Nhiều nhà đầu tư tin rằng các thành phố cấp cao, hoặc thủ đô cấp tỉnh hoặc đặc khu kinh tế, sẽ tiếp tục thống trị nền kinh tế tiêu dùng của Trung Quốc.

Các thành phố nhỏ Trung Quốc thúc đẩy tiêu dùng bùng nổ - ảnh 1

  Các thành phố nhỏ hứa hẹn tăng trưởng tiêu dùng mạnh mẽ trong vài thập kỷ tới (Ảnh: Forbes Magazine)

Dân số Thượng Hải, khoảng 24 triệu người, gần bằng dân số bang Texas (27 triệu) và các thành phố lớn khác của Trung Quốc cũng đông dân không kém. Người tiêu dùng ở những khu đô thị này - cùng mức tăng tài sản đầu người của họ - trở thành mục tiêu của các thương hiệu trong nước và quốc tế một cách tự nhiên.

Theo báo cáo gần đây của Morgan Stanley Research, do Trung Quốc phát triển thành xã hội có thu nhập cao hơn, tiêu dùng cá nhân có thể tăng từ mức 4,4 ngàn tỉ đô la Mỹ hiện nay lên 9,7 ngàn tỉ đô la Mỹ vào năm 2030. Nhiều nhà đầu tư tin rằng các thành phố cấp cao, hoặc thủ đô cấp tỉnh hoặc đặc khu kinh tế, sẽ tiếp tục thống trị nền kinh tế tiêu dùng của Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo Robin Xing, chuyên gia kinh tế Trung Quốc trưởng của Morgan Stanley, các thành phố cấp thấp hơn, bao gồm các khu đô thị cấp quận và hạt chiếm 59% GDP và 73% dân số cả nước, có thể đóng vai trò lớn hơn trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. "Mặc dù các nhà đầu tư coi các thành phố lớn là nền tảng tiêu dùng quan trọng nhất, chúng tôi tin rằng các thành phố cấp thấp hơn sẽ mở rộng hơn, giàu có hơn và mong muốn chi tiêu nhiều hơn và có thể đóng góp 2/3 vào tăng trưởng gia tăng trong tiêu dùng cá nhân cả nước vào năm 2030,” Xing nói.

Đối với các nhà đầu tư tự tin vào sự tăng trưởng liên tục của Trung Quốc nhưng không biết bắt đầu từ đâu, thì các thành phố cấp thấp hơn như Từ Châu và Nam Thông ở phía đông, Tuyền Châu ở phía Nam, hay Bảo Định ở phía bắc, có thể mang lại triển vọng lớn khi chúng bắt đầu gia tăng đáng kể mức tiêu dùng. Thật vậy, có nhiều ngành công nghiệp đủ điều kiện mang lại lợi nhuận: từ hàng tiêu dùng và ô tô nội địa cho tới du lịch, giải trí và game.

Các thành phố nhỏ Trung Quốc thúc đẩy tiêu dùng bùng nổ - ảnh 2

 Các thành phố ở phân lớp dưới đóng góp 2/3 vào tăng trưởng tiêu dùng Trung Quốc giai đoạn 2017 - 2030 

Dịch chuyển dân số

Sự gia tăng dân số thành thị kìm hãm hay thậm chí gây ảnh hưởng tiêu cực đến các thành phố lớn của Trung Quốc. Ví dụ, dân số thành thị ở Thượng Hải co lại từ năm 2015, và các nhà hoạch định chính sách ở Bắc Kinh đang nỗ lực di dời người dân ra khỏi thành phố thông qua các kế hoạch thành lập Tân khu Hùng An nhằm giảm bớt tình trạng ùn tắc giao thông và quá tải.

Ngược lại, dân số thành thị ở các thành phố cấp thấp  hơn – đông gấp 9  lần các thành phố cấp 1 và gấp 3 lần các thành phố cấp 2 – tăng lên với tốc độ tương đối nhanh trong năm năm qua, do chính sách định cư chính thức linh hoạt hơn và tỉ lệ sinh cao hơn. “Theo ước tính của Liên hợp quốc, chúng tôi kì vọng rằng 166 triệu người sẽ di chuyển từ nông thôn ra thành thị trong 14 năm tới, 75% trong đó hướng đến các thành phố cấp dưới," ông Xing nói.

Sức tiêu thụ tăng

Các nhà kinh tế học muốn theo dõi cái họ gọi là "thu nhập đồng qui", hay việc thu hẹp khoảng cách thu nhập giữa người giàu và người nghèo. Theo nghiên cứu của Morgan Stanley, khoảng cách đó có xu hướng thu hẹp vì một số lý do, bao gồm năng suất biên cao hơn do lao động và chi phí đất đai ở các thành phố cấp thấp rẻ hơn, hội nhập kinh tế tốt hơn từ việc chính phủ phân phối lại cơ sở hạ tầng và các nguồn lực công từ các trung tâm cấp khu vực đến các thành phố nhỏ lân cận, cùng sự phổ cập rộng rãi hơn của công nghệ như điện thoại thông minh và internet.

Tất cả những yếu tố này đang hiện hữu ở Trung Quốc. Ví dụ, các thành phố cấp thấp hơn hưởng lợi từ chính sách nhà nước nhằm thúc đẩy sự phát triển của nguồn lực công như bệnh viện, trường học và cơ sở hạ tầng giao thông. Ví dụ điển hình: Từ tháng ba, chính phủ Trung Quốc thông báo kế hoạch xây dựng không chỉ Tân khu Hùng An gần Bắc Kinh mà cả "cụm đô thị" ở đồng bằng sông Dương Tử và kế hoạch “vùng vịnh” cho Quảng Đông.

"Những sáng kiến này có thể bổ sung cho các lực lượng thị trường và đẩy nhanh tốc độ bắt kịp tăng trưởng cho các thành phố cấp thấp hơn,” Xing cho biết.

Các thành phố nhỏ Trung Quốc thúc đẩy tiêu dùng bùng nổ - ảnh 3

  Chênh lệch thu nhập giữa các thành phố lớn và thành phố nhỏ đang và sẽ được thu hẹp.

Thật vậy, sân chơi công bằng đã bắt đầu làm giảm khoảng cách về thu nhập giữa dân số ở các thành phố cao cấp và thấp cấp. Một thập kỷ trước, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của các gia đình ở những thành phố nhỏ của Trung Quốc thấp hơn 55% so với các thành phố lớn; hiện nay sự chênh lệch giảm còn 45%, và có thể giảm thêm còn 36% vào năm 2030, Xing nói thêm.

Tuy nhiên, cho đến hiện tại, những điểm yếu của các thành phố nhỏ lại trở thành điểm mạnh của chúng. Trong khi chi phí thuê bất động sản và giá cả ở các thành phố cấp cao như Thượng Hải và Bắc Kinh nổi tiếng đắt đỏ, giá cả phải chăng của thị trường bất động sản ở các thành phố cấp thấp đồng nghĩa với chi phí sinh hoạt thấp hơn, vì thế hấp dẫn hơn đối với doanh nghiệp và người lao động. Trong khi đó, chính sách cư trú chính thức linh hoạt hơn mang lại bảo hiểm an sinh xã hội tốt hơn và giảm nhu cầu tiết kiệm phòng ngừa thụ động.

Kết hợp lại với nhau, những lợi thế này có khả năng khuyến khích tiêu dùng hộ gia đình ở các thành phố nhỏ. Báo cáo dự báo tổng tiêu dùng sẽ tăng 8,7% mỗi năm vào năm 2030 ở các thành phố cấp thấp hơn, so với 6,6% ở các thành phố cao cấp.

Ai sẽ hưởng lợi khi các gia đình ở các thành phố nhỏ mở rộng ngân sách? Một số ngành công nghiệp và thương hiệu có thể nắm bắt được làn sóng chi tiêu tiêu dùng này. Các chuyên gia kinh tế của Morgan Stanley dự đoán người tiêu dùng Trung Quốc sẽ tìm kiếm những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm du lịch mới mà trước đây họ không chi trả được - cũng như nâng cấp từ các thương hiệu cấp thấp lên các thương hiệu cao cấp hơn.

Mua sắm nhiều hơn, du lịch nhiều hơn

Các công ty kinh doanh sản phẩm tiêu dùng, đặc biệt là đồ thể thao và trang sức, có thể đi đầu trong việc nắm bắt những khách hàng trung lưu mới, những người có nhiều tiền hơn cho giày thể thao và phụ kiện. Theo Lillian Lou, chuyên gia ngành thực phẩm và đồ uống, thu nhập tùy dụng tăng lên cũng có lợi cho ngành đồ ăn nhanh và nhà hàng chuỗi, đặc biệt khi vẫn chưa có nhiều doanh nghiệp mở rộng sang các thành phố cấp thấp hơn.

Các gia đình có thể chi tiêu nhiều hơn cho các hoạt động giải trí bên ngoài, bao gồm đi xem phim, du lịch nước ngoài, và nghỉ dưỡng tại bán đảo Ma Cao –Las Vegas phiên bản Trung Quốc. Trên thực tế, báo cáo cho biết, 60% trong số 20 triệu du khách tới Macau năm ngoái đến từ các thành phố cấp thấp hơn của Trung Quốc. Các thương hiệu liên quan đến du lịch, từ các hãng hàng không đến khách sạn hay sòng bạc đều cần lưu ý. Cuối cùng, nhu cầu về xe hơi cũng sẽ tăng ở các thành phố cấp thấp hơn, nơi lượng xe bán ra ít hơn so với các đô thị lớn, đặc biệt khi thu nhập tăng lên.

Nền kinh tế đang chuyển đổi của Trung Quốc sẽ tiếp tục tác động đến các ngành công nghiệp trong nước và toàn cầu. Các nhà đầu tư muốn nắm bắt làn sóng tăng trưởng tiếp theo nên có tầm nhìn xa trông rộng, cụ thể là nhận ra tiềm năng ở các thành phố nhỏ hơn của đất nước.