Vì sao Việt Nam chưa chào đón được những nghệ sĩ tầm cỡ thế giới tới biểu diễn? Nhạc sĩ Nguyễn Quốc Trung, người đã đứng ra tổ chức lễ hội âm nhạc quốc tế Gió mùa trong ba năm liên tiếp, chia sẻ câu chuyện và góc nhìn của anh.

Forbes việt nam: Ý tưởng về dự án âm nhạc Monsoon đến như thế nào và anh mất bao lâu để biến nó thành hiện thực?

Nguyễn Quốc Trung: Năm 2008, tôi hỗ trợ xây dựng dự án bồi dưỡng các nhà sản xuất âm nhạc cho sứ quán Đan Mạch tại Việt Nam và sau đó được cử đi tham quan, thực tập tại Roskilde Festival, nơi tôi đã tham gia biểu diễn dự án Vọng Nguyệt của mình vào năm 2006. Trong hai tuần tham gia xây dựng một trong những lễ hội âm nhạc lớn nhất thế giới, tôi và cộng sự đã học được rất nhiều điều, đặc biệt là cảm hứng về một dự án âm nhạc, một lễ hội âm nhạc thật sự cho cộng đồng.

Quay về, chúng tôi đã cùng nhau nung nấu ý tưởng và đã xây dựng rất nhiều phương án cho một lễ hội âm nhạc của Việt Nam, nhưng phải đến bảy năm sau, khi có rất nhiều điều kiện chín muồi chúng tôi mới có thể dù vẫn còn đầy “liều lĩnh” để lần đầu tổ chức được lễ hội âm nhạc quốc tế Gió mùa vào 2014.

 

Forbes việt nam: Trước đây cũng đã từng có người đem các ban nhạc nước ngoài về Việt Nam biểu diễn, tuy nhiên chỉ là một ban nhạc biểu diễn trong một đêm. Vì sao anh quyết định mời nhiều ban nhạc về biểu diễn ba đêm liền trong dự án Monsoon?

Nguyễn Quốc Trung: Mô hình của một lễ hội âm nhạc là như vậy, giới thiệu những dự án âm nhạc mới, những gương mặt nghệ sĩ tài năng mới xen kẽ với những nghệ sĩ nổi tiếng để thu hút công chúng. Trong lễ hội Gió mùa, khán giả đã đón nhận những điều mới mẻ đó một cách hết sức cởi mở, điều mà chưa và khó có dự án nào ở Việt Nam làm được. Nhiều dự án chúng tôi giới thiệu được khán giả cổ vũ nhiệt tình nhưng lại không có được điều đó ở những không gian khác. Lễ hội âm nhạc phải đa dạng và khác với một show diễn hay một đại nhạc hội.

 

Forbes việt nam: Anh có chia sẻ là dự án Monsoon 2014 và 2015 chưa đem lại lợi nhuận, vậy chi phí dành cho các ban nhạc nước ngoài có phải là một phần lý do dẫn đến việc đó?

Nguyễn Quốc Trung: Đã ba năm dù có nhiều kinh nghiệm hơn và dù chuẩn bị kỹ hơn thì kinh phí của chúng tôi dự trù luôn bị vượt lên 40 - 50% và doanh thu thì thường chỉ đạt 50 - 60% mục tiêu. Ngoài ra, có một điều khiến chúng tôi luôn bị đẩy đến ranh giới của việc thua lỗ là chúng tôi không thể bớt đi hay dừng lại vì kinh phi mà không đảm bảo được chất lượng yêu cầu. Còn muốn tiếp tục giữ được Gió mùa và uy tín thì chúng tôi còn phải giữ chất lượng kỹ thuật, sự chuyên nghiệp trong công tác tổ chức và cả uy tín danh dự của nhà tổ chức với các nghệ sĩ. Nhưng tôi nghĩ thành quả đạt được xứng đáng với những gì bỏ ra.

 

Forbes việt nam: Vậy tại sao anh vẫn tiếp tục đem các ban nhạc nổi tiếng về Việt Nam, dù chi phí cho Scorpions “chiếm 50% ngân sách chương trình” như anh chia sẻ?

Nguyễn Quốc Trung: Để mời được ban nhạc hay nghệ sĩ nổi tiếng thì không chỉ riêng chí phí trả cho họ mà mọi chi phí để đáp ứng tiêu chuẩn họ đưa ra đều cao lên rất nhiều. Như việc đáp ứng yêu cầu về trang thiết bị âm thanh ánh sáng của Scorpions chúng tôi đã phải huy động rất nhiều nhà cung cấp trong và ngoài nước. Để thu hút được công chúng khi thói quen thưởng thức âm nhạc chưa phải là nhu cầu thiết yếu trong đời sống, và cả văn hóa lễ hội cũng còn mới mẻ thì việc có những ngôi sao nổi tiếng là điều cần thiết, bên cạnh những phần biểu diễn tuy đặc sắc và thuyết phục thì “lôi” được khán giả tới với lễ hội là điều không đơn giản dù giá vé đã rẻ đến mức khó tin. Chúng tôi kỳ vọng thu hút được nhiều khán giả hơn nhưng thực tế vẫn không như mong đợi.

 

Forbes việt nam: Nhận xét của anh về tình hình thị trường âm nhạc Việt Nam (về chất lượng của nhạc sĩ, ca sĩ, tính thẩm mỹ của các lớp khán giả nói chung, những khó khăn, thách thức cũng như cơ hội của thị trường)?

Nguyễn Quốc Trung: Thị trường vẫn trên đường hình thành một cách sôi động, ồ ạt nhưng lại yếu về cả chất lẫn số lượng. Nó vẫn rất thiếu chuyên nghiệp và tính phát triển bền vững, điều này không chỉ trong âm nhạc. Mọi thứ đều là bể nổi, hào nhoáng nhưng nội dung thì vẫn cũ kỹ nghèo nàn. Không thể đổ cho khán giả khi mà chính tài năng và sự sáng tạo của nghệ sĩ vẫn rất hạn chế. Điều này xuất phát từ việc thị trường (nếu có) âm nhạc Việt gần như hoàn toàn tách biệt với thế giới bên ngoài nên chúng ta không biết mình đang ở đâu, cần làm gì và làm như thế nào. Phần lớn chúng ta đã rất ngộ nhận về khả năng của mình. Nhưng để tạo ra được thị trường và mở cửa với thế giới bên ngoài cũng không đơn giản bởi những rào cản về bản quyền, sự lành mạnh của thị trường và cả những thủ tục quản lý.

 

Forbes việt nam: Với việc đem tới những dự án âm nhạc có chất lượng, cùng những nghệ sĩ nước ngoài, anh có mong muốn thay đổi, cải thiện những điều gì trong đời sống âm nhạc Việt Nam?

Nguyễn Quốc Trung: Đơn giản tôi muốn làm những dự án chất lượng để nuôi cảm hứng cho mình, nó phần nào tạo được cảm hứng cho cộng đồng và nghệ sĩ. Còn để cải thiện đời sống âm nhạc thì không chỉ nghệ sĩ và nhà sản xuất cần thay đổi và cố gắng, mà còn cần sự thay đổi của cả xã hôi vì văn hóa nghệ thuật là bộ mặt và một phần không thể tách rời của đời sống xã hội.

 

Đưa âm nhạc thế giới về Việt Nam - ảnh 1

Nhạc sĩ Nguyễn Quốc Trung: "Tôi muốn làm những dự án chất lượng để nuôi cảm hứng cho mình, nó phần nào tạo được cảm hứng cho cộng đồng và nghệ sĩ".

 

Forbes việt nam: Những ban nhạc nước ngoài sẽ phải đạt những tiểu chuẩn nào để anh mời biểu diễn ở Việt Nam?

Nguyễn Quốc Trung: Tùy thuộc vào từng tiêu chí của từng dự án, nhưng âm nhạc thế giới là rất rộng lớn và phong phú, phần lớn các nghệ sĩ đều rất tài năng và chuyên nghiệp, đặc biệt là họ đều có phong cách rất riêng, việc còn lại chỉ là làm sao khán giả đón nhận hoặc thu lại được kinh phí sản xuất thôi. Bài toán luôn là nếu nghệ sĩ và dòng nhạc đương thời và hiện đại của thế giới thì lại ít được khán giả biết đến và đón nhận ở Việt Nam.

 

Forbes việt nam: Anh đánh giá như thế nào về việc gần đây có nhiều nhóm nhạc quốc tế được mời biểu diễn ở Việt Nam hơn (Boney M, Smokie, Michael Learn To Rock)? Và việc đó có tác động như thế nào đến ngành nghệ thuật biểu diễn ở Việt Nam hiện nay?

Nguyễn Quốc Trung: Theo đánh giá của cá nhân tôi, những ban nhạc vừa nêu tên tác động không nhiều đến âm nhạc nhưng nó lại mở ra cơ hội để các nhà sản xuất Việt Nam có thể tiếp cận, từng bước học hỏi cách tổ chức và sản xuất chuyên nghiệp của phương Tây để dần dần có thể làm được những dự án tiên tiến, mới mẻ và chất lượng hơn. Tuy nhiên điều tôi mong là chúng ta không nên để nó thành phong trào và lạm dụng trào lưu này.

 

Forbes việt nam: Có nhiều ý kiến cho rằng các ban nhạc được mời về biểu diễn ở Việt Nam gần đây hầu hết đều “hết thời”, và khi nghe thì không còn cái “chất” của họ trước đây nữa, anh đánh giá như thế nào về những ý kiến này?

Nguyễn Quốc Trung: Người nghe và cả truyền thông của Việt Nam cũng chưa thật chuyên nghiệp trong việc đánh giá và đặt đúng vị trí của các dự án trên. Phần lớn các dự án này đều là những sự kiện được đặt hàng và để tri ân khách hàng, nó không phải là một buổi biểu diễn bán vé kinh doanh một cách bình đẳng. Chính vì vậy tiêu chí lựa chọn của nhãn hàng và cả tâm thế của khán giả (đa phần là vé mời) tham dự để “ôn nghèo nhớ khổ” quá khứ. Hơn nữa khi thị trường chưa đủ mạnh để các nhà sản xuất có thể tự kinh doanh mà không dựa hoàn toàn vào nhãn hàng thì chúng ta không thể đòi hỏi hơn. Nếu để có chất lượng thì kinh phí sẽ gấp nhiều lần trong khi số lượng vé bán lại có thể giảm bởi đôi khi không phù hợp với những khán giả có khả năng mua vé.

Thêm một điều, cho dù bạn có kinh phí vài triệu đô la Mỹ để mời tên tuổi hàng đầu thì khả năng nhận lời của họ cũng không cao khi mà chúng ta không có và không phải là thị trường của họ, chưa có uy tín, chưa chứng minh được năng lực tổ chức và thậm chí số lượng khán giả cũng chỉ đáp ứng được 1/4 yêu cầu lên sân khấu của họ thì tạm thời mọi người cứ “hưởng thụ ké” các nhãn hàng đi. Chỉ bao giờ một sân vận động với 60 - 80 ngàn khán giả mua vé thì lúc đó chúng ta mới có quyền chất vấn các nhà tổ chức.

 

Forbes việt nam: Khó khăn lớn khi mời những nghệ sĩ/ban nhạc tầm cỡ thế giới tới Việt Nam biểu diễn là gì?

Nguyễn Quốc Trung: Khó khăn là họ không thiếu show diễn và cũng không cần tiền để mạo hiểm đến một nơi mà họ chưa biết, chưa bao giờ có những show đẳng cấp được thực hiện. Có rất nhiều nhãn hàng mong muốn mời ngôi sao hàng đầu về Việt Nam và họ có kinh phí nhưng chưa ai nhận lời dù họ vẫn biểu diễn tại các nước trong khu vực. Những buổi lưu diễn của Coldplay trong các nước khu vực, còn diễn hai buổi tại mỗi thành phố và được lên kế hoạch trước hai năm, điều này nằm ngoài khả năng của các công ty tổ chức Việt Nam. Còn hàng ngàn khó khăn khác những nếu không giải quyết được vấn đề đầu tiên trên thì mọi cái sau đều vô nghĩa.

 

Forbes việt nam: Theo anh, thị trường Việt Nam trong thời gian tới nên lựa chọn mời những nghệ sĩ thuộc thể loại âm nhạc nào (Rock, Pop, Jazz, EDM...) để có thể vừa mang đến đời sống giải trí phong phú hơn, nhưng đồng thời cũng giúp nâng cao tính thẩm mỹ của khán giả? Và vì sao?

Nguyễn Quốc Trung: Tôi nghĩ nhà sản xuất nào cũng muốn những dự án của mình có tính thẩm mỹ cao nhưng nó mâu thuẫn với bài toán kinh doanh và chẳng ai có thể dại dột mà hi sinh tài chính để làm điều đó khi mà chẳng cơ quan nào hậu thuẫn và hỗ trợ cho họ. Lựa chọn để thành công về tài chính đã đủ khó khăn đau đầu rồi. Sự phong phú như tôi nói có thừa ở ngoài kia, những để mang được về đây thì khán giả lại có thói quen đòi hỏi sự quen thuộc. Chỉ cho đến khi nào sự đòi hỏi bắt buộc của khán giả, của thị trường là cần sự mới lạ, phong phú thay cho quen thuộc nhàm chán thì chúng ta mới có thể thay đổi được.

 

Forbes việt nam: Theo anh, những nhà tổ chức của Việt Nam còn thiếu những điều gì để có thể tổ chức những show lớn, mang âm nhạc thế giới đến Việt Nam, cũng như trong việc đàm phán với những nghệ sĩ nước ngoài?

Nguyễn Quốc Trung: Họ còn thiếu thị trường và khán giả. Mọi thứ có thể học hỏi và đáp ứng khi thật sự thị trường có nhu cầu. Nhưng muốn vậy thì cần phải tạo ra được thị trường. Đáng tiếc là đa số đều thiếu kinh phí để tồn tại và chưa đủ kiên nhẫn tạo ra thị trường cho mình.

 

Forbes việt nam: Theo anh, những tiềm năng, cơ hội thị trường trong 3 - 5 năm nữa trong mảng tổ chức biểu diễn cho những nghệ sĩ nước ngoài ở Việt Nam là gì?

Nguyễn Quốc Trung: Tôi nghĩ các nhà tổ chức sẽ vẫn dựa và tìm kiếm cơ hội từ những nhãn hàng thôi, và càng làm vậy đôi khi những mong ước về một thị trường vững mạnh lại càng xa vời. 

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác