Cuối tuần qua, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã điều chỉnh giảm lãi suất trên thị trường mở lần đầu tiên kể từ tháng 3.2014, nhằm tạo điều kiện cho các ngân hàng giảm lãi suất cho vay, một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành ngân hàng năm 2018. 

Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất thị trường mở sau 4 năm - ảnh 1

Ngày 12.01, NHNN chính thức hạ lãi suất áp dụng cho các hoạt động repo trên thị trường mở từ 5% xuống 4,75%. 

Ngày 12.01.2018, NHNN đã quyết định giảm 25 điểm cơ bản lãi suất áp dụng các hoạt động mua bán kì hạn (repo) trên thị trường mở (OMO). Theo đó, lãi suất OMO áp dụng cho hoạt động mua bán kì hạn giảm từ 5% xuống 4,75%. Trong khi đó, lãi suất đối với các hoạt động mua bán ngay (outright) trên OMO vẫn được giữ nguyên. Lần điều chỉnh lãi suất OMO gần nhất diễn ra từ tháng 3.2014, mức lãi suất 5% được duy trì từ đó cho tới trước ngày 12.01.

Động thái trên của NHNN không nhằm hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn cho các tổ chức tín dụng mà hướng đến mục tiêu cả năm 2018. Quyết định hạ lãi suất OMO được đưa ra vào thời điểm Tết nguyên đán cận kề, nhưng khác với thường lệ, năm nay thanh khoản của các tổ chức tín dụng đang khá dồi dào. Theo dữ liệu của Bloomberg, lãi suất liên ngân hàng các kì hạn từ qua đêm đến 3 tháng đều duy trì ở mức thấp trong hai tuần đầu tiên năm 2018. Điều này cho thấy không có hiện tượng căng thẳng thanh khoản trên thị trường, VCBS nhận định.

Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất thị trường mở sau 4 năm - ảnh 2

Lãi suất liên ngân hàng duy trì ở mức thấp do thanh khoản hệ thống dồi dào bắt đầu từ quý III.2017 - Nguồn: Bloomberg. 


Nhờ thanh khoản hệ thống dồi dào, từ đầu năm đến hết ngày 12.01, NHNN đã thực hiện hút ròng tổng cộng 32.865 tỉ đồng qua thị trường mở, theo thống kê của VCBS và Bloomberg. Việc hút ròng trên thị trường mở ngoài thực hiện kiểm soát lạm phát như thông thường, còn để trung hoà một khối lượng lớn tiền mà NHNN đã bỏ ra để bổ sung cho quỹ dự trữ ngoại hối quốc gia, hiện đạt kỉ lục 54,5 tỉ USD. Theo số liệu do Thống đốc công bố, chỉ riêng trong hai tuần đầu năm nay, NHNN đã mua ròng 2,5 tỉ đô la Mỹ.  

Thị trường mở, nơi diễn ra hoạt động cung ứng và hút tiền về, là công cụ chính điều hành chính sách tiền tệ của NHNN. Việc giảm lãi suất OMO đã được Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng đề cập tại hội nghị triển khai nhiệm vụ toàn ngành ngân hàng ngày 9.1. Thống đốc đồng thời nhấn mạnh, đây là quyết định nhằm "hỗ trợ các tổ chức tín dụng có điều kiện để giảm lãi suất cho vay", một trong những nội dung điều hành của NHNN trong năm 2018. Cả bốn NHTM nhà nước (Vietcombank, Vietinbank, Agribank và BIDV) đều đã tiến hành giảm lãi suất cho vay ngay trong hai tuần đầu tiên năm 2018.

Ngân hàng Nhà nước hạ lãi suất thị trường mở sau 4 năm - ảnh 3

 Diễn biến chỉ số NIM của các ngân hàng lớn qua các năm - Nguồn: VCBS.

Tuy nhiên, để thực sự giảm mặt bằng lãi suất cho vay, các ngân hàng cũng cần điều chỉnh giảm lãi suất huy động trong bối cảnh "chỉ số NIM (tỉ lệ thu nhập lãi cận biên, chỉ số phản ánh ngân hàng thực sự hưởng chênh lệch lãi suất bao nhiêu từ hoạt động huy động và cho vay tín dụng) của hệ thống ngân hàng Việt Nam rất khó giảm tiếp do hiện đã ở mức tương đối thấp so với các nước trong khu vực", BVSC nhận định. Để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, lãi suất được dự báo sẽ được duy trì ở mức thấp, nhưng đồng thời cũng khiến cho "NIM của hệ thống khó có thể cải thiện trong năm 2018", báo cáo ngành ngân hàng của VCBS dự báo.

Hạ lãi suất cho vay có thành công hay không liên quan đến việc hạ lãi suất huy động và do đó cũng phụ thuộc vào diễn biến của lạm phát. "Trong kịch bản tích cực, nếu lạm phát trung bình năm 2018 có mức tăng thấp hơn dự báo (chỉ 2-2,5%) thì sẽ có cơ hội để các ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất huy động", BVSC nhận định.