Câu chuyện về cuộc chiến pháp lý giữa Peter Thiel và trang web lá cải Gawker.
Khi tỉ phú kiện truyền thông - ảnh 1

Từ trái sang: Hulk Hogan, Peter Thiel và Nick Denton.

Đang là mùa bầu chọn giải Emmy, nghĩa là hoạt động bầu cử dưới hình thức các biển hiệu cao vút sẽ thống trị đường phố Los Angeles. Giới tinh hoa Hollywood khi lái xe ở đại lộ Sunset là những người đầu tiên được năn nỉ bầu cho phim Jessica Jones của Netflix. Tiếp đến là Transparent của Amazon. Cao nhất là bảng hiệu cao 12 tầng giới thiệu Silicon Valley của HBO, phim truyền hình đả kích văn hóa và sự thái quá của ngành công nghệ Mỹ.

Nhìn xuống những bảng quảng cáo đó là căn hộ trên đồi Hollywood của tỉ phú Peter Thiel, nhà đầu tư sớm vào Facebook kiêm nguồn cảm hứng cho một trong những nhân vật sắc sảo nhất trong show của HBO là Peter Gregory, con người vừa lập dị vụng về vừa nhẫn tâm tiềm ẩn. Nhưng thời gian gần đây đã cho thấy, Thiel “thật” còn lập dị và tàn nhẫn hơn bản thể hư cấu của ông.

Như Forbes tiết lộ trong tháng 5, Thiel là nhà tài trợ giấu mặt cho nhiều vụ kiện chống lại Gawker Media, công ty có trụ sở tại New York với kiểu viết báo cay độc gây tổn thương và hạ nhục danh tiếng của một số cá nhân hùng mạnh nhất thế giới. Vụ kiện gây thiệt hại nhất là vụ xâm phạm đời tư xoay quanh cuốn băng quay cảnh giường chiếu của võ sĩ đấu vật Hulk Hogan (Terry Bollea). Kết quả là bồi thẩm đoàn tuyên bồi thường 140 triệu đô la Mỹ cho Hulk và nổ ra cuộc tranh luận tầm quốc gia về chủ đề quyền của người nổi tiếng và quyền của báo chí trong việc đăng tải nội dung họ xem là đáng đưa tin.

Thông tin tiết lộ Thiel trả tiền cho luật sư của Hogan – khoảng 10 triệu đô la Mỹ – làm thay đổi cuộc tranh luận. Gawker được những nhà đấu tranh cho tự do ngôn luận như sáng lập viên eBay Pierre Omidyar và Jeff Bezos của Amazon hậu thuẫn, đã tố cáo nước cờ của Thiel là nỗ lực giết chết một hãng truyền thông không được ưa thích bằng kiện tụng quyết liệt. Còn Thiel được nhiều “tay to” của thung lũng Silicon từng nếm trái đắng của Gawker như Chris Sacca và Vinod Khosla tán dương. Họ miêu tả nỗ lực của ông là “một trong những công việc thiện nguyện vĩ đại,” và giúp đỡ những ai oan ức vì một “kẻ bắt nạt tồi tệ.”

Thiel luôn tỏ ra mập mờ một cách chủ tâm, chỉ đồng ý trả lời phỏng vấn với New York Times và từ chối trả lời Forbes. Tuy nhiên, trong thời gian qua, sau khi phỏng vấn hơn 50 người, Forbes đã xâu chuỗi được quá trình theo cách tường thuật mà một trang như Gawker đã sử dụng để nuôi sống chính nó.

Thay vì đơn thuần đóng vai người giữ trật tự luôn có mặt để giúp đỡ những ai từng bị tấn công công khai bởi một công ty mà ngay cả những luật sư báo chí năng nổ nhất cũng không thèm nhận lời bào chữa, Thiel âm thầm tuyên chiến trên mọi mặt trận chống lại Gawker nhằm nghiền nát hãng tin này bằng mọi cách có thể.

