Khi Vinamilk mở nông trang - ảnh 1

hà sản xuất sản phẩm sữa số 1 Việt Nam với tăng trưởng lợi nhuận bình quân hơn 25% trong suốt một thập kỷ qua đặt mục tiêu đầy tham vọng: trở thành công ty sữa tạo ra giá trị gia tăng nhiều nhất tại Đông Nam Á vào năm 2021. Công ty công bố ngân sách 17 ngàn tỉ đồng, tăng 70% so với năm 2016 để đầu tư hai hạng mục lớn nhằm đạt mục tiêu doanh số 80 ngàn tỉ đồng vào năm 2021: nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng các trang trại.

Cho dù đã mở nhiều trang trại theo tiêu chuẩn quốc tế trong thời gian ngắn, ông Trịnh Phương Nam, giám đốc nông nghiệp Vinamilk cho biết: “Áp lực phát triển trang trại bò và vùng nguyên liệu của Vinamilk rất lớn.” Từ giờ đến năm 2021, mỗi năm họ phải tăng trưởng đàn bò khoảng 20%.

Hiện tại, Vinamilk đang sở hữu hệ thống 10 trang trại chăn nuôi bò sữa, với tổng đàn 25 ngàn con. Vinamilk cho biết các trang trại này đều đạt tiêu chuẩn Global GAP. Theo ông Andrew Brown, chuyên gia của tổ chức Năng suất châu Á (APO), hiện tại Vinamilk là công ty Việt Nam duy nhất đạt tiêu chuẩn này trong chăn nuôi bò sữa. Trang trại Đà Lạt của họ cũng được tổ chức Control Union (Hà Lan) chứng nhận sữa tươi hữu cơ organic theo tiêu chuẩn hữu cơ châu Âu.

Vinamilk có lịch sử hoạt động 42 năm, nhưng quá trình mở rộng trang trại của chính họ chỉ thực sự được chú trọng trong vòng một thập kỷ trở lại đây. Theo hiệp hội Sữa Việt Nam, sữa tươi nguyên chất trên thị trường chỉ mới đáp ứng gần một nửa nhu cầu. Nhu cầu nội địa dự báo sẽ còn tăng mạnh do mức bình quân tiêu thụ sữa ở Việt Nam mới chỉ đạt hơn 17 lít/người/năm, thấp hơn nhiều so với Thái Lan (35 lít/người/năm), Singapore (45 lít/người/năm). Vì vậy, nguồn nguyên liệu sữa tươi sẽ là điểm tựa cho chiến lược cạnh tranh trong phân khúc này. TH Milk, IDP dù gia nhập thị trường sau, đã sớm nhìn thấy cơ hội từ các sản phẩm sữa tươi khi người dân trong nước ngày càng quan tâm đến tỉ lệ sữa tươi trong sản phẩm sữa. Các công ty này mở các trang trại và cung ứng sản phẩm được truyền thông ‘sữa tươi thật’ ra thị trường.

Vinamilk không muốn bỏ qua cơ hội này. Định hướng chiến lược công ty bốn năm tới đề cập trong đại hội cổ đông là phải “giành thế dẫn đầu áp đảo ở tất cả các ngành hàng sữa”. Nguồn đàn bò sữa tại Vinamilk được nhập từ Úc, Mỹ, New Zealand… là những nơi có nguồn gen và năng suất tốt. So với nguồn bò sữa trong dân, bò Vinamilk có năng suất cao hơn, tạo ra trung bình 28 - 30 kg sữa tươi/ngày. Ngoài yếu tố giống, chế độ chăm sóc là một nguyên nhân quan trọng đến năng suất. Do điều kiện chăn nuôi tại các quốc gia trên thiên về chăn thả trong khí hậu mát khô, nên khi mang về Việt Nam, thông số kỹ thuật, mô hình công nghệ từ nước ngoài như Mỹ, New Zealand, Thụy Điển… được điều chỉnh theo thói quen canh tác chuồng trại để phù hợp điều kiện Việt Nam, nơi có khí hậu nóng ẩm, được xem là bất lợi trong chăn nuôi bò sữa. “Bò là động vật sinh nhiệt. Mỗi con uống 60 – 70 lít nước/ngày. Điều kiện khí hậu Việt Nam rất nóng nên khó giải nhiệt. Thứ hai Việt Nam là nước ẩm, hạn chế quá trình bay hơi, dẫn đến nguy cơ nảy sinh nhiều vi sinh vật gây bệnh. Công nghệ chăn nuôi của mỗi nước có ưu điểm nhưng phải chọn lọc lại để phù hợp nhất,” ông Nam cho biết. Tính trên tổng đàn, mỗi ngày công ty sản xuất 750 tấn sữa.

Khi Vinamilk mở nông trang - ảnh 2

25 ngàn con bò sữa được quản lý tự động từ việc cho ăn, chăm sóc đến quản lý giống, thay thế các phương pháp quản lý thủ công. Trước đây, thay vì có người chuẩn bị thức ăn, mang nguyên liệu đến, băm, chặt, sau đó trộn và cần thêm nhân sự chỉ để đẩy thức ăn cho bò thì hiện nay, các phần việc này đều đã do máy móc thực hiện. Mỗi còn bò được đeo chip, giúp phần mềm theo dõi các hành vi và nhận dạng các hoạt động bất thường. Chỉ cần phát hiện nhỏ như chế độ nhai thay đổi, con bò được đưa vào diện nghi vấn có vấn đề về sức khỏe. Khi nó đi qua cổng, hệ thống phần mềm nhận dạng và xác định để bác sĩ thú y đến chăm sóc.

Công ty nghiên cứu Business Monitor International nhận xét, thị trường sữa Việt Nam đang trải qua giai đoạn bùng nổ. Công ty này dự đoán sản lượng sữa của Việt Nam tăng khoảng 10% trong năm 2018. Ba công ty lớn nhất trong ngành là Vinamilk, TH true Milk và Hanoi Milk đang chạy đua nông trang. Nhưng khác với TH, chiến lược của Vinamilk không xây dựng vài trang trại lớn hàng chục ngàn con bò (đầu năm 2018, TH khởi công xây dựng trang trại bò sữa tại Phú Yên 20 ngàn con bò), mà xây dựng các trang trại cỡ vừa có quy mô từ 2.000 – 4.000 con bò sữa gần mỗi khu vực thị trường. Tới năm 2008, Vinamilk có hai trang trại do họ sở hữu. Trong 10 năm, đến tháng 2.2018, họ đã có thêm tám trang trại tại Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Tây Ninh, Đà Lạt… theo thông tin công bố trên website công ty. Các trang trại từng bước được đồng bộ hóa công nghệ quản trị. Doanh nghiệp sữa có thị phần lớn nhất Việt Nam không ngại đầu tư. “Bây giờ công nghệ Vinamilk đầu tư phải là mới nhất. Khi mời nhà thầu đến, chúng tôi đều nói rõ như vậy. Nếu đầu tư xong mà công nghệ lỗi thời thì không làm,” ông Nam chia sẻ. Công nghệ và hệ thống quản trị hiện đại giúp công ty tạo ra sản phẩm tốt nhất với giá cạnh tranh, từ đó là bệ phóng để Vinamilk làm thị trường tốt hơn. Mục tiêu là trong 5 năm kế tiếp, Vinamilk sẽ tăng đàn lên 60 ngàn con bò sữa, kiểm soát một nửa nguồn nguyên liệu.

Khi Vinamilk mở nông trang - ảnh 3

Tuy mở rộng nhanh nhưng lượng sữa cung ứng từ trang trại của Vinamilk hiện chỉ đáp ứng 30%, còn lại công ty dựa vào các hộ dân, thông qua mô hình hợp tác. Vinamilk phân bổ 90 trạm tập trung là các điểm tập kết, thu mua sữa tươi ở nhiều vùng nguyên liệu. Sữa tươi từ nguồn trong dân sẽ được đưa đến nhà máy, sau đó xử lý và đóng gói đưa ra thị trường. Thời gian vận chuyển càng ngắn giúp chất lượng sữa cao hơn, nhất là trong điều kiện thời tiết Việt Nam nóng, có thể dẫn đến nhiều vấn đề, theo ông Nam. Tại điểm tập kết, các hộ dân bán sữa cho Vinamilk và nhận tiền sau khi trừ chi phí thức ăn chăn nuôi mà Vinamilk đứng ra đàm phán trực tiếp với nhà máy sản xuất, giúp cắt giảm 14 – 20% chi phí từ việc cắt bỏ các cấp trung gian. Mô hình liên kết công ty – nhà nông này triển khai từ năm 2016, giúp Vinamilk kiểm soát được nguồn gốc thức ăn, từ đó kiểm soát được chất lượng nguồn sữa tươi đầu vào. Công ty đang có mối quan hệ với 7.000 hộ dân, chăn nuôi 120 ngàn con bò. Để có đủ nguyên liệu sữa tươi cho sản xuất, trong 5 năm tới, Vinamilk định hướng phát triển cả hai nguồn: đàn bò liên kết trong dân tăng lên 150 ngàn đến 200 ngàn con bên cạnh mở rộng trang trại của Vinamilk, theo ông Nam. Ông chia sẻ, tính cả nguồn sữa tươi từ 10 trang trại của Vinamilk và nguồn từ trong dân hiện nay vẫn không đủ để cung ứng cho thị trường nội địa.

Sau khi chạm mốc 95 ngàn tỉ đồng vào cuối năm 2016, doanh thu toàn ngành sữa trong nước đã vượt 100 ngàn tỉ đồng vào cuối năm 2017, với mức tăng trưởng gần 10%, theo hiệp hội Sữa Việt Nam. Riêng Vinamilk chiếm gần 51 ngàn tỉ đồng. Danh mục các sản phẩm của Vinamilk lên tới 250 sản phẩm. “Trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam nổi lên rồi lụi tàn, Vinamilk đang chứng tỏ nội lực mạnh vững bền qua thời gian, phát triển không ngừng,” nhận định của công ty chứng khoán Phú Hưng. Vinamilk đã thâu tóm Driftwood của Mỹ, nhà máy sữa tại Campuchia và 22,8% cổ phần công ty sữa Miraka (New Zealand). Kim ngạch xuất khẩu của Vinamilk, chủ yếu là sữa chua và sữa đặc, đạt gần 300 triệu đô la Mỹ năm 2017, mục tiêu sẽ tăng lên gần 3 lần, đạt doanh thu 19.000 tỉ đồng, chiếm 25% tổng doanh thu vào năm 2021, theo Vinamilk.

Khi Vinamilk mở nông trang - ảnh 4
Khi Vinamilk mở nông trang - ảnh 5