Lawrence Ho đánh cược rằng sự hồi sinh của Macau bắt đầu bằng khu nghỉ dưỡng sòng bạc Studio City tráng lệ mới toanh của ông.
Cược lớn - ảnh 1

“Chúng tôi đầu tư cho tương lai. Mỗi khi chúng tôi xây dựng một khu nghỉ dưỡng tích hợp, nó là dành cho 10, 20 năm nữa.”

Đề cập tới tài sản của ông, và Lawrence Ho sẽ cười khúc khích, “đang teo dần từng giây,” ông đáp. Vị tỉ phú đồng chủ tịch kiêm CEO của Melco Crown Entertainment đã chứng kiến tài sản của ông giảm một nửa trong vòng hai năm qua trong bối cảnh doanh thu từ hoạt động sòng bài của Macau sa sút. Melco Crown và bản thân Ho đã đặt những khoản cược nhỏ vào các dự án sòng bạc ở nhiều nơi trong khu vực. Song không gì trì hoãn được Studio City, công trình mới toanh trị giá 3,2 tỉ đô la Mỹ của ông, được thai nghén trong thời còn làm ăn tốt hơn và khai trương vào ngày 27.10. Ông đánh cược rằng ông có thể sáng tạo lại mô hình kinh doanh này ở thủ đô cờ bạc thế giới cũng táo bạo như người cha huyền thoại Stanley Ho đã làm trong suốt 40 năm khi ông là vị vua sòng bạc của thành phố này.

Thời điểm không thể tệ hơn. Từ tháng 6.2014, doanh thu từ bài bạc của Macau đã giảm trong mọi tháng so với cùng kỳ năm trước, và trong năm ngoái đặc khu hành chính bán tự trị này của Trung Quốc hứng chịu sự suy giảm 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Có lẽ chỉ nền kinh tế Yemen mới suy giảm nhiều hơn thế. Hơn nữa, Macau đang trong một đợt bùng phát xây dựng  trị giá 23 tỉ đô la Mỹ sẽ làm tăng số phòng nghỉ thêm 50%, lên thành 40 ngàn. Ho thừa nhận ông ra mắt Studio City trong nguy cơ “môi trường hoạt động tồi tệ; Macau đang trải qua một thời kỳ rất khó khăn, chưa từng có tiền lệ.” Nhưng không ai đặt cược đến 3,2 tỉ đô la Mỹ mà lại thiếu lạc quan: “Nếu bạn nhìn vào tỉ lệ tăng trưởng liên tục trong 10 năm qua, thì đây là sự điều chỉnh lành mạnh,” ông nói thêm.

Studio City, ở phía nam Cotai Strip, là sự mở rộng mô hình mới cho Macau của Ho, với hai khác biệt chủ chốt – ông đang chi hàng trăm triệu đô la Mỹ cho những trò giải trí tàu lượn, các nhạc hội, và những màn biểu diễn ảo thuật đỉnh cao, và ông không cho bố trí những bàn chơi với các khoản tiền cược lớn vẫn được gọi là bàn VIP. “Chúng tôi không thích làm kiểu rập khuôn,” ông nói về sáng tạo khác thường của mình.

Cược lớn - ảnh 2

Studio City, Macau

Với những bàn chơi bài baccarat ít nhiều bình đẳng như nhau, Ho nói: “Điều chúng tôi dựa vào để nổi bật hơn những đối thủ cạnh tranh là sự giải trí và các điểm vui chơi.” Với phong cách chủ đề điện ảnh và phần ngoại thất trang trí đầy nghệ thuật như hình dạng một chiếc áo choàng đen, Studio City là “thành phố Gotham bị một tiểu hành tinh đi xuyên qua,” ông nói. Phiên bản Macau của thành phố Gotham có đường tàu lượn Batman Dark Flight đầu tiên trên thế giới, đưa những vị khách tìm kiếm cảm giác mạnh vào một sứ mệnh giải cứu 4-D giữa lòng đô thị, chống lại những ông trùm độc ác để sống còn. Đường tàu lượn “không tồn tại ở bất cứ đâu khác vì quá tốn kém,” ông nói. “Bạn không thể đặt nó trong bất cứ một công viên giải trí nào và hy vọng kiếm lãi. Nhưng chúng tôi có thể trợ giá cho nó nhờ mảng kinh doanh sòng bài.”

Trên đỉnh là Golden Reel, chiếc đu quay bánh xe hình số tám cao nhất thế giới. Lấy cảm hứng là cuộn phim nhựa celluloid đi qua một máy chiếu, chiếc đu quay nằm giữa hai cánh sòng bạc – khoảng trống do “tiểu hành tinh” tưởng tượng của Ho tạo ra. Người chơi sẽ lên đu quay ở tầng 23 và lên cao hơn 130 mét so với Cotai. Những khu giải trí khác bao gồm Warner Bros. Fun Zone, cho phép các gia đình tương tác cùng những nhân vật của Looney Tunes và DC Comics; một hồ bơi cát trắng cùng ba dòng sông lười và những ống trượt nước; rồi một sân khấu 5.000 chỗ ngồi. Nơi đây từng đón tiếp ca sĩ Mỹ Mariah Carey và siêu sao Hong Kong Quách Phú Thành trong đêm khai trương. Hai buổi biểu diễn của Madonna đã được lên kế hoạch trong tháng sau. Vào dịp năm mới, ở đây tổ chức đếm ngược theo phong cách New York, cũng có màn thả bóng.

Khi dạo quanh Studio City, những liên hệ với điện ảnh xuất hiện khắp nơi, những nhà vệ sinh Fred và Ginger, phiên bản thu nhỏ của New York và Los Angeles trong khu trung tâm thương mại, một xưởng phim hoàn chỉnh. Sòng bạc thậm chí có cả một bộ phim riêng. Mang tên The Audition, bộ phim có mặt các ngôi sao Hollywood gạo cội như Robert De Niro, Leonardo DiCaprio, Brad Pitt và đạo diễn Martin Scorsese để “đóng vai trò như một phương tiện quảng bá Macau,” theo lời Ho. Được quay ở Studio City và City of Dreams của Melco Crown tại Manila, bộ phim dài 16 phút này tiêu tốn 70 triệu đô la Mỹ. Bộ phim nhận được sự hỗ trợ từ tỉ phú đồng chủ tịch của ông tại Melco Crown, James Packer, người Úc, hiện sống ở Los Angeles và đầu tư vào ngành điện ảnh. “Ngành điện ảnh và sòng bạc gần gũi nhau hơn người ta tưởng,” Packer nói. “Điện ảnh và sòng bạc đều làm thay đổi cảm xúc của bạn.”

Những yếu tố phi sòng bạc này theo sát định hướng của chính quyền, được nhấn mạnh trong những kế hoạch năm năm nối nhau của Bắc Kinh, nhằm biến Macau thành “trung tâm giải trí và du lịch của thế giới.” Chính quyền Macau hiện đang phân bổ lại giấy phép cấp bàn đánh bạc mới – việc tăng thêm bàn bị đặt hạn ngạch 5% mỗi năm từ 2012 – dựa trên các chức năng giải trí không phải sòng bạc cũng như sự hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ địa phương của hãng điều hành sòng bạc. “Chúng tôi hiểu chính quyền muốn gì,” Ho nói. Nhưng những hoạt động không phải đánh bạc vẫn chỉ chiếm chưa đầy 10% tổng doanh thu của các sòng bạc ở Macau, so với 65% ở Las Vegas, và lâu nay người ta vẫn nghi ngờ mong muốn của du khách trong việc dành tiền bạc lẫn thời gian bên ngoài sòng bạc. Trong sự kiện Macao Gaming Show hồi tháng 11, Sudhir Kale, nhà sáng lập GamePlan Consultants và là một giáo sư ngành tiếp thị người Úc, cảnh báo chính sách của chính quyền đang làm méo mó sự phát triển của thành phố. “Tương lai của Macau là bài bạc, chứ không phải những gì ngoài bài bạc,” ông tuyên bố.

Ho đã đánh cược rất lớn tại Studio City khi không có khu vực sòng bạc VIP. Điều đó là không thể nghĩ tới ở Macau mới một năm trước, song giờ đây nó là “điều hiển nhiên,” ông nói. Ông xin cấp giấy phép 400 bàn, song chính quyền chỉ phân bổ 250: 200 hôm khai trương và thêm 50 nữa vào ngày 1.1. “Trong 250 bàn, không có bàn nào dành cho khách VIP,” ông nói. Phân khúc VIP chiếm không tới 10% doanh thu đã điều chỉnh của Melco Crown, ngay cả trước khi Studio City khai trương – thấp thứ hai ở Macau, sau Sands China, công ty con của Las Vegas Sands.

