Ngày 8 tháng 3 phụ nữ hay được ví với hoa hồng. Nhưng đồng thời người ta cũng nói: không có một phụ nữ nào không rơi nước mắt. Sẽ cần rất nhiều nỗ lực nữa để hình ảnh người phụ nữ không còn phải gắn chặt với những định kiến về sự hi sinh.

Chị Lê Nguyện trở thành chủ nhiệm HTX rượu Thanh long Bình Thuận vào tháng 10.2015, thời điểm mà thanh long Bình Thuận rớt giá đến mức phải đổ cho bò ăn. Nhìn những trái thanh long đỏ au bị vứt lay lắt, một kỹ sư xây dựng vốn chẳng liên quan gì đến nông nghiệp đành gác lại công việc để cùng bà con nghiên cứu chế biến thanh long thành rượu dựa trên công thức làm cổ truyền.

Năm 2016, hợp tác xã đã giúp bà con xứ sở thanh long bao tiêu được 32 ngàn tấn quả, sản xuất được 72 ngàn lít rượu, xuất khẩu sang Đài Loan, Thái Lan, Pháp, Trung Quốc… tạo công ăn việc làm và tăng thu nhập cho bà con trồng thanh long. Chị tham gia diễn đàn “Tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ khởi nghiệp, sản xuất kinh doanh nông nghiệp nhằm thúc đẩy bình đẳng giới” tại Hà Nội, ngày 26.12.2016 như một tấm gương về sự sáng tạo năng động của doanh nhân nữ. Nhưng phía sau thành công ấy là một câu chuyện đầy nước mắt. Chị gặp phải sự phản đối của chồng, không được chồng ủng hộ và cuối cùng phải quyết định ly hôn để có sự tự do.

Kết quả điều tra trong hơn 300 đại biểu tham gia diễn đàn cho thấy trong số các yếu tố cản trở phụ nữ khởi nghiệp thành công có yếu tố ràng buộc từ gia đình, sự thiếu ủng hộ của người thân, định kiến xã hội về “thiên chức phụ nữ”(ý kiến của 34% đại biểu). Các yếu tố cản trở phụ nữ khởi nghiệp thành công gồm thiếu vốn (85%), thiếu quan hệ xã hội (65%), thiếu kiến thức công nghệ (78%), thiếu môi trường kinh doanh thuận lợi (75%), khác (34%: ràng buộc gia đình; bản lĩnh; định kiến xã hội; thiếu động lực và thời gian).

Phụ nữ Việt Nam chiếm gần 50% lực lượng lao động đang có mặt trên hầu hết các ngành nghề lĩnh vực của nền kinh tế. “25% doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ đã tạo việc làm cho hơn 1,63 triệu lao động, nộp ngân sách nhà nước 32,4 ngàn tỉ đồng năm 2013 (chiếm khoảng 3,9% thu ngân sách nhà nước năm 2013)” – theo diễn đàn “Tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ khởi nghiệp, sản xuất kinh doanh nông nghiệp nhằm thúc đẩy bình đẳng giới” do hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức.

Bên cạnh những con số đáng mừng nói trên thì có một con số thống kê khác cho thấy sự tham gia của phụ nữ vào quản lý lãnh đạo chưa tương xứng với tiềm năng của họ. Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ chiếm 26,8% doanh nghiệp nhỏ và vừa; thường ở quy mô nhỏ và siêu nhỏ, phần lớn ở lĩnh vực dịch vụ (61,4%). Tỉ lệ doanh nghiệp vừa và nhỏ do phụ nữ làm chủ giảm dần khi quy mô doanh nghiệp lớn dần (13,6%).

Việc tăng quyền năng kinh tế cho phụ nữ đang chiếm một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy bình đẳng giới một cách thực chất. Tăng quyền năng kinh tế chính là tăng cơ hội tiếp cận với các nguồn lực, tăng sự tham gia của phụ nữ trong sản xuất kinh doanh sẽ giúp cho vai trò của phụ nữ trong xã hội được nâng cao.

Khởi nghiệp là một cuộc kinh doanh mang tính mạo hiểm để tìm kiếm một mô hình có lợi nhuận và có thể phát triển lớn hơn. Chị Nguyện cho rằng trong khó khăn của những người phụ nữ khởi nghiệp thì vốn là vấn đề quan trọng. Khó khăn thứ hai là tiếp cận khoa học công nghệ.

Với tính chất mới, sáng tạo của doanh nghiệp khởi nghiệp, có một sự thật là 90% dự án khởi nghiệp gặp rủi ro và thất bại. Điều đó dường như càng tăng thêm định kiến là đây không phải sân chơi dành cho những người phụ nữ an phận. Trong khi đó chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp khởi nghiệp nữ hầu như chưa có gì.

Đề án “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2017 – 2027” đang trình Chính phủ phê duyệt sẽ góp phần thực hiện mục tiêu quốc gia: 35% doanh nghiệp do nữ làm chủ trong tổng số một triệu doanh nghiệp vào năm 2020.

Trở lại câu chuyện của chị Nguyện: “Tôi chuẩn bị ra khơi là đánh đổi hạnh phúc gia đình. Năm 2011 do bức xúc về nhu cầu phát huy năng lực tiềm ẩn nên tôi làm giám đốc thuê, quản lý thuê cho các nhà đầu tư lớn. Trong quá trình đó, bản thân mình lại đúc rút thêm kinh nghiệm để ra khơi. Nhưng sự ích kỷ trong tư tưởng, quan niệm thống lĩnh của người chồng khiến họ không muốn vợ vượt qua mặt mình… Mâu thuẫn trong quan điểm cuộc sống đã buộc tôi đánh đổi hạnh phúc gia đình. Hạnh phúc là món quà trời ban, tôi không muốn phụ nữ như tôi phải đánh đổi”.

Ngày 8 tháng 3 phụ nữ hay được ví với hoa hồng. Nhưng đồng thời người ta cũng nói: không có một phụ nữ nào không rơi nước mắt. Sẽ cần rất nhiều nỗ lực nữa để hình ảnh người phụ nữ không còn phải gắn chặt với những định kiến về sự hi sinh.