Với 22 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phần mềm kế toán, MISA đang lên kế hoạch chiếm lĩnh thị trường phần mềm quản trị doanh nghiệp và quốc tế hoá sản phẩm để tiến ra thị trường nước ngoài.
Giữ lối đi riêng - ảnh 1

Lữ Thành Long (đứng) và Nguyễn Xuân Hoàng, hai đồng sáng lập MISA.

10 năm trước, cứ vào thời điểm hạch toán ngân sách mỗi quý hoặc cuối năm, những người làm kế toán cho khối hành chính sự nghiệp như anh Trần Duy Hoà, kế toán trưởng sở Y tế Kon Tum lại phải thức cả tuần để hoàn thành các báo cáo về ngân sách. Hiện nay, công việc đó chỉ mất một ngày. “Còn nhớ trước đây tổng hợp dự toán ngành, hai người làm mất một tháng rưỡi để hoàn thành, thì nay với phần mềm MISA Mimosa.NET, chỉ trong vòng một ngày tôi có thể tổng hợp tất cả số liệu từ các đơn vị,” anh Hoà nhớ lại.

Không chỉ có vậy, MISA Mimosa.NET còn là công cụ hỗ trợ các kế toán trưởng như anh Hoà trong việc quản lý tài sản, quản lý quỹ tiền mặt, dự toán ngân sách, quản lý nguồn thu và đối chiếu với kho bạc nhà nước. Phần mềm này được triển khai tại 40 ngàn trên tổng số 58 ngàn đơn vị hành chính sự nghiệp cả nước.

MISA Mimosa.NET là một trong nhiều sản phẩm của MISA, công ty thành lập năm 1994 có trụ sở ở Hà Nội, có hơn 20 năm chuyên phát triển phần mềm trong lĩnh vực kế toán, quản lý. Ba mảng sản phẩm phần mềm quản lý dành cho khối doanh nghiệp tư nhân, khối doanh nghiệp hành chính sự nghiệp và khối hộ cá thể mang về doanh thu gần 350 tỉ đồng năm 2015 cho MISA, với tỉ trọng doanh thu của khối hành chính sự nghiệp gấp rưỡi khối doanh nghiệp tư nhân, theo ông Lữ Thành Long, chủ tịch hội đồng quản trị MISA. “Tôi cảm thấy may mắn vì theo đuổi phần mềm kế toán, do đây là phần mềm phức tạp trong số các phần mềm quản lý, không chỉ khó cho người phát triển ứng dụng, mà còn với người làm nghề kế toán,” ông Long chia sẻ.

“Việc xây dựng, giải bài toán chương trình kế toán trên máy hoàn toàn không đơn giản,” tiến sĩ Đặng Văn Thanh, chủ tịch hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam cho biết. Cũng theo ông Thanh, khó khăn trong xây dựng phần mềm kế toán là vừa đạt chuẩn, vừa phải có khả năng ứng dụng cho nhiều loại hình hoạt động kinh tế, tài chính nhằm tổ chức hệ thống thông tin kinh tế tài chính theo quy trình chặt chẽ, với những phương pháp nghiệp vụ vừa có tính khoa học vừa có tính pháp lý cao. Quan trọng hơn, theo ông Thanh, phải đáp ứng yêu cầu quản lý, phù hợp cơ chế quản lý kinh tế và tính chất đặc thù hoạt động của các loại hình kinh tế, tài chính, kinh doanh rất đa dạng, phức tạp của nền kinh tế.

MISA là cái tên được nhiều người trong ngành kế toán biết đến, với phần mềm đóng gói kế toán dành cho doanh nghiệp tại Việt Nam trong hơn 20 năm qua. Sản phẩm này cũng tạo ra lợi thế cạnh tranh cho MISA. “Thị trường của chúng tôi rất riêng biệt và đặc thù. Quy định về quản lý nhân sự hay kế toán của Việt Nam khác so với nước ngoài, nên các phần mềm quản trị nước ngoài không thể tương thích 100%, vì vậy họ khó mà đọ về giá cả hay dịch vụ với chúng tôi,” ông Long phân tích. Trong khoảng 500 ngàn doanh nghiệp tư nhân theo ước tính của bộ Kế hoạch và Đầu tư, có gần 100 ngàn doanh nghiệp đang sử dụng các sản phẩm của MISA theo thông tin tự công bố.

Con đường đeo đuổi sản phẩm chuyên sâu của hai nhà sáng lập MISA bắt đầu khá tình cờ. Quen nhau trong đợt thực tập tại viện Công nghệ Thông tin (thuộc viện Khoa học Việt Nam) và cùng làm việc tại viện từ năm 1994 sau khi tốt nghiệp, Lữ Thành Long tốt nghiệp khoa Tin học, đại học Bách khoa Hà Nội, còn Nguyễn Xuân Hoàng đến từ khoa Toán – Tin học, đại học Tổng hợp Hà Nội. “Khi đó ở viện không có hợp đồng nào, chúng tôi ngồi không suốt nên muốn làm phần mềm nào đó để cả Việt Nam có thể sử dụng,” ông Long nhớ lại. Tình cờ, ông Long gặp người quen làm kế toán lụi cụi tính toán sổ sách mất nhiều thời gian nên Long và Hoàng quyết định viết phần mềm kế toán. “Bản đầu tiên chúng tôi làm mất khoảng ba tháng, bản thứ hai làm thêm ba tháng nữa, thức ngày, thức đêm nhưng đến lúc bán được cho khách đầu tiên dùng thì phải thức thêm khoảng hai tháng nữa mới bắt đầu thực sự dùng được,” ông Long nói về phiên bản MISA đầu tiên của mình. Cái tên MISA lấy từ các chữ viết tắt của cụm từ: Management Information System for Accounting.

“Khi đó chúng tôi chỉ có hai người, không biết gì về kế toán nên phải tự đọc sách và nhờ chính khách hàng hướng dẫn cho mình. Nhiều ngày đêm chúng tôi ở lại cùng khách hàng, vừa làm vừa chỉnh sửa, cho đến khi khách hàng thấy số liệu lên đúng, hài lòng rồi mới xong,” Nguyễn Xuân Hoàng, phó chủ tịch hội đồng quản trị, đồng sáng lập MISA cho biết. Sau đó, MISA ký được hợp đồng với Fremiko – công ty liên doanh với nước ngoài chuyên chế tạo hệ thống điều hòa trung tâm cho các khách sạn và tòa nhà lớn. Hai ngày sau, khách hàng phàn nàn vì phần mềm phát sinh vô số lỗi. “Những lỗi đó so với bây giờ thì hết sức ngớ ngẩn, do chúng tôi không có thời gian kiểm thử, cứ lập trình xong là mang sang khách hàng ngay,” ông Hoàng nói. Lỗi nhiều đến mức hai người phải “ăn, ngủ” lập trình tại chỗ cùng với khách hàng để xử lý. Cũng may, mọi thứ cuối cùng cũng được khắc phục.

Đưa ra thị trường phần mềm đóng gói sẵn trong thời điểm máy tính cá nhân chưa phổ biến ở Việt Nam, khách hàng trong giai đoạn 1994 - 1997 của MISA chủ yếu là những doanh nghiệp nước ngoài hoặc liên doanh. “Thậm chí có những doanh nghiệp nhà nước mua về nhưng kế toán trưởng không dùng,” ông Long kể về thời điểm “trầy trật” tìm kiếm khách hàng của MISA.

Trong quãng thời gian đó, MISA tiếp cận khối hành chính sự nghiệp năm 1996, trong dự án IT 2000 về nâng cao năng lực và nhận thức về ứng dụng công nghệ thông tin ở Việt Nam do Canada tài trợ. “Trọng tâm nghiệp vụ kế toán của doanh nghiệp tư nhân là bán hàng, hàng tồn kho, tính toán giá thành, nhưng với khối hành chính sự nghiệp nhà nước là hỗ trợ thủ tục về chứng từ, giấy tờ để giải ngân, hỗ trợ thủ tục báo cáo về việc thu, chi ngân sách để chuyển đổi cho kho bạc và các cơ quan tài chính,” ông Long giải thích. Việc triển khai ứng dụng công nghệ thông tin với khối hành chính sự nghiệp không phải dễ thực hiện, song MISA, theo ông Long, “may mắn” vì khả năng chứng minh tiện lợi của ứng dụng phần mềm kế toán thuyết phục hơn.

Năm 2000, MISA hưởng lợi khi luật doanh nghiệp ra đời, kèm theo khối doanh nghiệp tư nhân tăng đột biến. “Khi đó 99% phần mềm của MISA là bán cho khối doanh nghiệp tư nhân,” ông Long chia sẻ. Khi công ty bắt đầu phát triển, ông Long nhận ra sự yếu kém trong kinh nghiệm quản trị tài chính, nhân sự. Vì vậy từ năm 2003 - 2008, hai nhà sáng lập dành thời gian nghiên cứu, hoàn thiện quy trình xây dựng nhân lực, tăng đội ngũ nhân viên từ 70 lên 300 người. Rồi lại tiếp tục thay đổi, xây dựng quy trình tổ chức mới để có đội ngũ 800 nhân viên như hiện nay.

Vì sao MISA tập trung vào phần mềm kế toán và sau này quản trị doanh nghiệp mà không làm gia công phần mềm? Ông Long kể lại, khi tham dự Soft World năm 2000, hội chợ tìm đối tác gia công phần mềm được tổ chức ở thành phố Halifax, Canada, ông chấp nhận trả một khoản phí tư vấn nhỏ để nhận được lời khuyên: tiếp tục phát triển và chiếm lĩnh thị trường phần mềm kế toán và quản trị doanh nghiệp, do mỗi quốc gia đều có quy định vềvhệ thống tài chính kế toán nên khó có thể quốc tế hóa được. “Thời điểm đó hầu như không có các công ty phần mềm, khái niệm gia công phần mềm chỉ dấy lên sau năm 2000, mà khi đó MISA có sản phẩm triển khai khắp nơi rồi,” ông Long lý giải cho quyết định không đi theo con đường gia công phần mềm của mình.

“Thời gian đầu khởi nghiệp, chúng tôi gặp khá nhiều thất bại. Các phiên bản phần mềm kế toán đầu tiên cho doanh nghiệp chỉ bán được cho vài khách hàng, có những phiên bản do chọn công nghệ không phù hợp nên làm xong rồi lại phải bỏ vì không thể triển khai được, do cài đặt phức tạp, tốn công triển khai, bảo hành bảo trì”, ông Hoàng chia sẻ. Kinh nghiệm được hai nhà sáng lập MISA đúc kết lại từ các lần thất bại là thực hiện việc nghiên cứu đánh giá thị trường, xu hướng công nghệ và sản phẩm của đối thủ cạnh tranh trước khi quyết định.

Hiện nay MISA đã phát triển hơn 10 phần mềm quản lý các loại như kế toán, quản trị doanh nghiệp hợp nhất, phần mềm kê khai thuế qua mạng dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, MISA Mimosa.NET, phần mềm quản lý tài sản, phần mềm quản lý hộ tịch dành cho các đơn vị hành chính sự nghiệp sử dụng ngân sách nhà nước. Nhận thấy xu hướng dịch chuyển phần mềm sang thiết bị di động và điện toán đám mây trên thế giới, MISA cũng triển khai cung cấp các phần mềm như một dịch vụ (Software as a Service) thông qua dịch vụ điện toán đám mây từ năm 2010. “Có thể thấy hầu hết các dịch vụ văn phòng hiện nay đều đi thuê của các công ty cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, MISA hiện nay cũng chỉ là dịch vụ cho thuê các phần mềm kế toán và quản trị doanh nghiệp,” ông Long chia sẻ. Khác với việc mua gói phần mềm kế toán và cài đặt, thanh toán một lần, doanh nghiệp đăng ký sử dụng dịch vụ trên điện toán đám mây sẽ phải trả chi phí hằng năm, nhưng được sử dụng mọi tính năng quản trị doanh nghiệp tích hợp trên đó, và chỉ phải thanh toán tuỳ theo dung lượng dữ liệu sử dụng.

Ngày 16.3.2016, trong lễ kỷ niệm 15 năm thành lập công viên Phần mềm Quang Trung (QTSC), MISA nhận giải thưởng “The Top Enterprise of the Year” dành cho đơn vị có mức tăng trưởng vượt trội về doanh thu, quy mô nhân lực và đạt các chứng chỉ chất lượng của chuyên ngành công nghệ thông tin. Theo thông tin từ QTSC, hiện nay có 14 doanh nghiệp cung cấp sản phẩm phần mềm quản lý doanh nghiệp trong hệ thống của QTSC, và MISA là doanh nghiệp đứng đầu nhóm này. Khách hàng của MISA hầu hết là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vì phần mềm giá phù hợp, dễ sử dụng nhưng thiếu nhiều chức năng phù hợp với quy mô của tập đoàn lớn. Các doanh nghiệp lớn thường sử dụng hệ thống kế toán từ ba “ông lớn” là SAP, Oracle và Microsoft.

Theo kinh nghiệm của tiến sĩ Đặng Văn Thanh, thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp làm phần mềm kế toán Việt Nam hiện nay là phải đáp ứng sự thay đổi về thể chế và cơ chế quản lý, trong đó có sự thay đổi về chính sách quản lý tài chính và các quy định về kế toán, kiểm toán. “Chính sách tài chính và chế độ kế toán, kiểm toán của Việt Nam chưa thật sự ổn định. Với tư cách là công cụ quản lý kinh tế tài chính, kế toán phải phù hợp và đáp ứng yêu cầu của cơ chế quản lý,” ông Thanh cho biết.

Trong ba năm tới, MISA một mặt tiếp tục phát triển thị trường doanh nghiệp nhà nước, một mặt đặt mục tiêu dịch chuyển các sản phẩm lên điện toán đám mây và thiết bị di động. Bên cạnh đó, MISA, theo ông Long, có lộ trình đưa sản phẩm ra nước ngoài, dù đội ngũ của họ hiện nay chưa có nhiều kinh nghiệm về quốc tế hóa sản phẩm. Song đích ngắm thực sự của MISA, theo ông Long, là khối doanh nghiệp tư nhân. Có sản phẩm chuyên sâu, tập trung phát triển ứng dụng mới trong cùng lĩnh vực, MISA đang bắt đầu chinh phục thị trường bán lẻ với các phần mềm quản lý miễn phí dành cho khối hộ kinh doanh cá thể. Ông Long nói: “Với các hiệp định thương mại quốc tế cũng như mục tiêu hai triệu doanh nghiệp tư nhân của nhà nước, tôi thấy đây là cơ hội cho MISA.”

Cường Nghiêm

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác