Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp gắn với sự tồn tại của doanh nghiệp.
CSR: Nhu cầu tự thân của doanh nghiệp - ảnh 1

Bà Hà Thu Thanh, chủ tịch hội đồng thành viên của Deloitte Việt Nam

Forbes Việt Nam trò chuyện với bà Hà Thu Thanh, chủ tịch hội đồng thành viên của Deloitte Việt Nam. Bà Thanh đồng thời là chủ tịch hiệp hội Nữ doanh nhân Hà Nội (HNEW), và chủ tịch HĐQT trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phục vụ cộng đồng (CSIP) và đã làm diễn giả ở nhiều diễn đàn về trách nhiệm xã hội (CSR) cũng như tham gia tư vấn về hoạt động CSR cho nhiều doanh nghiệp.

Forbes Việt Nam: Theo bà, hiểu thế nào về cách doanh nghiệp thực hiện CSR?

Hà Thu Thanh: Mỗi doanh nghiệp đều phải có trách nhiệm, không phân biệt quy mô, phạm vi hoạt động của doanh nghiệp, cũng không phân biệt doanh nghiệp mới hay hoạt động nhiều năm. Trách nhiệm CSR xuất phát từ nội tại của doanh nghiệp, thể hiện rằng khi đã hoạt động thì doanh nghiệp phải có trách nhiệm với xã hội.

Doanh nghiệp thực hiện CSR phải tuân thủ đủ ba lĩnh vực: môi trường pháp lý, môi trường kinh doanh và môi trường xã hội.

Môi trường pháp lý là tuân thủ pháp luật để đảm bảo rằng những sản phẩm do doanh nghiệp tạo ra là an toàn, đúng cam kết. Thứ hai là đảm bảo sự phát triển của doanh nghiệp là bền vững và không có những tác động tiêu cực về các vấn đề pháp lý.

Môi trường kinh doanh là môi trường tự nhiên mà doanh nghiệp đang sản xuất, kinh doanh, làm việc, từ sử dụng nguồn lực tự nhiên, tác động đến môi trường qua việc xả chất thải rắn, khí thải. Doanh nghiệp phải đảm bảo không tận thu khi khai thác môi trường tự nhiên, tất cả những chất thải khí, lỏng, rắn mà doanh nghiệp xả ra môi trường tự nhiên phải đảm bảo tuân thủ pháp luật để sự phát triển của doanh nghiệp gắn liền với sự phát triển bền vững.

Môi trường xã hội liên quan đến con người và văn hoá ứng xử giữa người với người. Trước tiên doanh nghiệp phải đảm bảo điều kiện cho người lao động của mình tốt nhất, như ký hợp đồng lao động đầy đủ, nộp mọi khoản bảo hiểm theo luật định cho người lao động. Đồng thời tối ưu hoá mọi lợi ích, quyền và đảm bảo công ăn việc làm lâu dài nhất cho người lao động. Doanh nghiệp thông qua người lao động để tác động đến môi trường con người đang sinh sống ở khu dân cư đó. Sau đó doanh nghiệp còn đóng góp cho sự thay đổi nhận thức của xã hội trong vấn đề y tế, giáo dục, chia sẻ giữa con người với nhau.

Forbes Việt Nam: Vì sao các doanh nghiệp phải triển khai CSR?

Hà Thu Thanh: Doanh nghiệp phát triển bền vững không chỉ là mỗi năm doanh thu, lợi nhuận tạo ra bao nhiêu, nộp ngân sách bao nhiêu, hay tạo ra bao nhiêu công ăn việc làm, bởi đó chỉ là điều kiện cần cho sự phát triển. Điều kiện đủ cho sự bền vững vẫn phải đánh giá đến yếu tố phi tài chính, trong đó bao hàm CSR, tức là đóng góp cho sự phát triển xã hội. Hoạt động CSR của doanh nghiệp không còn là các hoạt động thiện nguyện, mà nó đã được nâng lên thành một yếu tố cấu thành cho sự phát triển bền vững. Mỗi doanh nghiệp muốn phát triển bền vững phải nhận thức được rằng họ có trách nhiệm với xã hội trong toàn bộ tác động của họ với môi trường xã hội, môi trường tự nhiên và tuân thủ pháp lý. Cho nên CSR là yếu tố rất căn bản cấu thành sự phát triển bền vững.