Xu hướng hiện giờ ở Macau đang chống lại phân khúc VIP. Kể từ khi đạt đỉnh 73% doanh thu từ cờ bạc vào năm 2011, doanh thu từ phân khúc VIP đã giảm 11% trong năm 2014 và 41% trong ba quý đầu năm 2015. Doanh thu từ thị trường đại chúng có lợi nhuận gấp bốn lần so với phân khúc VIP, khi không mất tiền hoa hồng cho những người trung gian và những món quà miễn phí để níu chân người chơi. Thật ra, khách thuộc phân khúc đại chúng nhiều khả năng chi thêm tiền phòng, thức ăn và tàu lượn Batman (18,75 đô la Mỹ/lượt), vốn đều có lợi nhuận biên cao hơn nhiều so với mảng đánh bạc. Không biết Trung Quốc còn có thể sản sinh ra bao nhiêu tỉ phú nữa, Ho nói quyết định tập trung vào thị trường đại chúng không chỉ là phản ứng đối với sự sa sút của phân khúc VIP. “Rốt cuộc, sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu mới là điều thúc đẩy tăng trưởng ở Macau và châu Á,” ông khẳng định. Đối tác ở Global Market Advisors, Andrew Klebanow, nói: “Lawrence Ho đã làm đúng với Studio City. Nếu có khách VIP, ông ấy có rất nhiều bàn cho họ” ở những sòng bạc khác của ông.

Ho, 38 tuổi và là công dân Hong Kong, là con trai nhiều tuổi nhất còn sống của người đàn ông đã xây nên sân bay quốc tế của Macau. Stanley Ho sau một đêm thay những chiếc tàu biển chạy hơi nước từ Hong Kong bằng tàu cánh ngầm đi chỉ mất một giờ, và đã điều hành khách sạn Lisboa biểu tượng suốt hơn bốn thập kỷ. Lawrence Ho lớn lên chủ yếu ở Toronto và làm trong mảng ngân hàng đầu tư đến khi Stanley, giờ đã 94 tuổi và nghỉ hưu gần như hoàn toàn sau khi bị đột quỵ ở nhà năm 2009, lôi kéo cậu con trai vào ngành sòng bạc. Trước tuổi 30, ông đã thành lập Mocha Clubs, một chuỗi cơ sở đặt máy đánh bạc tự động theo phong cách tiệm cà phê vào thời điểm những chiếc máy này mới chỉ là ý tưởng tại Macau. Tiếp đến, ông bắt tay cùng Crown Resorts của Packer để thành lập Melco Crown, hãng đã mua lại giấy phép nhượng quyền kinh doanh sòng bạc cuối cùng của Macau với giá 900 triệu đô la Mỹ, để điều hành độc lập thay vì dưới giấy phép của người cha. Liên doanh này, trong đó Crown và Melco International Development của Ho mỗi bên sở hữu 1/3, niêm yết trên sàn Nasdaq năm 2007. Trước đó vài tháng, liên doanh ra mắt Crown Macau (giờ là Altira Macau), một bất động sản sáu sao trị giá 500 triệu đô la Mỹ tập trung vào đối tượng cự phú đã làm nổ ra một cuộc chiến hoa hồng, dẫn đến việc chính quyền và những nhà điều hành sòng bạc đặt mức chiết khấu tối đa 1,25% cho những tay môi giới khách VIP.

Doanh thu từ sòng bạc của Macau tăng từ 3,5 tỉ đô la Mỹ năm 2003 lên thành 45 tỉ đô la Mỹ năm 2013, gấp bảy lần doanh thu từ sòng bạc của Las Vegas Strip. Melco Crown giành được miếng lớn hơn trong chiếc bánh khi họ khai trương sòng bạc thứ hai – City of Dreams (trị giá 2,4 tỉ đô la Mỹ) vào năm 2009 – khu nghỉ dưỡng quy mô đầy đủ thứ hai của Cotai. Năm 2011, Ho chi 369 triệu đô la Mỹ cho Studio City, một dự án bị hoãn từ giai đoạn khởi công năm 2007 do xung đột giữa những đối tác.

Thập kỷ tăng trưởng thần kỳ của Macau đã chấm dứt đột ngột do một sự kết hợp giữa những chính sách của chính quyền – chủ yếu là cuộc truy quét tham nhũng của Bắc Kinh, làm giảm sút tất cả các khoản chi tiêu dễ bị chú ý – với sự tăng trưởng kinh tế chậm lại ở đại lục, nguồn cung cấp 2/3 lượng khách thăm Macau và còn nhiều hơn nữa những người tới các sòng bạc.

Số du khách tới Macau năm 2015 đã giảm lần đầu tiên kể từ năm 2009. Con số cuối cùng của doanh thu từ sòng bạc đã có, giảm 34% xuống còn 28,9 tỉ đô la Mỹ. Tỉ lệ phòng khách sạn có khách thuê đã giảm năm điểm phần trăm từ năm 2014. Du khách Trung Quốc và các nước châu Á khác đang “ngày càng khó tính,” Ho nói, khi họ tận dụng lợi thế đồng yen suy yếu để tới Nhật Bản và, có lẽ do đã chán Macau, ghé thăm những điểm đến có sòng bạc khác, như Hàn Quốc, Campuchia và Philippines. Nhưng Studio City không chỉ ra mắt thị trường với 1.600 phòng, mà City of Dreams còn sắp xây thêm một tòa tháp khách sạn thứ năm với gần 800 phòng, do kiến trúc sư nổi tiếng Zaha Hadid thiết kế, cộng thêm khu bán lẻ mặt tiền đường đầu tiên của Cotai. Sự thay đổi vận hạn của thành phố đang gây tổn thất lớn cho Ho. Hai năm trước, ông xếp hạng 12 trong danh sách những người giàu nhất Hong Kong của Forbes Asia với 3,4 tỉ đô la Mỹ tài sản ròng. Năm nay ông xếp hạng thứ 41, chỉ còn 1,57 tỉ đô la Mỹ.

Cổ phiếu của Melco Crown đã giảm hơn 60% giá trị trong vòng hai năm qua, song vẫn chưa xuất hiện sự căng thẳng giữa hai đối tác bình đẳng. Packer, 48 tuổi, ngồi sau hậu trường trong lúc Ho điều hành Melco Crown, và không tiếc lời khen ngợi. “Những gì Lawrence đã tạo ra ở đây thật tuyệt vời,” Packer nói tại buổi ra mắt Studio City. “Tôi không nghĩ có một sòng bạc khác giống được như thế.” Với Studio City và City of Dreams nằm ở hai đầu trục đường chính, Melco Crown sở hữu “hai vị trí đắc địa nhất ở Cotai. Chúng tôi là liên doanh kiểu mẫu giữa một công ty Úc và một công ty Trung Quốc.” Ho nói thêm: “Trong ngành sòng bạc, với nhiều cái tôi lớn, chúng tôi rất tự hào về cách vận hành công ty.”

Dù chỉ mới khai trương ngót hai tháng, Studio City có vẻ có khởi đầu tốt. Trong tháng hoạt động trọn vẹn đầu tiên, khu phức hợp giúp Melco Crown giành được phần chia lớn nhất từ trước tới giờ của hãng trong thị trường sòng bạc Macau – 16,5%, theo ước tính của hãng môi giới Sanford C. Bernstein. Tỉ lệ thuê phòng đạt 90% vài ngày sau khi khai trương. “Tỉ lệ thuê phòng này rất lạc quan,” Ho nói. “Giai đoạn củng cố với những khu nghỉ dưỡng liên hợp lớn ở Cotai thường mất ít nhất một năm rưỡi, nhưng chúng tôi lạc quan rằng với Studio City, thời gian sẽ ngắn hơn.” Nhưng Studio City chưa tạo ra cú hích ngay lập tức cho thị trường nói chung, doanh thu ngành sòng bạc trong tháng 11 của Macau xuống thấp nhất trong vòng năm năm còn 2,06 tỉ đô la Mỹ. Và thị phần 3,6% trong doanh thu từ đại chúng của Studio City thấp hơn tỉ lệ bàn đánh bạc đại chúng tương ứng của họ, khoảng 5%.

Studio City có vị trí đắc địa hoàn hảo để thu hút khách đại chúng, nhưng giờ thì vẫn chưa. Tổ hợp nằm gần cây cầu ít được sử dụng Lotus bắc qua từ đảo Hoành Cầm của Trung Quốc, một đặc khu kinh tế tự do đang được phát triển. Galaxy Entertainment của Macau đang xây dựng một khu nghỉ dưỡng mặt biển không có sòng bạc. Quy hoạch cho các tòa nhà văn phòng, tháp căn hộ và công viên giải trí trên quy mô lớn, cùng những con đường tám làn xe và ba khách sạn đã có. Hoành Cầm sẽ làm lại phần giao thông dẫn đến Macau, kết nối hệ thống đường sắt cao tốc của Trung Quốc với đường ray địa phương để tạo ra mạng lưới giao thông xuyên biên giới nhộn nhịp nhất thế giới. Điểm dừng đầu tiên tại Macau từ Hoành Cầm sẽ ở ngay trước cửa Studio City. Việc xây dựng những điểm kết nối đường ray ở hai phía đang được tiến hành, dù Macau đã chậm tiến độ sáu năm. Ho không lo lắng. “Chúng tôi đầu tư cho tương lai,” ông nói. “Mỗi khi chúng tôi xây được một khu nghỉ dưỡng tích hợp, nơi đó là dành cho 10, 20 năm nữa.” Bước sang tuổi 39 trong tháng này, ông tin rằng thời gian đứng về phía mình.

Muhammad Cohen