Trở lại hoang sơ - ảnh 1

hiên nhiên là ngôi đền của tôi, nơi tôi cảm thấy an toàn nhất, đam mê nhất, chỉ sau gia đình mình. Tôi may mắn đã đến được khoảng 45 quốc gia, tham gia đủ hoạt động từ leo núi, du thuyền, lặn, cắm trại… Càng đi lại nhiều, kết nối với thiên nhiên, tôi càng cảm thấy tội lỗi và đạo đức giả, khi lấy đi nhiều nguồn lực từ thiên nhiên, dù trực tiếp hay gián tiếp, và tạo ra những tác hại không thể phục hồi cho thiên nhiên. Tôi nghĩ tác động của mình cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến Nam Cực.

Hàng ngàn tấn băng đã vỡ ở Nam cực và đây là dấu hiệu cảnh báo để tất cả chúng ta phải lưu ý, và càng thôi thúc tôi làm điều gì đó vì thiên nhiên. Nhiều tác động tới môi trường xuất phát từ khí thải CO2. Cá nhân tôi cho rằng CO2 giống như một con voi trong phòng, thứ mà ai cũng thấy, cũng hiểu, nhưng không ai nhắc tới, đối với những phong trào môi trường ở quy mô lớn. Tôi nghĩ vấn đề này chưa được giải quyết thấu đáo, và đã dành nhiều thời gian, sức lực của mình để giải thích về tác động của CO2 và đặt ra chiến dịch giảm 326 triệu tấn CO2 trong bảy năm. Đây chỉ là con số nhỏ, vì mỗi ngày, trên thế giới chúng ta thải ra 100 triệu tấn CO2. Con số tôi hướng tới chỉ bằng 1% tổng lượng khí CO2 thải trên toàn cầu, nhưng đó là mục tiêu của tôi đến năm 2025.

Biến đổi khí hậu do khí thải CO2 gây ra sẽ ảnh hưởng rất nhiều tới Việt Nam, một trong năm nước chịu ảnh hưởng lớn nhất từ hiện tượng này. Cứ 1 mét nước biển dâng (do băng tan ở Nam Cực, hay Greenland…) thì GDP Việt Nam sẽ giảm 20 tỉ đô la Mỹ, tương đương 10%. Đây là phí tổn khổng lồ, sự thay đổi cực lớn. Và 15% dân số sẽ phải sơ tán, không có lựa chọn thích nghi. Tôi chia sẻ thông tin không phải để các bạn thất vọng, mà để cho thấy rằng có cơ hội để chúng ta thay đổi. Lẽ dĩ nhiên có nhiều nỗi sợ hãi, viễn cảnh đáng sợ, nhưng cùng với nhau, chúng ta có thể hợp tác để thay đổi.

Trở lại hoang sơ - ảnh 2

Trở lại câu chuyện của tôi, bắt đầu với cha tôi, Robert Swan, người mà, “ngu ngốc” đến nỗi (đây là từ của ông dùng, không phải của tôi), là cá nhân đầu tiên trong lịch sử loài người, đã thực hiện hành trình đi bộ trên cả Bắc Cực và Nam Cực vào những năm 1980. Kể từ đó, ông dành toàn bộ cuộc sống để bảo tồn Nam Cực. Công ty của chúng tôi, 2041, là thể hiện thời điểm năm 2041, năm mà hiệp ước quốc tế về bảo vệ Nam Cực sẽ được rà soát lại. Hiện nay không ai sở hữu Nam Cực, đây là vùng đất cho nghiên cứu khoa học, và là vùng đất hòa bình. Năm 2041, các chính phủ sẽ họp bàn để quyết định giữ nguyên hiệp ước đó, hay chấm dứt, biến Nam Cực phục vụ việc khai khoáng, phát triển bất động sản. Cá nhân tôi cho rằng chúng ta nên đủ khôn ngoan để để một vùng hoang sơ mãi mãi, chỉ để dành cho khoa học, bảo tồn, hòa bình. Đây là mục tiêu lâu dài của chúng tôi, và tôi đã làm việc với cha mình trong sáu năm vì mục tiêu này.

Từ cảm giác tội lỗi mà tôi nhắc đến trước đó, tôi muốn quy mô hóa nỗ lực mà cha mình đã thực hiện, phát triển di sản mà ông đã làm, để kết nối những hành động đó liên quan tới mọi thứ mà chúng ta vẫn nghe thời gian này, từ AI, tới siêu kết nối, tới học sâu (deep learning), hay sử dụng dữ liệu để tìm ra giải pháp cho các vấn đề mà thế giới đang đối mặt.

Chúng tôi lên kế hoạch thực hiện hành trình đến Nam Cực hoàn toàn bằng năng lượng tái tạo. Vùng Nam Cực rất đặc biệt, diện tích đủ để đặt hai nước Úc vào đó. Chúng tôi gọi được 20 nhà tài trợ, hỗ trợ nhiều lĩnh vực từ công nghệ, tài chính. Trước chuyến đi, tôi đứng trước một sông băng, và nghĩ về thực tế là sẽ đi chín tiếng mỗi ngày, ngủ trong lều, đi vệ sinh giữa toàn tuyết trắng, sống trong điều kiện cực kỳ kém tiện nghi. Chúng tôi biết mình sẽ phải đi.

