Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm khởi nghiệp công nghệ của Đông Nam Á.
Giảm thiểu kẹt xe bằng giải pháp công nghệ - ảnh 1

 Thuận Phạm là Giám Đốc Công Nghệ của Uber Technologies.

Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm khởi nghiệp công nghệ của Đông Nam Á. Xét trên số lượng những ý tưởng táo bạo đến từ Việt Nam, kế hoạch này đang có những thành công nhất định. Nhưng song song với sự phát triển đó, khách đến đây gặp phải một thực trạng khác: nạn kẹt xe đang tăng.

Theo báo cáo điều chỉnh Chiến lược phát triển giao thông vận tải đến 2020, tầm nhìn đến năm 2030 của bộ Giao thông Vận tải, trong khoảng thời gian từ năm 2000 tới 2011, số lượng xe hơi và xe gắn máy tại TP.HCM tăng gấp năm lần. Bất kỳ ai đã từng lái xe trên tuyến đường Điện Biên Phủ hay Hai Bà Trưng, TP.HCM hay giao lộ Phan Trọng Tuệ, Hà Nội trong giờ cao điểm đều dễ dàng nhận ra tình trạng giao thông càng ngày trở nên xấu đi.

TP.HCM, Hà Nội và các thành phố đang phát triển khác của Việt Nam đang đứng trước một xu thế toàn cầu - đô thị hoá. Từ con số 13% vào năm 1900, tỉ lệ dân số thế giới sống tại các thành thị được dự đoán sẽ tăng lên 70% vào năm 2050.

Việc lưu thông khi ấy sẽ không phải là một việc dễ dàng, và sẽ cần rất nhiều sự đầu tư vào hệ thống giao thông công cộng. Chính phủ ước tính sẽ cần đến 48 tỉ đô la Mỹ trong giai đoạn 2016 - 2020 để nâng cấp hạ tầng cơ sở giao thông. Đây là một khoản tiền khổng lồ đối với bất kỳ chính phủ nào. Nhưng vấn đề có thể được giải quyết nhờ một lĩnh vực chính phủ cũng đang nỗ lực khuyến khích phát triển: công nghệ.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ trong quy hoạch, quản lý, điều phối giao thông công cộng, công nghệ có thể được ứng dụng để tạo ra các giải pháp mới. Chẳng hạn các ứng dụng gọi xe dựa trên nền kinh tế chia sẻ giúp mọi người dễ dàng hơn trong việc chia sẻ phương tiện cá nhân, đáp ứng nhu cầu di chuyển mà số lượng xe không phải tăng thêm. Hay ứng dụng đi chung xe (carpooling) không làm chính phủ tốn thêm chi phí, và có thể tạo nên những ảnh hưởng ngay lập tức. Việc giảm kẹt xe và tạo nên những môi trường lành mạnh, đáng sống sẽ là một trong những kết quả tích cực.

Uber đã mang dịch vụ đi chung xe này đến hơn 30 thành phố qua công nghệ uberPOOL, kết nối nhiều hành khách đi cùng hướng cùng một lúc. Tại Manila, hơn 120 ngàn người đi Metro Manila đã sử dụng dịch vụ này kể từ khi chính thức ra mắt vào tháng 6 vừa qua. Hiệu quả này giúp tiết kiệm được hơn 75 ngàn lít nhiên liệu, giảm được 175 triệu tấn khí thải CO2. Dịch vụ này cũng đã được triển khai tại Singapore, Jakarta.

Tất nhiên, đi chung xe không phải là một ý tưởng mới. Người dân Việt Nam hay bất kỳ nơi nào trên thế giới đều đã từng thử đi chung xe từ hàng thập kỷ trước. Điểm khác biệt lớn nhất lúc này là những ứng dụng chia sẻ chuyến đi có thể kết nối ngay tức thì các hành khách mong muốn đến cùng một địa điểm vào cùng một thời điểm. Được công nghệ hỗ trợ, đây sẽ là một mô hình có thể thành công và tạo nên ảnh hưởng ở tầm rộng lớn.

Và chúng tôi tin rằng, hệ thống luật nên tạo cơ hội cho người thường sử dụng phương tiện cá nhân để chia sẻ chuyến đi và việc đi chung có thể được nhân rộng.

Một dấu hiệu đáng mừng là đang ngày càng có nhiều cải cách, ngày càng nhiều thành phố đang giới thiệu các bộ luật rất tiến bộ. Cốt lõi của các điều luật mới này chính là niềm tin rằng một công dân bình thường được quyền chở một công dân khác, miễn là tuân thủ theo các điều luật đảm bảo về an toàn và các tiêu chuẩn bảo vệ hành khách.

Giờ đây, công nghệ có khả năng giúp cho các thành phố của chúng ta trở nên ít tắc nghẽn hơn và đáng sống hơn. Nhưng việc giảm phụ thuộc vào xe hơi cần cả một sự thay đổi về tư duy cũng như công nghệ. Trong hàng thập kỷ, xe hơi vẫn được xem như một biểu tượng của sự thành đạt. Tuy vậy, tư duy này đang bắt đầu thay đổi khi người tiêu dùng nhận ra rằng việc nhấn một  nút trên điện thoại để có thể bắt được xe sẽ dễ dàng hơn việc phải trải qua nhiều rắc rối và chi phí tốn kém khi sở hữu một chiếc xe riêng.

Vì Việt Nam đang tìm kiếm các giải pháp giảm tắc nghẽn giao thông, chính phủ nên đề nghị Quốc hội xem xét lại các điều luật để có thể khuyến khích việc chia sẻ chuyến đi. Chúng ta không cần phải chờ 5 - 10 năm để có thể tạo nên những thành phố của tương lai. Với những bộ luật tiến bộ cùng công nghệ sẵn có, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng những giải pháp linh hoạt cho các thành phố thông minh từ ngày hôm nay.

Thuận Phạm