Cụ thể, trong lúc Gawker bận đối phó với nhiều vụ kiện do Thiel hậu thuẫn tấn công lối làm báo của công ty này, thì xuất hiện nỗ lực nhằm khởi tố tập thể nhằm vào công ty. Vài người trong giới luật sư Los Angeles nói chuyện công khai về chiến lược chống lại Gawker. Và ít nhất có một tỉ phú ở thung lũng Silicon đã âm thầm theo đuổi mô hình mua lại Gawker bằng cách tiếp cận gián tiếp với cựu nhân viên công ty này.

Mức độ tham gia của Thiel trong mỗi chiến dịch không rõ ràng. Nhưng mức độ tác động của cuộc tấn công này lên Gawker là chắc chắn. Số tiền bồi thường 140 triệu đô la Mỹ (không được bảo hiểm thanh toán) có thể là chí tử cho công ty này nếu nó được giữ nguyên và có thể đóng vai trò mấu chốt cho bất cứ tỉ phú nào muốn vây hãm một cơ quan truyền thông.

SỰ ĐỐI ĐẦU định mệnh giữa Thiel và Gawker có thể truy ngược về năm 2002. Đó là năm mà Nick Denton, cựu phóng viên Financial Times, lập Gawker. Đó cũng là năm Peter Thiel và băng “mafia” huyền thoại của ông, bao gồm cả Elon Musk và Reid Hoffman, niêm yết PayPal, giúp Thiel có đủ tiền để chi 500 ngàn đô la Mỹ để thâu tóm 10% cổ phần trong công ty khởi nghiệp sơ khai mang tên Facebook, rồi sau đó thành lập nên Palantir, tên tuổi khổng lồ trong lĩnh vực khai thác dữ liệu hiện có giá trị khoảng 20 tỉ đô la Mỹ.

Nhưng những thành công này chưa được công chúng biết đến nhiều cho tới khi Gawker.com nhắc thoáng tên Thiel lần đầu vào tháng 3.2006. Tiếp đó là hơn hai chục bài viết sau đó trên blog, trước khi trang này đăng dòng tít vào ngày 19.12.2007: “Peter Thiel is totally gay, people (Peter Thiel chắc chắn là đồng tính, bà con ơi.)” Dẫu vài người cãi nhau quanh việc có đúng bài viết này thật sự tiết lộ giới tính của vị tỉ phú (Trong những bài phỏng vấn trước đây, Thiel cho biết bạn bè ông đã biết điều này từ tận ít nhất là năm 2003), rõ ràng bài viết đã khiến phần còn lại của thế giới biết về bản chất giới tính của ông, điều mà những người thân cận với Thiel cho biết đã khiến Thiel rất không thoải mái.

Trong những năm sau đó, danh tiếng và tài sản của Thiel (Forbes ước tính tài sản ròng của ông hiện đạt 2,7 tỉ đô la Mỹ) gia tăng tương ứng cùng ảnh hưởng của Gawker. Trang web chú trọng vào truyền thông và buôn chuyện này lập ra những trang con như Deadspin (thể thao), Jezebel (nữ quyền), Gizmodo (công nghệ) và Valleywag (Thung lũng Silicon). Tất cả đều làm theo công thức chung của trang mẹ: bình luận mạnh miệng và bất nhã, tin nóng hổi và những dòng tít “câu” click chuột. Ở đỉnh cao của nó, Gawker có thể khiến một nghị sĩ phải từ chức (Nghị sĩ Christopher Lee làm thế sau khi gửi ảnh không mặc áo cho một tình nhân quen qua Craigslist) hoặc tổ chức một đợt tố cáo công kích nhằm vào Bill Cosby. Ở vực thẳm của nó, Gawker là tờ lá cải giẻ rách đầy hằn học sẵn sàng đăng tải đoạn video của một phụ nữ say xỉn đang quan hệ tình dục trong toilet công cộng, và đăng tải chuyện một lãnh đạo truyền thông đã có vợ và khi đó không ai biết đến, đang van xin vật vã để có tình yêu đồng tính.

