Trump TUYÊN BỐ mình là người chiến thắng. Để trở thành tổng thống chiến thắng, Trump cần sửa điều mà nhà đầu tư Scott Grannis gọi là Khoảng trống Obama (Obama Gap).

Khoảng trống này chính là sự suy giảm tăng trưởng của Mỹ. Từ 1966 đến 2008, GDP của Mỹ tăng trung bình 3,1% mỗi năm. Kể từ năm 2009, con số này chỉ là 2%.

Grannis lưu ý cách nước Mỹ hồi phục sau mỗi cơn khủng hoảng ngoại trừ cơn khủng hoảng gần đây nhất. “Chưa bao giờ nền kinh tế Mỹ lại có sức phục hồi yếu đến thế và chưa bao giờ có một giai đoạn tăng trưởng thấp dài đến thế.”

Sai ở đâu? Grannis chỉ ra: đầu tư doanh nghiệp yếu, tăng trưởng việc làm thấp, tăng trưởng năng suất thấp và ghét rủi ro, dù lợi nhuận kỷ lục.

Nguyên nhân vì sao? Grannis viết: “Bắt đầu từ năm 2009, nền kinh tế bị áp lực của (1) quy trình chưa có tiền lệ xây dựng lại toàn bộ ngành chăm sóc y tế (ObamaCare), gây tác động tới đời sống và chi phí y tế của gần như tất cả; (2) loại bỏ những gánh nặng chế tài đối với ngành tài chính (Dodd-Frank); (3) tăng chi tiêu chính phủ và thanh toán chuyển nhượng (Đạo luật tái đầu tư & hồi phục nước Mỹ); (4) thuế suất biên cao hơn đối với thu nhập, cổ tức và doanh lợi; và (5) tăng mạnh nợ công. Bạn không cần phải có thiên kiến chính trị đó để tin những điều này có thể giải thích cho lý do nền kinh tế lại yếu đến thế trong những năm Obama tại nhiệm.”

Nền kinh tế Mỹ yếu đến nỗi hoạt động kinh tế trong 8 năm của Obama đáng lý phải mang về khoảng 3.000 tỉ đô la Mỹ, nhưng đã không xảy ra. Ba ngàn tỉ đô la Mỹ lẽ ra đã đồng nghĩa với nhiều việc làm mới, tăng lương và thêm hi vọng. Nhưng chúng đã không xảy ra. Grannis nói sẽ phải mất tám năm tăng trưởng 5% để mang nước Mỹ về lại chu trình 3,1% trước đây.

Điều Trump và đảng Cộng hòa có thể làm (và phải làm) là cải thiện những điều trên. Chúng ta sẽ không có tăng trưởng 5%, nhưng có thể có nhiều hơn hiện tại.

Bước nhanh - Nhưng đừng can thiệp

Trump và đảng Cộng hòa có thể tạo đà tăng trưởng cao hơn. Nhưng họ không thể chỉ đạo tăng trưởng – và hãy hi vọng họ sẽ không cố làm thế. Trump sẽ không có bất cứ ảnh hưởng nào đối với điều KPMG gọi là Sự Viết Lại Vĩ Đại (Great Rewrite).

“Cách chúng ta tương tác, mua bán, sản xuất, di chuyển” đều đang được viết lại, KPMG cho biết. Sự Viết Lại Vĩ Đại là điều bạn có được khi kết hợp công nghệ phát triển nhanh với nhu cầu và ham muốn của thế hệ Thiên niên kỷ. Đó là hiện tượng toàn cầu, và không thể cản được. Điều này sẽ khó hiểu với vài người trong nhóm cử tri cao tuổi của Trump, những người đang muốn quay về thời nước Mỹ mà họ từng biết.

Ai sẽ ngăn những thay đổi nhân khẩu học? Thế hệ Thiên niên kỷ là nhóm tuổi đầu tiên vượt quá thế hệ Baby Boomers (sinh sau Thế chiến II) về số lượng. Thế hệ Thiên niên kỷ khác biệt, và họ luôn có cách của mình, như cách thế hệ Boomers có cách của họ. Dân số Mỹ đang hướng đến mốc 440 triệu người đến giữa thế kỷ này. Nếu bạn muốn ngăn sự tăng trưởng đó, vậy hãy đồng ý từ bỏ lợi ích an sinh xã hội và chăm sóc y tế của mình. Sẽ không có đủ người làm việc để chi trả cho dịch vụ này.

Dân số toàn cầu sẽ tăng từ 7,3 tỉ lên thành 9 tỉ người, và số dân này đang già hơn, giàu hơn và sống nhiều ở đô thị hơn.

Rồi đến công nghệ. Công nghệ tiếp tục cưỡi trên Luật Moore về cải thiện hiệu suất (cứ sau hai năm công nghệ lại tốt gấp đôi).

Chúng ta tự nói với mình rằng thay đổi là sự phát triển liên tục. Nhưng nó có tác động đột ngột: người máy dạy học cho trẻ em tự kỷ, xe hơi tự hành, máy bay tự hành vận chuyển đồ nội thất IKEA, nội tạng người làm từ máy phát triển bản sao, động cơ máy bay tự cho bạn biết thời điểm cần bảo trì, kim loại “nuôi trồng” được và không bao giờ hỏng hóc, những buổi hòa nhạc trực tiếp trình diễn những bài hát mới của những nghệ sĩ qua đời từ lâu như Elvis, Michael Jackson và Prince, được dựng hình bằng công nghệ hologram không khác so với thật.

Đương nhiên, tất cả chỉ là phỏng đoán. Trong thực tế, các doanh nhân sẽ thử hết lần này đến lần khác. Họ được hậu thuẫn nhờ hàng trăm tỉ đô la Mỹ vốn mạo hiểm. Thị trường sẽ thành hình và biến mất, cũng như những công ty và ngành nghề. Tất nhiên mọi thứ chỉ là suy đoán, song khoảng cách giữa suy đoán và thực tế đang thu hẹp nhanh.

Lần này, phe bảo hoàng sẽ thấy làn sóng mới ập đến. Có lẽ vì nó quá lớn và mạnh mẽ. Tại hội nghị Original Equipment Suppliers Association ở Detroit vài tuần trước, tôi thấy những lãnh đạo ngành xe hơi và linh kiện đã rất cởi mở với những thay đổi bên ngoài và lập liên minh trong giới kinh doanh. Đó là thái độ mới và rất tốt. Donald Trump nên tránh đường cho họ đi.

Tác giả Rich Karlgaard là người phụ trách xuất bản của Forbes toàn cầu.

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác