“Tôi bình thường hơn cả những người bình thường” - ảnh 1

 


“Tôi bình thường hơn cả những người bình thường” - ảnh 2

 

Hai ngày sau khi được tạp chí Forbes vinh danh là một trong bốn tỉ phú của Việt Nam, ông Trần Đình Long, chủ tịch hội đồng quản trị Tập đoàn Hòa Phát thực sự thấy vui vì sức lan tỏa quá lớn. Càng tự hào hơn khi là tỉ phú lĩnh vực sản xuất, ông Long cho rằng, đây là vinh danh dành cho Hòa Phát. Ở một nước công nghiệp mới như Việt Nam, được vinh danh ở lĩnh vực sản xuất không dễ.

Người đàn ông có trong tay 1,3 tỉ đô la Mỹ, từng sở hữu máy bay riêng bằng tiền cá nhân luôn tự nhận “tôi bình thường hơn cả những người bình thường”.

Phòng làm việc của ông Trần Đình Long khá rộng, khoảng 50m2, được bày biện bằng các thiết bị nội thất Hòa Phát – một mảng kinh doanh của Tập đoàn. Dưới gầm bàn là một đôi dép nhựa các gia đình vẫn dùng đi trong nhà, có mức giá chưa đến 50.000 đồng. Lãnh đạo tập đoàn Hòa Phát được các nhân viên đánh giá là “rất giản dị”.

Ông Long không cổ súy cho kiểu doanh nhân bận rộn, “hai tai hai điện thoại”. Lãnh đạo công ty thép có thị phần đứng đầu Việt Nam, nhưng mỗi ngày của ông luôn bắt đầu bằng việc ăn sáng đầy đủ, trưa và chiều cà phê, tối ở nhà xem phim, nghe nhạc. Bộ phim ông yêu thích nhất và xem đi xem lại hàng chục lần là Cuốn theo chiều gió. “Tôi đặc biệt không tiếp khách buổi tối” ông Long cho biết. Tự nhận không biết uống rượu, không thích nhậu nhẹt. Món tủ của ông, tất cả các nhân viên xung quanh đều biết, là đậu rán.

Hòa Phát được thành lập từ tháng 8 năm 1992 từ một nhóm bạn, sáu tháng sau khi Luật doanh nghiệp đầu tiên của Việt Nam ra đời. Đến giờ, tình bạn đó đã kéo dài một phần tư thế kỷ. Ông Long cho biết Hòa Phát đánh giá cao tính chung thủy. Về tình bạn trong kinh doanh, Trần Đình Long thừa nhận điều đó không dễ duy trì, tan nhiều hơn hợp. Nhưng Hòa Phát làm được. Những người thành lập Hòa Phát chỉ từ hai “nguồn”, là bạn cấp ba, hoặc là bạn đại học, là thế hệ F1. Ngoài ông Long làm Chủ tịch HĐQT, còn có ông Trần Tuấn Dương làm Tổng giám đốc và ông Nguyễn Ngọc Quang làm thành viên HĐQT. Đến nay, thế hệ điều hành chính của Hòa Phát là những người đến sau, thế hệ F2, có thời gian làm việc khoảng 20 năm. Công ty đang đào tạo thế hệ F3, là những người trẻ 9x.

Khu liên hiệp Hòa Phát Hải Dương hiện đang là khu sản xuất thép lớn nhất cả nước sử dụng công nghệ lò cao – là công nghệ hiện đại và phổ biến nhất thế giới hiện nay. 70% các nhà máy thép trên thế giới đang sản xuất với công nghệ này, phần còn lại chủ yếu sử dụng công nghệ lò điện hồ quang.

Ông Long cho biết, khó khăn lớn nhất khi Hòa Phát triển khai dự án Hải Dương là kinh nghiệm. Đó là công nghệ mới hoàn toàn đối với Hòa Phát, trước đó chỉ biết đến công nghệ lò điện hồ quang ở nhà máy thép Hưng Yên. Hòa Phát khi đó chưa có dự án nào lớn đến vậy.

Khác nhau cơ bản trong quá trình luyện thép giữa hai công nghệ này là nguồn đầu vào. Với công nghệ lò cao, nguồn đầu vào là than cốc, quặng thép và các phụ gia, trải qua nhiều công đoạn mới ra sản phẩm cuối cùng là thép xây dựng, ống thép… Trong khi lò điện quang có quy trình sản xuất ngắn hơn, với nguyên liệu chính là sắt phế liệu, qua quá trình nung chảy tách các tạp chất sẽ ra sản phẩm cuối cùng. Sản phẩm thép sản xuất bằng lò cao, nhờ nguồn quặng ít tạp chất, nên chất lượng cũng tốt hơn nhờ độ tinh khiết.