Bên cạnh cha, tôi có Martin Barnett, người đã leo lên bảy đỉnh núi cao nhất ở mỗi châu lục, và nhà làm phim tài liệu Kyle O’Donoghue. Chúng tôi có thiết bị nấu băng thành nước, hâm nóng đồ ăn, lương khô, sạc pin bằng năng lượng mặt trời. Tôi sụt 12 kg trong chuyến đi 2 tháng đó. Với cha tôi trong hành trình trước ông đã sụt 32 kg trong 90 ngày. Thế nên đây là việc rất khó, không dành cho người yếu đuối. Trong đầu tôi lúc nào cũng nghĩ tới đồ ăn, và khi đó tôi rất cảm thông với những người nghèo đói.

Đi được khoảng ba tuần, cha tôi, 63 tuổi, bắt đầu cảm thấy rất khó để tiếp tục, ông khó phục hồi hơn, chúng tôi đi được quãng đường ngắn hơn so với dự định và chỉ còn một ít thức ăn theo lịch trình. Tôi nhớ khi bôi kem lên mặt cha, thì cả mảng thịt trên mặt ông tróc ra theo. Chúng tôi quyết định là để ông dừng lại sau nửa chặng đường, ông đã đi bộ 500 km và chúng tôi còn 500 km nữa. Đó là quyết định rất khó khăn vì chúng tôi đã cùng nhau chuẩn bị cho hành trình trong bốn năm.

Trở lại hoang sơ - ảnh 3

Chuyến đi của chúng tôi ngày càng gian khó hơn sau khi cha được sơ tán. Chúng tôi phải đẩy nhanh tốc độ, chỉ có thức ăn cho 60 ngày, sắp hết thời gian. Cả cơ thể bị đẩy đến giới hạn tận cùng sau 6 tuần. Tôi muốn bỏ cuộc. Mạch máu trong cơ thể như phản đối. Cơ thể bị tàn phá, mỗi bước đi là mỗi cơn đau. Chân tôi đóng băng, tê dại. Xung quanh chỉ toàn băng tuyết, không có bất kỳ thứ gì. Cuộc sống tôi chỉ có bầu trời, băng tuyết, lều, những cuốn sổ ghi chép… không có gì nữa cả. Tôi không tắm trong hai tháng.

Mỗi tối nằm trong lều, tôi đều cố gắng nói chuyện với bạn đồng hành để giữ được suy nghĩ bình thường. Chúng tôi bắt đầu thấy ảo giác và nghe tiếng nói chuyện văng vẳng trong tai. Và ngón chân tôi bị bỏng tuyết đến mức suýt bị rụng. Khi đối diện những khoảnh khắc như thế, tôi có thể chọn ấn nút cứu hộ, nhưng tự nhủ phải kiên cường và nghĩ tới nỗi đau mà những nạn nhân của biến đổi khí hậu phải chịu đựng khi nhà cửa của họ bị nhấn chìm do nước biển dâng. Chúng tôi đã lựa chọn để mình rơi vào hoàn cảnh này, nhưng họ thì không. Nghĩ đến điều đó, tôi muốn bước đi tiếp và tưởng tượng mình trở về ngôi nhà với vườn cây, bãi cỏ ở California, với ánh mặt trời, đồ ăn tươi ngon, gặp bạn bè... Tôi muốn bỏ cuộc. Rồi tôi nhìn lên, thấy cầu vồng. Tôi nghĩ mình đang ở vùng đất của người ngoài hành tinh. Cuối cùng, cũng đến ngày tôi gặp lại cha tôi, và chúng tôi đã ôm nhau, cái ôm sung sướng nhất mà tôi từng có.

Tôi vẫn rất vui vì đã có chuyến đi này. Đây không chỉ là chuyến đi đầu tiên bằng năng lượng tái tạo, mà còn là chuyến đi chúng tôi tạo ra năng lượng, nghĩa là giảm được CO2, chúng tôi giảm thêm được 5% lượng CO2 so với kế hoạch.

Đi từ vùng đất hoang vu, trở về đô thị và thích ứng lại cuộc sống bình thường hằng này, tôi thấy mọi người sử dụng thiết bị công nghệ quá nhiều. Tôi không cho rằng chúng ta phải hạn chế công nghệ, nhưng thực sự choáng váng khi nhận ra chúng ta bị nghiện công nghệ đến mức nào. Càng lệ thuộc vào công nghệ, chúng ta sẽ càng mất đi giao tiếp với nhau, với thiên nhiên và với hành tinh. Việc nhìn vào mắt nhau khó khăn hơn nhìn vào màn hình điện thoại. Chúng ta cần phải hòa hợp và thống nhất với nhau, thay vì mâu thuẫn và xung đột. Thay vì dùng túi nilon, chúng ta nên mang theo túi riêng, sử dụng túi có thể sử dụng nhiều lần thay vì túi dùng một lần. Chúng tôi ứng dụng thực tế ảo về Nam Cực để trẻ em có nhận thức tốt hơn, trở thành nhân tố tích cực giảm tác động của biến đổi khí hậu và phát thải CO2. Dù thực hiện hành trình nào trong cuộc đời mình đi chăng nữa, hãy lưu ý đến nguyên tắc bền vững nhằm tránh những hành động làm biến đổi môi trường. Đối với doanh nghiệp, hãy cân nhắc lượng CO2 thải ra môi trường. Khi xem xét đầu tư vào doanh nghiệp, các nhà đầu tư hãy nhìn vào yếu tố này để chọn đối tác lâu dài.

Trở lại hoang sơ - ảnh 4