Ở các sự kiện khởi nghiệp ở Việt Nam, các bạn trẻ chen chúc xếp hàng để gặp các thần tượng khởi nghiệp như Richard Branson, Michelle Phan, đồng sáng lập Apple Steve Wozniak hay gần đây nhất là CEO Google Sundar Pichai.
Doanh nhân trẻ dấn thân - ảnh 1

Phạm Anh Khoa

Trong tổng dân số hơn 90 triệu người, Việt Nam có xấp xỉ 48 triệu người dưới 30 tuổi. Hằng năm có hàng trăm ngàn sinh viên du học trên thế giới, và lượng du học sinh tốt nghiệp về nước ngày một nhiều hơn. Ở các sự kiện khởi nghiệp ở Việt Nam, các bạn trẻ chen chúc xếp hàng để gặp các thần tượng khởi nghiệp như Richard Branson, Michelle Phan, đồng sáng lập Apple Steve Wozniak hay gần đây nhất là CEO Google Sundar Pichai. Các bài báo về các doanh nhân Việt Nam thành công gạo cội như Phạm Nhật Vượng, Trương Gia Bình, Nguyễn Thị Mai Thanh,… thu hút nhiều bình luận và chia sẻ của các bạn trẻ trên Facebook. Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội với việc tham gia cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) và hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Tuy nhiên, với nhiều điều kiện thuận lợi, dù đã có một số công ty khởi nghiệp tồn tại và phát triển, câu chuyện thành công từ những người trẻ ở Việt Nam vẫn còn hiếm.

Điều này hơi khó hiểu ở đất nước có lực lượng dân số trẻ năng động, hội nhập toàn cầu mạnh mẽ và có tỉ lệ tiếp cận Internet và di động thuộc loại cao nhất thế giới. Tại sao chúng ta chưa nhìn thấy sự xuất hiện nhanh chóng của các câu chuyện trăm triệu đô của doanh nhân trẻ 7x và 8x? Những thử thách gì cản trở quá trình khởi nghiệp của các bạn trẻ ở Việt Nam?

Qua nhiều năm làm việc trực tiếp với các bạn trẻ ở YOLA cũng như các tổ chức như VietAbroader và Global Shapers (thuộc diễn đàn Kinh tế Thế giới – WEF), tôi nhận thấy rào cản lớn nhất là tư duy. Thứ nhất, khi làm kinh doanh thì chắc chắn sẽ phải trải qua nhiều thủ tục, trong khi nhiều bạn trẻ, đặc biệt các bạn du học sinh, có tâm lý “ngại”, “sợ” làm việc với các cơ quan nhà nước. Sự lo lắng này có cơ sở khi chúng ta thường xuyên nghe về những trường hợp “hành” doanh nghiệp, cũng như việc các chỉ số cạnh tranh của Việt Nam còn khiêm tốn so với khu vực. Tuy nhiên, khi chưa làm kinh doanh mà đã “sợ” cơ quan công quyền thì giống như mới hẹn hò lần đầu tiên với bạn gái mà đã chỉ nghĩ đến ông bố vợ tương lai khó tính.

Khó khăn về thủ tục – từ thuế, hải quan đến công an phường, phòng cháy chữa cháy – là có, nhưng nếu muốn dấn thân khởi nghiệp, các bạn trẻ vẫn có thể nghiên cứu, tìm hiểu về các quy trình và nhờ chuyên gia tư vấn. Một doanh nhân thực thụ sẽ xem các bất cập này như một trong nhiều thử thách kinh doanh phải vượt qua như vốn, nhân sự, pháp lý… Lấy ví dụ trong ngành Internet, với một sự kiện ồn ào như HaiVL chúng ta lại có những Flappy Bird hay Garena vượt qua những định kiến, rào cản xã hội để thích ứng và phát triển.

Ngoài ra, nhiều bạn trẻ khi khởi nghiệp bị cuốn vào tâm lý phải xây dựng ra một công ty tư nhân “khủng” như Vingroup, Masan, FPT hoặc tạo ra một sản phẩm hoàn toàn đột phá như Google hay Facebook. Điều này dễ dẫn đến tâm lý choáng ngợp hoặc thiếu thực tế khi mà nhiều lĩnh vực truyền thống bị thống trị bởi các doanh nghiệp nhà nước và tập đoàn tư nhân lớn. Hoặc ngược lại, một số bạn chạy theo những xu hướng “hot” trên thị trường, từ chứng khoán đến bún đậu mắm tôm đến café takeaway, quán bia mà không có sự đánh giá thị trường và suy nghĩ chiến lược thấu đáo.

Qua kinh nghiệm khởi nghiệp ở YOLA và có cơ hội làm việc với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp ở Việt Nam, tôi có cái nhìn linh hoạt hơn về khởi nghiệp: đó là tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của khách hàng và bán được nó cho thị trường. Thế Giới Di Động khi mới ra đời vào năm 2004 chỉ bán điện thoại, sau đó đến năm 2010 thêm vào ngành hàng điện máy, và gần đây thì thử nghiệm bán thực phẩm tươi sống và nhu yếu phẩm. Khi mới thành lập, VNG phát hành game giải trí, sau đó mở rộng qua các dịch vụ Internet khác như nhạc, tin tức và gần đây là Zalo.

Những doanh nhân trẻ thành công ở Việt Nam có nhưng còn hiếm. Kinh tế tư nhân thực thụ nói chung, và khởi nghiệp nói riêng vẫn bị nhiều lực cản như tín dụng, pháp lý, cạnh tranh bình đẳng để phát triển. Chính phủ cần có hành động cụ thể tháo gỡ các rào cản này giúp doanh nghiệp tồn tại và phát triển bền vững, tạo sức cạnh tranh trong nước và quốc tế. Các bạn trẻ khao khát khởi nghiệp nên kiên trì dấn thân vào kinh doanh và tập trung xây dựng các sản phẩm và dịch vụ có giá trị, từ đó sẽ từng bước gặt hái những kết quả thiết thực và ghi dấu vào thế hệ doanh nhân mới của Việt Nam.

Phạm Anh Khoa

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác