của Fitbit nói; nhóm của cô đã chế tạo một trong những cảm biến quang học đầu tiên để đo mạch.

Đôi khi những người giải được bài toán hóc búa nhất lại không phải người bạn trông đợi.

Parmy Olson —ảnh: Christian Peacock

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác