Cuộc trò chuyện thế hệ - ảnh 1

Lê Nguyễn Thiên Hương: Mỗi người đều có câu chuyện riêng dẫn đến công việc đang làm. Tôi thắc mắc cơ duyên nào đã đưa các bạn tới công việc hiện tại?

Vũ Cát Tường: Ở Việt Nam cách đây 4-5 năm trước chưa ai nghe về ngành kỹ thuật y sinh. Người thầy của Tường là Võ Văn Tới đã đem ngành đó về Việt Nam, ở ĐH Quốc tế, ĐHQG TP.HCM. Tường nghĩ ngành này sẽ rất mạnh, bởi mọi bệnh viện đều sử dụng máy móc. Ba Tường bị bệnh gan nên Tường muốn làm gì đó liên quan tới bệnh viện, nhưng Tường sợ máu nên muốn làm việc gì liên quan tới công nghệ hơn. Khóa của Tường là khóa đầu tốt nghiệp ngành này. Nhưng cơ duyên với Giọng hát Việt đến với Tường. Có quá nhiều thứ trong cuộc đời làm mình xao xuyến. Khi nhìn những bạn đi theo đam mê ca hát trên chương trình Giọng hát Việt, Tường cảm thấy chạnh lòng, vì sao người ta có thể dám can đảm đứng trên sân khấu và hát, còn mình ngồi trong phòng lab, làm code, chọn một con đường khá an toàn. Công nghệ cũng làm mình thích nhưng ca hát thôi thúc mình hơn. Lúc đó vẫn còn là sinh viên, Tường chưa biết đi con đường nào nhưng vẫn cho mình một cơ hội. Vậy là Tường tham gia Giọng hát Việt và điều đó đã thay đổi cuộc đời. Đó là năm cuối đại học, Tường đã đấu tranh tư tưởng rất kịch liệt, đó là sau khi tốt nghiệp mình sẽ coi chương trình này là một cuộc chơi, hoặc là mình phải theo đuổi nó nghiêm túc, một tầm nhìn, một con đường đi dài. Tường suy nghĩ nhiều, cuối cùng không cưỡng lại được và chọn theo con đường âm nhạc.

Nguyễn Văn Quang Huy: Từ nhỏ mình thích xây dựng sản phẩm nhiều người xài. Hồi cấp hai các diễn đàn (forum) nở rộ. Lúc đó mình xây dựng forum cho trường cấp 2, phát triển trên quy mô toàn trường và thấy được giá trị từ đó. Đến năm đại học, mình có kiến thức về công nghệ, tạo ra các công cụ giúp các đội nhóm chia sẻ ý kiến với nhau và họ rất thích. Mình cũng cảm thấy vui. Sau khi ra trường đi làm, mình thấy trong nội bộ công ty không có cách nào để chuyển dữ liệu thành báo cáo cho người dùng xem mà phù hợp với văn hóa công ty. Mình thấy hay, nghĩ có thể áp dụng cho nhiều công ty khác. Từ đó Holistics ra đời. Bản thân mình làm nghề kỹ sư khoa học máy tính, có cơ hội làm việc ở Singapore, Mỹ, công ty công nghệ ở Thụy Điển, về Việt Nam, mình thấy có nhiều kỹ sư, lập trình viên giỏi. Công ty nước ngoài đều đổ về Việt Nam tuyển kỹ sư. Nhưng họ nói với mình là tuyển không được. Họ cần khả năng tư duy độc lập của lập trình viên. Nhưng ở Việt Nam, 10 người thì chỉ một người được như vậy. Đây là một cơ hội, khoảng cách về tư duy trong cách nhìn về khoa học máy tính giữa chuyên viên Việt Nam và nước ngoài. Mình thấy đó là cơ hội để mình đóng góp, khép kín khoảng cách đó. Nên mình rủ vài bạn có cùng quan điểm thành lập Grokking, tổ chức cho phép các bạn lập trình viên có thể nâng cao khả năng của họ.

Phan Hoàng Lan: Gia đình Lan mọi người đều luôn suy nghĩ cách làm thế nào xây dựng chính sách tốt nhất phục vụ xã hội. Mình cũng băn khoăn là ở Việt Nam còn thiếu chính sách giúp đất nước phát triển. Mình tự hỏi người Việt Nam giỏi nhưng sao không phát triển? Chắc phải có một cách nào đó, đưa kiến thức áp dụng vào thực tế để Việt Nam phát triển. Do đó mình chọn học ngành chính sách phát triển. Mình nhận ra phải phát triển dựa trên tri thức thì mới bền vững. Những nước phương Tây thì bảo rằng Việt Nam phải học theo các nước, theo các doanh nghiệp FDI. Nhưng vẫn còn một quan điểm nữa, Việt Nam có nhiều nhà khoa học và người thông minh nhưng tại sao không chỉ tận dụng công nghệ ở bên ngoài mà còn đưa những công nghệ của người Việt Nam làm áp dụng vào cuộc sống. Nên mình lựa chọn đơn vị mình đang làm, chính là cánh cổng giúp thực hiện điều này.

Đặng Thành Long: Việc Long làm thực ra không ai muốn làm, vì rất mệt và nghèo nữa. Long có quen với một vài anh chị nghệ sĩ, họ nhận ra thực trạng là không có nhiều nơi để triển lãm, mang tác phẩm đến công chúng. Bản thân mình khi đi xem triển lãm mới cảm thấy nghệ thuật quan trọng với cuộc sống. Sách ở Việt Nam giống nhau, không đa dạng và in không đẹp lắm. Người làm sách và mua sách không có nhiều lựa chọn và không có nguồn lực từ trong nước. Sách dịch nhiều và không có sách ảnh, sách tranh nghệ thuật. Mình nghĩ sách là cách nhanh nhất để truyền thông điệp. Nhưng Việt Nam có nhiều rào cản để người nghệ sĩ tiếp cận với công chúng, như in ấn, kênh phân phối... Long bắt đầu làm với nghệ sĩ và gần đây mở tiệm sách, tụ hội các anh chị nghệ sĩ, giúp họ làm sách nhiều hơn bằng các công việc như xin giấy phép, triển lãm trong hội chợ nghệ thuật quốc tế... Kho tàng sách bây giờ đã nhiều hơn và mình khuyến khích nghệ sĩ làm sách nhiều hơn và tối về mình cũng thấy ngủ ngon hơn.

Lê Nguyễn Thiên Hương: Lý do của Long rất hay, mình hãy làm gì có thể giúp mình tối về ngủ ngon. Hương cũng muốn chia sẻ những gì mình làm. Hương có 10 năm làm giáo dục, song song đó, Hương có đam mê về môi trường, thích đi du lịch và ngắm cảnh đẹp Việt Nam. Khi nghe tin tìm ra hang động lớn nhất thế giới ở Việt Nam, Hương để dành tiền, luyện tập sức khỏe để đi hang Sơn Đoòng. Bạn có thể tìm thấy nhiều hình ảnh về hang này nhưng nơi đẹp nhất, đối với Hương, thì không thể chụp hình được vì đó là nơi tối nhất thế giới, lòng sâu nhất của hang Sơn Đoòng. Khi đến đó, Hương và cả đoàn đều tắt đèn. Hương nhớ cảm giác ngộp thở vì không nhìn thấy gì nữa. Nó có lẽ giống như là cảm giác chết đi, không còn nhìn thấy gì nữa mà chỉ còn tâm thức. Lúc đó Hương nhận ra thiên nhiên hùng vĩ và có thể nuốt chửng con người. Howard Limbert, người phát hiện ra hang Sơn Đoòng, khóc và nói rằng ông cảm thấy hối hận khi tìm ra Sơn Đoòng, vì nó sẽ đứng trước nguy cơ du lịch đại trà. Đó là động lực giúp Hương và các bạn hành động vì hang Sơn Đoòng.

Cuộc trò chuyện thế hệ - ảnh 2

Lê Nguyễn Thiên Hương: Theo các bạn, thành công, ảnh hưởng lớn nhất của mình là gì? Và có bao giờ bạn nản và muốn buông xuôi chưa?

Vũ Cát Tường: Tường nghĩ hai câu này là một. Trên quá trình thành công cũng sẽ có những lúc hoài nghi và không gượng dậy nổi. Tường không ngoại lệ. Xuất phát điểm là mình được chú ý trên một chương trình truyền hình, lúc đó trong đầu Tường không hề có ý nghĩ mảy may mình phải đi con đường nào, tầm nhìn ra làm sao, tôi phải điền vào chỗ trống phân khúc nào trong một ngành lớn như thế này. Tường có một năm (2015) không làm gì. Mình chưa sẵn sàng cho chuyện gì cả nhưng đó lại là năm cuối cùng để tốt nghiệp. Tường tập trung vào luận án tốt nghiệp. Sau tốt nghiệp, Tường ngồi lại và viết bài Mơ, nói về sự chông chênh của người trẻ. Sau năm 2015, Tường mới bắt đầu suy nghĩ mình là ai trong tương lai, đóng góp gì trong ngành này. Vì nhìn sâu hơn vào bức tranh toàn cảnh của showbiz, đối với những người có sáng tạo, chuyên môn và đủ kiến thức để đi trên con đường của họ thì họ không khiến giới trẻ cảm được. Còn những người trẻ như Tường thì lại luôn muốn nổi tiếng bằng mọi cách. Người ta sáng tác ra những thứ chúng ta gọi là nhạc thị trường. Có một khoảng cách lớn trên thị trường. Làm sao để tạo ra dòng nhạc vừa có tính chuyên môn, vừa giải trí, người trẻ không quá khó tiếp thu và họ thấy tự hào vì âm nhạc Việt Nam có thể làm được như vậy. Trong lúc Tường đi, con đường Tường chọn đã khác. Cái định hình một người nghệ sĩ và nói tiếng nói của họ không gì khác là âm nhạc có chất lượng và có thể chạm được đám đông. Người ta rất hoài nghi hình ảnh của Tường. Tường không theo đám đông, không ăn mặc váy đầm, không quá ngầu, mình là hình ảnh phi giới tính. Âm nhạc của mình có một lời tuyên ngôn: xuyên giới tính, xuyên tuổi tác, xuyên không gian, và thời gian. Đó là tư tưởng lớn và mình phải rất tỉnh táo vì ngành này có rất nhiều hào nhoáng. Dần dần con đường của mình dễ dàng hơn, nghĩa là nhiều người tin vào con đường mình đi. Tường đã có cộng đồng người hâm mộ của riêng mình và ê kíp. Ngày xưa con đường tối tăm, nhiều người bảo đừng đi đường đó. Người ta bảo hát ballad đi vì khán giả thích nghe, nhưng chẳng lẽ Việt Nam 30 năm nữa vẫn hát ballad. Thôi thì mình cứ đi con đường của mình, bài hát phải mang tính sáng tạo, chạm được đám đông và đảm bảo tính chuyên môn. Mục đích mình làm, sống trên cuộc đời, phải tạo ra gì đó lớn hơn mình để sau này nhìn lại mình không bao giờ hối hận vì những gì mình đi, cho dù đó là những bước đi cô độc và không ai hiểu mình.