Theo ông Nghiêm Xuân Đa – Chủ tịch hội đồng quản trị Tổng công ty Thép Việt Nam (VnSteel), lý do để sản xuất lò cao được ưa chuộng hơn lò điện hồ quang là việc sẵn có của nguyên liệu. Quặng sắt là một loại hàng hóa phổ biến trên thế giới, mua bán và vận chuyển thuận lợi cả hàng chục hàng trăm năm nay trong khi nguồn sắt phế liệu không phải lúc nào cũng ổn định. Sự ổn định của nguồn quặng sắt (cho dù mức giá chưa hẳn đã ổn định, như bao nhiêu hàng hóa khác) giúp chi phí sản xuất lò cao thấp hơn lò điện hồ quang từ 10-15%, ông Đa nhận định.

Người đứng đầu VnSteel ước tính hiện tại tỷ lệ thép Việt Nam sản xuất theo công nghệ lò cao chiếm khoảng 35%. Sau này khi Hòa Phát Dung Quất và Formosa đi vào hoạt động, tỷ lệ này có thể bằng hoặc cao hơn mức bình quân hiện tại của thế giới.

Khó khăn trong việc triển khai chuỗi sản xuất thép bằng công nghệ lò cao là chi phí cao, và quy mô phải đủ lớn mới có thể hiệu quả. Một dây chuyền sản xuất thép bằng lò điện hồ quang có thể mất chi phí khoảng vài trăm tỉ đồng đến tối đa vài nghìn tỉ đồng. Trong khi đầu tư cho dây chuyền lò cao, chi phí phải tính bằng tỉ đô.

 

 

Hòa Phát đã chi tổng cộng hơn 10.000 tỉ đồng cho dự án khu liên hiệp sản xuất thép tại Hải Dương, kéo dài ba giai đoạn từ 2007 đến 2016, với quy mô trên 132 héc ta. Khu liên hiệp cách Hà Nội 90 km, Hải Phòng 30km, cách vùng neo đậu tàu chuyển tải Hòn Nét – Quảng Ninh khoảng 70km, có cảng sông với 9 hệ thống cầu cảng với năng lực bốc dỡ 6 triệu tấn/năm… thuận tiện cho việc vận chuyển nguyên liệu cũng như sản phẩm.

Hòa Phát đã tích lũy số tiền sau 15 năm từ các hoạt động như nội thất, phụ tùng, thép (sản xuất công nghệ lò điện hồ quang)… Dự án Hải Dương đã nâng bậc Hòa Phát thành một trong những công ty thép lớn nhất cả nước, và đứng đầu về thị phần từ năm 2016.

Ông Trần Tuấn Dương, tổng giám đốc Hòa Phát từng cho biết, việc niêm yết Hòa Phát vào năm 2007 như sinh ra Hòa Phát một lần nữa.

Báo cáo tài chính năm 2007 của Hòa Phát cho thấy, cuối năm 2007, vốn chủ sở hữu của công ty đã tăng gần 2.600 tỉ đồng sau một năm chủ yếu từ phát hành tăng vốn điều lệ. Hòa Phát may mắn niêm yết đúng giai đoạn thị trường chứng khoán Việt Nam tăng trưởng nóng, chỉ số VnIndex đạt đỉnh hơn 1.100 điểm, việc chào bán cổ phần của Hòa Phát diễn ra khá thuận lợi.

Dự án chia làm ba giai đoạn, công ty tích lũy dần và triển khai mở rộng từng giai đoạn, đảm bảo an toàn tài chính. Trải qua nhiều lần tăng vốn bằng phát hành thêm hoặc chia thưởng, Hòa Phát vẫn thuộc nhóm các doanh nghiệp sử dụng đồng vốn cổ đông hiệu quả. Năm 2017, thu nhập bình quân trên mỗi cổ phần của Hòa Phát đạt gần 6.000 đồng.

Với công nghệ sản xuất khép kín, có mặt tại khu liên hiệp thép Hòa Phát ở Hải Dương, không khí khá dễ chịu. Ngoại trừ cảm giác tương đối nóng khi đứng gần các lò nung, còn lại tuyệt nhiên không thấy cảm giác ngột ngạt. Tại phòng điều hành nhìn ra là cánh đồng lúa xanh mướt.

Hòa Phát đang đứng đầu thị phần thép xây dựng với gần 24% và trở thành công ty thép lớn nhất cả nước nhờ đóng góp đáng kể từ khu liên hợp này.

Hòa Phát vừa đề xuất kế hoạch lợi nhuận năm 2018 gần như không tăng trưởng so với năm 2017 (8.050 tỉ đồng). Về vấn đề này, ông Long giải thích, trong năm nay Hòa Phát chưa tìm ra cơ hội tham gia nghiệp vụ hedging trên thị trường quặng, là nghiệp vụ ngăn chặn rủi ro đã mang lại cho Hòa Phát khoản lợi nhuận tới 700 tỉ đồng vào năm ngoái. Sản lượng thép Hòa Phát nói chung, trừ thép xây dựng trong năm 2018 sẽ còn tăng trưởng, mang lại doanh thu khoảng 53 nghìn tỉ đồng bao gồm cả các mảng hoạt động khác như nông nghiệp, nội thất, bất động sản…, tăng gần 20% so với kết quả năm 2017. Lợi nhuận nếu loại bỏ nghiệp vụ hedging năm 2018 sẽ tăng trưởng khoảng 10% so với 2017.

Trần Đình Long nổi tiếng với câu nói: “Một doanh nghiệp cần tăng trưởng liên tục. Nếu dừng, nó sẽ chết”. Hiện công suất thép xây dựng, sản phẩm đóng góp một nửa doanh thu của Hòa Phát đã đạt giới hạn. Các loại sản phẩm thép khác cũng sẽ hoạt động hết công suất trong nay mai. Mà Hòa Phát thì không thể dừng lại.

Dự án Khu liên hợp thép Hòa Phát Dung Quất với tổng vốn đầu tư 52 nghìn tỉ đồng đang được Hòa Phát triển khai tại Quảng Ngãi, dự kiến sẽ cho ra sản phẩm đầu tiên vào quý III năm nay. Đây được coi là dự án đột phá thay đổi vị thế của Hòa Phát. Theo kế hoạch, sau khi dự án vận hành ổn định, từ năm 2020, doanh thu của Hòa Phát sẽ đạt mức 100.000 tỉ đồng, hơn gấp đôi kết quả hiện tại.

Năm 2017, tổng sản lượng thép của Hòa Phát đạt mức kỷ lục 3 triệu tấn trong đó thép xây dựng là 2,2 triệu tấn. Công suất sản xuất của Hòa Phát sẽ tăng hơn gấp đôi khi dự án Dung Quất hoàn thành.

Cũng trong năm 2017, Việt Nam nhập khẩu gần 15 triệu tấn thép các loại từ nước ngoài, đồng thời xuất đi gần một phần ba con số đó. Với người đứng đầu Hòa Phát, đó là cơ hội, chứng tỏ mức tiêu thụ thép của thị trường Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng. Ví dụ với sản phẩm thép cuộn cán nóng, từ trước đến nay Việt Nam vẫn phải nhập toàn bộ do không đủ năng lực sản xuất. Sắp tới đây, Formosa sẽ sản xuất loại thép này, một năm sau sẽ là Hòa Phát Dung Quất.

Không gay gắt hay “nói xấu” các loại thép ngoại nhập, ông Long thừa nhận với các loại thép nhập khẩu chính ngạch ngay cả từ Trung Quốc, từ các nhà máy hiện đại, chất lượng thép gần như không khác gì với Hòa Phát. Thép nhập khẩu từ các quốc gia khác cũng tương tự như vậy. Hòa Phát cạnh tranh bằng hệ thống phân phối đến tận từng xã, từng huyện qua hệ thống cửa hàng đã xây dựng trong hàng chục năm. Ngay cả Formosa, Hòa Phát vẫn cho rằng mình có thể cạnh tranh sòng phẳng.

Thị trường bất động sản, theo góc nhìn của ông Long, trong dài hạn, vẫn là thị trường tiềm năng.

Kinh tế Việt Nam năm vừa qua tăng trưởng với hàng loạt chỉ tiêu vượt kế hoạch. Sản xuất kinh doanh, bán lẻ,… đều là ngành tiềm năng. Bên cạnh đó, lượng khách du lịch đến Việt Nam năm 2017 tăng so với năm trước với tỉ lệ 30%, đạt 12,9 triệu lượt, theo thống kê từ Tổng cục du lịch. Lần đầu tiên Việt Nam đã lọt vào danh sách các quốc gia có tốc độ tăng trưởng du lịch nhanh nhất thế giới. Mức tăng 2018 được dự đoán ở vào khoảng 26 – 27%. Ông Long coi đó là tiềm năng cho ngành bất động sản, đặc biệt là bất động sản nghỉ dưỡng.

Ngành thép, suy cho cùng là ngành "ăn theo" bất động sản - ông Long thẳng thắn. - Vì thế, triển vọng bất động sản trong tương lai sẽ là tiềm năng cho ngành thép nói chung, Hòa Phát nói riêng.

Thành tích của Hòa Phát, một phần bắt nguồn từ việc tập trung cao độ cho sản xuất kinh doanh. Trần Đình Long nhiều lần ví von Hòa Phát như một chiếc xe lu, cứ thế tiến lên mà không cần phải để ý xung quanh. Là doanh nghiệp niêm yết với cổ phiếu được ưa thích, ông Long chưa từng “lướt sóng” hay bán ra cổ phiếu. Lãnh đạo Hòa Phát cũng là những người nắm giữ cổ phiếu bền bỉ nhất.

Ông Long từ chối nói về ưu điểm của bản thân, nhưng cho biết một nhược điểm mà ông đang rất muốn bỏ là…hay nói bậy. Vị tỉ phú giản dị còn đùa hóm hỉnh: nếu nhà mạng Vinaphone hay Mobifone trao giải cho người mất lịch sự nhất, chắc ông sẽ đoạt giải.

“Tôi bình thường hơn cả những người bình thường” - ảnh 3