Gawker và Valleywag biến Thiel thành chủ đề ưa thích. Ông cho họ rất nhiều chất liệu: Một người theo phái tự do tuyên bố xây dựng những cộng đồng kiên cố ở nước ngoài nhằm chạy trốn chính phủ của các quốc gia, gồm cả Mỹ, và bắt đầu rót vốn cho những doanh nhân thanh thiếu niên giàu tiềm năng với điều kiện họ phải nghỉ học để lập công ty.

Tháng 10 tiếp theo, Gawker phát hành đoạn video ngắn Hogan đang quan hệ tình dục với vợ của bạn, Heather Clem. Ngày hôm sau, luật sư riêng của Hogan, David Houston, yêu cầu Gawker lập tức phải gỡ đoạn đăng đó xuống. Khi công ty này từ chối, Hogan đâm đơn kiện, nộp hồ sơ đến tòa án ở Florida cùng luật sư mới thường trú tại Beverly Hills, California là Charles Harder. Là luật sư của người nổi tiếng với những khách hàng như Sandra Bullock và George Clooney, Harder tổ chức họp báo ở Tampa, Florida vào ngày họ nộp hồ sơ, cáo buộc hành vi phát hành đoạn phim là “phi pháp” và “vượt quá khuôn khổ phép tắc con người.”

Harder không nhắc đến một bên khác cũng tham gia vào vụ việc, người sẽ tài trợ cho cuộc chiến pháp lý với Gawker: Peter Thiel.

Suốt năm nay, Denton của Gawker đưa ra tin đồn rằng có ai đó đứng đằng sau vụ kiện Hogan. Quá nhiều thứ không khó giải thích. Làm thế nào mà Hogan, một người vừa trải qua cuộc ly dị tốn kém, lại có thể thuê được luật sư “máu mặt” dành cho người nổi tiếng cho vụ kiện nhiều rủi ro như thế? Tại sao ông không chịu chấp nhận nhiều đề nghị dàn xếp trước đó? Và tại sao ông rút lại cáo buộc tổn thương tinh thần để từ đó giúp cho công ty bảo hiểm của Gawker không phải chi một xu nào cho quá trình phục hồi của mình?

Denton thậm chí còn có danh sách gồm ít nhất ba đối tượng tình nghi là tỉ phú. Những nguồn tin gần gũi với Gawker nói Denton nhằm đến tên của cựu giám đốc Facebook Sean Parker, người có lễ cưới siêu xa hoa ở Big Sur, California bị Valleywag mổ xẻ (Parker trả lời BuzzFeed ông không tham gia vào vụ kiện), và chủ tịch của IAC Barry Diller, người từ lâu đã bị Gawker ám chỉ là người đồng tính (phát ngôn viên của Diller, tương tự, cũng bác bỏ sự tham gia của ông vào vụ kiện). “Chẳng có cách nào để thật sự biết,” Denton trả lời Forbes.

Rồi đến Thiel. Trong bài phỏng vấn vào năm 2009, ông gọi Valleywag là “Al Qaeda của thung lũng Silicon.” Và đúng với bản chất của người đứng đằng sau Palantir, tác giả phần mềm được cho đã giúp tìm ra Osama bin Laden, ông đợi thời cơ thích hợp để tung đòn.

“Hầu hết mọi người không nghĩ kiện tụng giống như chơi cờ,” một nhà đầu tư mạo hiểm của thung lũng Silicon biết về Thiel song không biết về kế hoạch của ông, cho biết. “Nhưng ông ấy còn là một cao thủ cờ, và ông ấy vô cùng kiên nhẫn. Ông ấy đã học ba năm ở trường luật, và có đủ hiểu biết để trở nên nguy hiểm.” Theo người thân cận của Thiel, ông bắt đầu thổ lộ ý tưởng tài trợ cho các vụ kiện chống lại Gawker với một vài thành viên trong quỹ đầu tư mạo hiểm của ông, Founders Fund.