Forbes Việt Nam: Ngoài ba yếu tố như bà nói, CSR còn có ý nghĩa nào khác?

Hà Thu Thanh: CSR không chỉ là yếu tố cấu thành quan trọng trong sự phát triển bền vững của doanh nghiệp, CSR còn là yếu tố cấu thành quan trọng đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp, của các lãnh đạo doanh nghiệp, và còn là yếu tố ảnh hưởng đến văn hoá doanh nghiệp. Điều này được dựa trên ba yếu tố, yếu tố đầu tiên là tôn trọng, trong đó gồm tôn trọng pháp luật, tôn trọng con người và tôn trọng mối quan hệ giữa doanh nghiệp với xã hội.

Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải chia sẻ, tức là trợ giúp cho người lao động thực hiện tốt nhất trách nhiệm của họ. Khi đó người ta sẽ thấy doanh nghiệp nào có văn hoá tốt hơn, có trách nhiệm với xã hội tốt hơn, mà trách nhiệm đầu tiên là với người lao động.

Cuối cùng là đóng góp nhiều nguồn lực hơn nữa vào hoạt động CSR.

Forbes Việt Nam: Theo bà, sự khác biệt trong hoạt động CSR của doanh nghiệp Việt Nam với doanh nghiệp trong khu vực cũng như trên thế giới như thế nào?

Hà Thu Thanh: Sự khác biệt ở đây là văn hoá ứng xử. Ở các nước, CSR đi từ nhận thức nội tại của doanh nghiệp. Họ coi trọng con người, tôn trọng các giá trị xã hội trong quá trình phát triển, học tập và quá trình phát triển doanh nghiệp của mình. Nhận thức đó ở doanh nghiệp tại các nước phát triển đã có từ lâu và họ tự nhận thức như thế, dù không có luật nào bắt buộc. Họ coi đó như là giá trị thương hiệu của mỗi cá nhân hay doanh nghiệp. Trong khi ở Việt Nam thì nhận thức chưa cao, từ cấp chính phủ, tới hệ thống giáo dục, đến doanh nghiệp. Người ta không chờ đủ rồi mới làm từ thiện, không chờ thừa thì mới đi cho, CSR là buộc phải cống hiến và chia sẻ. Muốn CSR thực sự phát triển thì phải thay đổi nhận thức của từng người, của các nhà lãnh đạo doanh nghiệp. Khi hiểu rằng đây là yếu tố đạo đức, cấu thành văn hoá doanh nghiệp, là yếu tố tạo ra sự khác biệt thương hiệu, là yếu tố cấu thành nên sự phát triển bền vững, và nó là yếu tố phi tài chính thì họ sẽ phải làm.

Forbes Việt Nam: Bà nhận xét thế nào về hoạt động CSR của doanh nghiệp Việt Nam trong vòng mấy năm trở lại đây?

Hà Thu Thanh: Có một vài vấn đề, cá nhân tôi nhìn thấy. Đầu tiên, doanh nghiệp bắt đầu hạn chế làm từ thiện và chuyển thành hoạt động CSR. Điều này cho thấy, doanh nghiệp bắt đầu nhận ra nên hạn chế các hoạt động cho mà không tạo ra tác động vào xã hội. Vì CSR là hoạt động chia sẻ nhưng phải nhìn thấy các tác động xã hội.

Tiếp theo là các doanh nghiệp vừa và lớn hơn nhận thấy CSR là một nét văn hoá và đạo đức kinh doanh. Nhưng để thay đổi nhận thức CSR là một yếu tố phi tài chính tạo ra sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong mối tương quan với môi trường xã hội, tự nhiên và pháp lý thì cần phải có nhiều hoạt động truyền thông, hoạt động huấn luyện để thay đổi nhận thức. Lúc đó CSR sẽ trở thành nhu cầu tự thân của doanh nghiệp.

Forbes Việt Nam: Theo bà, nên làm gì để tạo ra tác động tốt nhất về nhận thức tới các doanh nghiệp?

Hà Thu Thanh: Tôi thấy các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài làm điều đó bình thường, chia sẻ nguồn lực để trợ giúp cho sự phát triển xã hội. Tôi từng tranh luận giữa trách nhiệm (responsibility) và bổn phận (duty), các doanh nghiệp phải coi CSR là bổn phận của mình, vì bổn phận là đi từ trong ra, trách nhiệm là do pháp lý quy định. Vì vậy để khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ làm CSR thì chúng ta phải chuyển hoá rằng các doanh nghiệp cần có bổn phận với CSR. Thay đổi nhận thức các doanh nghiệp phải đi từ nhỏ đến lớn, đầu tiên là các doanh nghiệp đã sinh ra và hoạt động phải có trách nhiệm xã hội ở mức tối thiểu để tuân thủ tương quan của doanh nghiệp trong ba môi trường đó. Sau đó là dành từng phần nguồn lực tài chính hoặc trí tuệ để hỗ trợ, nâng lên. Và cuối cùng là phải đóng góp nhiều hơn.

Forbes Việt Nam: Theo bà, điều gì khiến doanh nghiệp Việt Nam chưa sẵn sàng thực hiện CSR?

Hà Thu Thanh: Theo tôi, từ trước đến nay doanh nghiệp chưa có định hướng rõ ràng, cụ thể. Chưa có những sự hướng dẫn bài bản đối với các doanh nghiệp vừa và lớn để hướng tới những hoạt động mang tính liên tục và nhất quán, để tạo ra các tác động xã hội tích cực từ các hoạt động của họ.

Đồng thời còn do nội tại của các doanh nghiệp, doanh nhân. Tự các doanh nghiệp, doanh nhân phải cống hiến nhiều hơn, nhưng đồng thời doanh nghiệp cũng phải được thừa nhận giá trị đấy bằng cách tôn trọng, tôn vinh các hoạt động đó.

Doanh nghiệp Việt Nam chưa sẵn sàng, vì tôi nghĩ, có thể là do nhận thức chưa thay đổi hoặc thay đổi chưa đầy đủ để họ có thể sẵn sàng làm và làm tốt hơn. Nói như vậy để thấy vấn đề do hệ thống giáo dục. Giáo dục tác động tới nhận thức, nhận thức tác động tới ý thức, ý thức tác động tới cách thức thực hiện.

Điều nữa là do sự nhìn nhận của xã hội. Có khi một doanh nghiệp làm CSR tốt hơn, nhưng doanh thu cũng bằng doanh nghiệp chẳng làm gì.

Forbes Việt Nam: Khi doanh nghiệp cần tư vấn về CSR, theo bà, những vấn đề nào họ thường gặp phải?

Hà Thu Thanh: Nhiều doanh nghiệp nhỏ nghĩ rằng họ không đủ nguồn lực tài chính để thực hiện CSR, nhưng không thể chờ đủ tài chính rồi mới làm. Doanh nghiệp phải nhận ra rằng khó khăn về tài chính, hay quy mô nhỏ hoàn toàn không liên quan đến việc thực hiện CSR. Vì tự doanh nghiệp tồn tại là họ phải có trách nhiệm, bổn phận, ít thôi cũng được.

Vấn đề tiếp theo là định hướng, khi đó cộng đồng doanh nghiệp theo địa phương hoặc theo ngành nghề phải có sự cổ vũ và truyền thông thật tốt.
Và việc tôn vinh các doanh nghiệp hoạt động CSR phải đúng, chuẩn. Thông qua sự tôn vinh đó phải tạo ra tác động tích cực để doanh nghiệp nhận ra là có làm có hơn và làm càng nhiều càng tốt.

Bài và ảnh: Cường Nghiêm

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác