Tổ chức sản xuất quy mô, tiền đề để tăng giá trị hạt gạo xuất khẩu và xây dựng thương hiệu gạo xuất khẩu của Việt Nam
Nâng cao giá trị hạt gạo xuất khẩu - ảnh 1

Là nước đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo, các doanh nghiệp Việt Nam một thời gian dài tập trung xuất khẩu gạo phẩm cấp thấp, 25% tấm trở lên. Ngoài yếu tố thị trường tiêu thụ một phần lớn qua kênh hợp đồng chính phủ, một nguyên nhân quan trọng là diện tích sản xuất manh mún. Trung bình, mỗi nông dân sở hữu 0,4 héc ta.

Để có thể tổ chức quy mô sản xuất lớn, với hợp đồng tài trợ trị giá 70 triệu đô la Mỹ của ngân hàng Standard Chartered Việt Nam, từ quý 3 năm 2010, Bảo vệ thực vật An Giang thí điểm mô hình cánh đồng mẫu lớn. Công ty thực hiện chuỗi giá trị sản xuất lúa gạo khép kín từ khâu xây dựng vùng nguyên liệu, ký hơp đồng bao tiêu lúa tươi với bà con nông dân, lực lượng cán bộ kỹ thuật của công ty trực tiếp hướng dẫn quy trình kỹ thuật, cung ứng giống, thuốc, phân bón với lãi suất 0% suốt vụ, nông dân được hỗ trợ miễn phí các khoản bao bì, vận chuyển, sấy và thu mua theo giá thị trường.

Tiêu chí xây dựng cánh đồng mẫu lớn

Mô hình cánh đồng mẫu lớn, theo tiêu chí, có diện tích từ 300 – 500 héc ta, để lấy kinh nghiệm tiến tới xây dựng mô hình sản xuất quy mô 10 ngàn - 20 ngàn héc ta. Trong mô hình phải có liên kết có pháp nhân hợp tác hoặc tổ hợp tác. Mô hình được xây dựng trên nền tảng của sự liên kết bốn nhà, trong đó các hình thức liên kết được thể hiện thông qua hợp đồng giữa các tổ chức, doanh nghiệp với hợp tác xã hoặc tổ hợp tác sản xuất.

Nguồn: Cục Trồng trọt, bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn

Từ mô hình thí điểm này, năm 2011, bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phát động xây dựng mô hình “cánh đồng mẫu lớn” vào cuối tháng 3.2011, trong vụ hè thu đã có 7.803 héc ta với 6.400 hộ nông dân ở 13 tỉnh Nam bộ tham gia. Hiện nay, mô hình này được nhân rộng ra nhiều tỉnh Nam Bộ và Tây Nguyên.

Việc sản xuất ở quy mô lớn cho phép tăng hiệu quả sản xuất, bảo đảm quy trình và là tiền đề để doanh nghiệp có thể xây dựng thương hiệu gạo. Ngoài gạo cao cấp của Lộc Trời, thị trường gạo xuất khẩu còn có các giống ST của kỹ sư Hồ Con Cua ở Sóc Trăng, Lanny Rice của công ty Kim Sáng, Nossavina của công ty Cỏ May. Giá bán trung bình của gạo cao cấp cao hơn 200 đô la Mỹ mỗi tấn so với giá gạo xuất khẩu thông thường. Năm 2015, giá bán trung bình gạo xuất khẩu của Việt Nam là 360 đô la Mỹ.

Quốc Khánh