Tham gia vào vụ kiện là một luật sư mới. Harder, người xem việc theo đuổi vụ kiện chống lại Gawker là trọng tâm cho hãng luật mới Harder Mirell & Abrams của mình. Theo cựu nhân viên của Harder, ai đó trong bộ máy của Thiel đã bất ngờ gọi cho Harder khi ông vẫn làm cho hãng luật Wolf Rifkin Shapiro Schulman & Rabkin, “để tìm kiếm một luật sư chuyên về giải trí.” Đến giữa tháng 10.2012, Harder đã có Hogan là khách hàng. Hai tháng sau, mặc dù ông là một quản lý cấp cao tại Wolf Rifkin, vị luật sư 46 tuổi với làn da rám nắng của miền nam California và nụ cười trắng rỡ nghỉ việc để lập công ty riêng, mang theo vụ kiện của vận động viên đấu vật. Khi Harder thông báo về công ty mới của ông vào tháng 1.2013, ông nộp hồ sơ kiện đầu tiên của hãng nhân danh Hogan.

Rồi chuyện trở nên quái lạ hơn. Theo nhiều nguồn tin hiểu về sự sắp đặt của Harder, ông chưa từng trực tiếp gặp Thiel. Cũng theo họ, Harder còn không biết ai đang rót tiền cho vụ kiện cho đến khi Forbes đưa tin vào tháng 5. Điều chắc chắn ông biết: Tiền đã thanh toán. Và hẳn còn nhiều tiền nữa nếu ông có thể có thêm những vụ mới.

Khu Rodeo Drive lấp lánh của Beverly Hills chính xác là loại địa chỉ mà đế chế Gawker thích châm chọc. Chính tại nơi đây, trong văn phòng của Harder Mirell, cỗ máy chiến tranh do Thiel tài trợ được châm ngòi.

Ngoài Hogan là người đâm đơn kiện thứ hai chống lại Gawker vào tháng 5 với cáo buộc tống tiền từ việc phát tán đoạn băng của ông, Harder nhận thêm ít nhất hai khách hàng khác trong những vụ liên quan tới lối làm báo của Gawker. Tháng 1.2016, Harder đâm đơn kiện Gawker nhân danh Ashley Terrill, nhà văn ban đầu tìm đến Gawker để kể chuyện về những nhà đồng sáng lập của ứng dụng hẹn hò Tinder. Cây viết Sam Biddle của Gawker, ngược lại, đã đăng một bài báo không hay ho về Terrill, tô đậm chính những sự “tiền hậu bất nhất” lẫn vấn đề cá nhân của cô.

Harder cũng đại diện cho Shiva Ayyadurai, cựu giảng viên tại viện MIT tuyên bố đã phát minh ra thư điện tử (e-mail). Năm 2012, Biddle đăng bài trên Gizmodo, bác bỏ lời tuyên bố trên và gọi Ayyadurai là đồ lừa đảo.

Ayyadurai, người kết hôn cùng nữ diễn viên Fran Drescher, cho biết không luật sư nào chịu nhận vụ của ông, cho đến khi ông đưa nó cho Harder. Ayyadurai không tiết lộ thỏa thuận của ông với Harder, song bác bỏ việc có một bên thứ ba đang trả tiền cho ông. “Theo tôi biết, tôi không thấy bất cứ khoản tiền nào trong tài khoản của mình đến từ Peter Thiel,” ông nói.