Cuộc trò chuyện thế hệ - ảnh 3

Nguyễn Văn Quang Huy: Làm trong kinh doanh cho doanh nghiệp, mình là người thích xây dựng sản phẩm, thành công là mỗi ngày có khách hàng dùng sản phẩm của mình và thấy hài lòng, không quan trọng là bao nhiêu người xài, miễn là lúc nào cũng có người xài và họ hài lòng. Mình thành công với họ, họ tin tưởng mình, cho dù chỉ là một công ty ba năm tuổi. Do đó niềm tin mỗi ngày là thành công. Còn thất bại không phải là nản lòng. Đối với Huy, có nhiều người hỏi tại sao bỏ việc lương cao đi khởi nghiệp, nhưng mình chỉ muốn tạo ra gì đó cho người khác và mình thấy vui vì điều đó. Khi kinh doanh không đi đúng ý mình, mình nghĩ lại những lúc khách hàng tin tưởng vào sản phẩm của mình và đi tiếp.

Phan Hoàng Lan: Mình thấy thành công và thất bại chung một con đường. Nhiều người hỏi mình học Anh, Mỹ sao lại làm trong cơ quan nhà nước? Mọi người nghĩ những cái Lan làm sẽ không thay đổi được cái này hay cái khác. Cái mình nghĩ mình làm được nhiều nhất là chứng minh cho mọi người thấy, nhà nước có những người tận tâm, sáng tạo và luôn muốn làm gì đó mới cho cộng đồng. Hai là mình có thể thay đổi được tư duy của sếp mình, cũng như lãnh đạo cấp cao hơn bằng những cách làm mới, làm khác đi và phải liên tục cập nhật làm việc với doanh nghiệp, giới khởi nghiệp thì mới hiểu họ hơn. Khi làm một sự kiện tầm cỡ quốc gia về khởi nghiệp, mình nhận ra chỉ có tạo nên một nền tảng rộng lớn mới kết nối được mọi người trong hệ sinh thái với nhau. Nhưng các sếp thì chưa hiểu rõ lắm điều này. Lan mới tự bỏ tiền ra, tự gọi tài trợ và làm sự kiện đó. Sự kiện suýt thất bại vì nhiều nguyên nhân. Nhưng rốt cuộc cũng được tổ chức. Đó là sự kiện TechFest và năm nay là năm thứ 4 được tổ chức. Các vị lãnh đạo rất thích. Năm đầu có khoảng 1.000 người tham dự, thu hút 1,5 triệu đô la Mỹ đầu tư cho các startup. Năm ngoái thu hút gần 5.000 người, khoảng 4,5 triệu đô la Mỹ vốn đầu tư. Ngoài ra mình còn làm các sự kiện công nghệ ở địa phương và giờ đây các cấp lãnh đạo đang cố gắng hỗ trợ mình rất nhiều. Mình hy vọng các bạn trẻ làm trong nhà nước có thể cùng chung tay cải thiện điều này.

Đặng Thành Long: Thất bại đầu tiên là đợt làm sách. Khi tự đi mua giấy mà không qua nhà in. Lúc đó tiền in tăng gấp đôi, mình và đồng sự tính bỏ cuộc. Nhưng rốt cuộc cố gắng mỗi người trong nhóm góp một ít tiền để dự án có thể tiến hành. Ngày xưa, sách tụi mình làm rồi phát miễn phí ra cộng đồng trong suốt bốn năm như vậy. Có những thất bại giúp Long đứng được như ngày hôm nay. Đó là lúc các bạn trong nhóm quyết định bỏ dự án. Long đã ngưng một năm và suy nghĩ, liệu mình đã làm đúng hay chưa. Mình ngồi lại và bắt đầu chia sẻ với nhiều người, họ đóng góp ý kiến và mình cho ra đời những quyển sách tốt hơn. Cả cộng đồng – những người làm sách bây giờ đã làm được sách đẹp hơn. Long cũng muốn sách phải được làm ở Việt Nam. Cái mình thích nhất là thuyết phục được nhiều người đi chung chí hướng với mình, cùng nhau giúp nghệ thuật Việt Nam phát triển hơn.