Trong khi công ty luật của Harder công khai đại diện cho hai khách hàng nói trên, Forbes còn tìm thấy ít nhất hai vụ khác (Gawker hiện đang là bị đơn trong ít nhất một tá vụ kiện) mà trong đó Harder Mirell làm việc thầm lặng đằng sau hậu trường. Một vụ trong đó, khác với tuyên bố của Thiel để bảo vệ những nạn nhân bị trang web gây thiệt hại, chẳng liên quan gì tới báo chí.

Quay ngược về tháng 1.2013 – cùng thời điểm Harder Mirell được thành lập – những lá thư điện tử Forbes thu được cho thấy Harder tích cực sử dụng những thực tập sinh không được trả lương cho một vụ kiện lao động chống lại Gawker. Cựu phóng viên Phil Linsalata đã gửi thư điện tử cho các cựu thực tập sinh của Gawker khi đó, nói anh đang thực hiện công trình nghiên cứu học thuật “chú trọng vào điều kiện lao động trong ngành truyền thông số.” Sau khi trò chuyện cùng họ qua điện thoại, anh sẽ chuyển họ đến hãng của Harder để họ được “tư vấn” miễn phí như lời anh nói.

Một cựu thực tập sinh của Gawker tên David Matthews thậm chí còn ký một thỏa thuận ứng trước (retainer agreement) với Harder Mirell. Cuối cùng, Harder chuyển những thực tập sinh này đến hãng luật tại New York chuyên về những vụ kiện lao động, rồi hãng này tiến hành kiện tập thể Gawker vào tháng 6.2013 (đã được dàn xếp riêng.) Matthews nói những luật sư đã bóp méo ý định của họ và cho biết anh có “cảm giác trở thành con tốt hoặc con số trong sổ sách.”

Mạng lưới của Harder tỏ ra mở rộng tới tận tòa án liên bang ở Chicago, nơi nguyên đơn Meanith Huon, luật sư kiêm cựu nhân viên bán hàng bảo hiểm nhân thọ, kiện Gawker năm 2011 do ngụ chỉ ông tấn công tình dục phụ nữ ông quen trên Craigslist. Về sau ông được xử trắng án tội danh hiếp dâm, song kiện trang blog tin tức pháp lý Above the Law và Jezebel (Gawker sở hữu) do đưa ra giả thuyết trong những bài viết rằng ông là kẻ hiếp dâm hàng loạt. Trong phiên điều trần năm ngoái, Huon nói ông đã quyết định dàn xếp xong với Above the Law nhưng tiếp tục cuộc thánh chiến chống lại Gawker tại tòa án cấp cao hơn ngay cả sau khi thẩm phán bác bỏ cáo buộc bôi nhọ. Theo Steve Mandell, luật sư cho Above the Law có mặt tại buổi điều trần, Huon nói với thẩm phán trong phiên tòa công khai rằng ông không lo ngại về việc kháng án của mình vì ông “đang nhận được hậu thuẫn từ luật sư của Hulk Hogan tại California.” Huon và Harder từ chối bình luận về vụ kiện vẫn đang trong tình trạng kháng án này.

Harder phản đối thông tin này, rỉ tai cho giới pháp lý của Los Angeles rằng vụ kiện chống lại Gawker đã trở thành “sự sống còn” cho công ty của ông: “Chúng tôi đại diện cho nhiều doanh nghiệp và cá nhân trong nhiều vấn đề pháp lý mà không liên quan gì tới Gawker.”

Harder cũng không bình luận rõ về thỏa thuận của ông với Thiel. “Nếu một người bị hàm oan, họ có quyền được lấy lại công bằng. Điều này luôn đúng dù người đó tự trả tiền cho luật sư, hay tình cờ có một hãng luật, hay được hãng luật công ích, hoặc luật sư công ích đại diện, hay có ai giúp trang trải chi phí pháp lý.”

Thung lũng Silicon đang bao vây Gawker theo ít nhất một cách khác. Tháng 1, khi nhiều lãnh đạo lẫn biên tập viên rời khỏi công ty truyền thông đang bị tấn công này, vài cựu nhân viên được Scott Sonnenblick, một đối tác tại hãng luật chuyên về sáp nhập & thâu tóm Linklaters, liên lạc. Scott cho họ biết ông đang thảo luận về khả năng mua lại Gawker. Cụ thể, Sonnenblick nói với một số cựu nhân viên này rằng ông đang kêu gọi nhân danh ít nhất một “tay to” ở thung lũng Silicon.

Chẳng có gì khác thường về việc đưa ra giá thầu bằng cách tiếp cận những cựu lãnh đạo, những người có kiến thức của người trong cuộc và lòng khát khao của kẻ ngoài cuộc. Nhưng việc có một tỉ phú ở thung lũng Silicon bao vây một công ty truyền thông New York đang bị một tỉ phú của thung lũng Silicon vây hãm rõ ràng là bất thường. Người của Sonnenblick và Thiel từ chối bình luận.

Dù sao, Denton cần được giúp đỡ. Tuy Gawker đã đảm bảo có được những khoản tài chính từ Columbus Nova Technology Partners của tỉ phú Nga Viktor Vekselberg, công ty này đang gặp nguy hiểm. Phán quyết 140 triệu đô la Mỹ, dẫu được cho là sẽ giảm hoặc hủy sau khi kháng án, vẫn đang treo lơ lửng trên đầu của Gawker như lưỡi dao hành hình, và quá nhiều chi phí pháp lý đang hút cạn ngân quỹ của công ty.

Trong một buổi phỏng vấn cùng Forbes tại hội thảo Code ở Los Angeles, Denton cho biết Gawker ghi nhận doanh thu 50 triệu đô la Mỹ trong năm 2015 và đã có thể hòa vốn nếu không chịu phí tổn pháp đình. Tuy nhiên, với phí tổn lên đến tổng cộng 10 triệu đô la Mỹ chỉ riêng trong vụ Hogan, tình hình tài chính của Gawker trong năm 2015 và nhiều khả năng cả năm 2016 sẽ chỉ toàn màu đỏ. Gawker đã thực hiện vài đợt cắt giảm nhân sự nhằm giảm chi phí.

Gawker đã thay đổi, thời “hậu Thiel.” Công ty đóng trang Valleywag cùng trang lá cải buôn chuyện về người nổi tiếng Defamer, và trong tháng 11.2015, Denton nói trang chủ lực Gawker sẽ tái tập trung vào chính trị. “Suốt một thời gian dài, những vụ kiện giống như quả báo vì chơi dao,” một nhân viên hiện tại của Gawker bình luận. “Nhưng những thuyết âm mưu của Nick Denton hóa ra cũng đúng được một lần.”

Trong thời đại mà tài sản truyền thông đã trở thành một thú vui chiến lược của giới tỉ phú phi truyền thông, dẫu họ đội mũ trắng (Jeff Bezos cùng Washington Post) hay mũ đen (Sheldon Adelson và Las Vegas Review-Journal), ý tưởng về việc một cơ quan truyền thông có thể bị một đối tượng giận dữ kiện một cách có hệ thống để buộc quy phục là viễn cảnh tồi tệ về lâu dài.

Trước mắt, Denton đang làm những gì ông cần làm để tồn tại. Sau khi ngồi trò chuyện cùng Forbes tại hội thảo Code, Denton nhanh chóng chuồn sang cuộc họp tiếp theo, đón nhận những lời chia sẻ thông cảm khi ông bước vào sảnh của khu nghỉ dưỡng mặt biển năm sao ở Rancho Palos Verfes, California. Ông đến trễ hơn 10 phút, nhanh chóng bắt tay Sameer Deen, phó giám đốc cấp cao mảng kỹ thuật số tại Univision, công ty được cho là đang quan tâm đầu tư vào Gawker, cùng những rắc rối nhức đầu mà nó đang gặp phải.