Disneyland của vải chần bông - ảnh 1

enny Doan đang nhấm nháp món mì ống ăn kèm xúc xích và bí ngô tại Blue Sage, nhà hàng có ánh sáng dịu mắt và khăn ăn màu đen. Bà từng làm nội trợ, bị phá sản ở California, giờ đang ăn trưa với bốn trong số bảy người con và nhớ lại phản ứng của mình năm 2009 khi một trong các con trai của bà gợi ý bà thử đăng một hướng dẫn làm vải chần bông lên YouTube. Năm nay 60 tuổi, khi đó Doan trả lời: “Tưởng YouTube là nơi đám thanh thiếu niên điên rồ đăng tải video thôi chứ?”

Chín năm sau, hơn 500 video của bà đạt 135 triệu lượt xem và tăng doanh thu hằng năm tại công ty bán lẻ vải trực tuyến của gia đình, Missouri Star Quilt Co., lên ước tính 40 triệu đô la Mỹ. Đặt cược rằng công ty sẽ vượt qua các đối thủ cạnh tranh nếu có một nơi để người hâm mộ trên YouTube của Jenny có thể gặp bà trực tiếp, gia đình Doan xây dựng lại thị trấn quê mùa Hamilton, Missouri (dân số 1.900 người), thành cái họ gọi “Disneyland của vải chần bông,” thu hút đến 8.000 khách du lịch mỗi tháng.
Ngoài 50% cổ phần tại Blue Sage, Missouri Star có nguồn thu từ ba nhà hàng khác ở Hamilton, tại đó phục vụ khách tham quan 12 cửa hàng cung cấp vải chần bông của công ty. Mỗi cửa hàng chuyên về các loại vải khác nhau như Florals (vải hoa), Kids & Baby (đồ trẻ em) và Batik Boutique (vải Batik). Công ty cũng sở hữu hai trung tâm nghỉ dưỡng theo các chủ đề như Wild West và Pajama Party, nơi khách hàng trả 400 đô la Mỹ để dành bốn ngày may vá trong trang phục pyjama, tham gia các lớp học, ăn các đồ ăn được phục vụ sẵn và chi tiêu hàng trăm đô la tại các cửa hàng. Ngoài ra còn có Man’s Land, căn nhà mặt tiền không bán gì cả, nơi những người đàn ông có thể tận hưởng ghế tựa bằng da, bàn bi-a và ti vi màn hình phẳng phát chương trình thể thao. Missouri Star trở thành một trong những đơn vị sử dụng lao động nhiều nhất trong khu vực, hiện nay số lượng nhân viên đã lên đến 450, chỉ đứng thứ hai sau hai nhà tù tiểu bang ở Cameron, cách 14 dặm về phía tây.
Khi một nhân viên cửa hàng nhắn tin cho Jenny cho biết một trong những người hâm mộ của bà đang ở quầy đăng ký, Doan xuất hiện trong cửa hàng và dành nửa giờ trò chuyện với Patty Painter, 59 tuổi, chuyên gia công nghệ thông tin của một trường công ở Riverside, California. Painter đến Hamilton sau khi học cách chần vải qua video của Jenny Doan. Bà và bảy người bạn là phụ nữ tụ họp vào tối thứ ba hằng tuần, mang máy may đến nhà một người bạn và làm vải chần bông theo video hướng dẫn của Jenny. Painter, người nói với Jenny là cần ôm bà, đã chi hơn 500 đô la Mỹ cho các loại vải vóc và đồ lưu niệm như miếng nam châm gắn tủ lạnh bằng nhựa hình ngôi sao giá 2,5 đô la Mỹ có dòng chữ “Quilt Town U.S.A.”
Doanh số tại cửa hàng chiếm 10% doanh thu của Missouri Star, Michael Mifsud, 30 tuổi, một người bạn của gia đình đảm nhận vai trò CEO vào tháng 1.2017 cho biết. Phần còn lại đến từ bán vải trực tuyến, nhờ video quảng bá trên YouTube của Jenny Doan: “Đây không phải thứ gì cao siêu,” bà nói trong một video dài 13 phút với 2,5 triệu lượt xem. “Nó không cần phải hoàn hảo. Chỉ cần nhìn cho kỹ!”
Trước khi chuyển đến Hamilton năm 1995, gia đình Doan sống tằn tiện tại thị trấn Greenfield ở miền trung California. Chồng của Jenny, Ron, hiện 64 tuổi, kiếm được 60.000 đô la Mỹ một năm với nghề thợ máy tại nhà máy sản xuất mứt của Smucker. Khi con trai út của họ bị khối u trong hạch bạch huyết (sau này được chẩn đoán là lành tính), chi phí điều trị buộc gia đình Doan tuyên bố phá sản. Họ tìm nơi khác có chi phí sinh hoạt thấp hơn và thôn quê hơn, nên rà soát trên bản đồ và chọn Hamilton, cách thành phố Kansas một giờ lái xe về phía đông bắc.
Jenny và Ron không nhất thiết muốn con cái họ tốt nghiệp trung học. Cô con gái Natalie, có bằng GED (bằng phát triển giáo dục tổng quát tương đương trình độ phổ thông), có năm đứa con, li dị và sống nhờ tem phiếu chính phủ. Một cô con gái khác là Sarah, bỏ học, kết hôn với thợ điện và cũng có năm đứa con. Cậu con trai Alan, có bằng GED ở tuổi 15, làm nhà truyền giáo Mặc Môn trong hai năm và sau đó lấy bằng trong lĩnh vực hệ thống thông tin tại cơ sở Hawaii của ĐH Brigham Young.
Sau khi chuyển nhà, Ron tìm được công việc làm thợ máy khác ở Kansas City Star, trong khi Jenny bắt đầu làm vải chần bông cho vui. Để khâu miếng vải ghép vào miếng vải nền với lớp bông nhồi ở giữa trên một tấm vải đơn, Jenny trả 80 đô la Mỹ cho một thợ may máy tại địa phương, người mất một năm để hoàn thành công việc. Điều đó xui khiến Sarah lấy khoản vay thế chấp nhà thứ hai của cô và mua cho Jenny máy chần vải điện tử giá 36.000 đô la Mỹ. Họ trả 24.000 đô la cho một cửa hàng đồ cổ và bố trí Jenny ở đó với chiếc máy của bà, tính toán rằng bà có thể kiếm được 40.000 đô la Mỹ một năm nhờ làm vải chần cho người khác.
Alan cuối cùng làm công việc quản lý cho hãng sản xuất phần mềm California Symantec nhưng mất việc trong thời kỳ suy thoái và chuyển đến tầng hầm ở Toronto của người bạn thân nhất làm nghề truyền giáo, David Mifsud. Đầu năm 2009, để hỗ trợ công ty non trẻ của Jenny, Alan và Mifsud lập trang thương mại điện tử, QuiltersDailyDeal.com. Alan cũng thuyết phục Jenny để ông quay 10 video trên YouTube nhằm quảng bá trang web. Hồi hộp trước buổi ghi hình đầu tiên, bà vấp phải sợi dây điện của máy khâu và bị gãy chân. Đơn đặt hàng dần dần đến.
Năm 2012, những người sáng lập bắt đầu tự trả lương cho mình 7,45 đô la Mỹ một giờ và mua một cửa hàng mặt tiền bỏ không khác. Họ tự cải tạo nó, xé bỏ giấy dán tường cũ và khôi phục trần thiếc từ những năm 1800, khi Hamilton còn là một thị trấn nông nghiệp nhộn nhịp và ga đường sắt. Đến năm 2013, Jenny đã trở thành ngôi sao YouTube, doanh thu hằng năm lên tới bốn triệu đô la Mỹ và người hâm mộ của Jenny tăng lên ở Hamilton. Alan đã chuyển về thị trấn để quản lý trang web. Là nhà hoạch định tài chính có chứng chỉ, Mifsud xử lý các sổ sách kế toán từ Toronto, và Sarah giám sát nhân viên, thiết kế cửa hàng và lựa chọn vải.
Để dàn trải khối lượng công việc, Mifsud thuyết phục anh trai mình là Mike, tốt nghiệp ĐH Utah State, từ bỏ công việc phân tích rủi ro tín dụng tại trụ sở của Goldman Sachs ở Salt Lake City và trở thành giám đốc tài chính của Missouri Star với mức lương 15 đô la Mỹ một giờ. “Chúng tôi đang sử dụng phương thức khởi nghiệp cho một ngành công nghiệp truyền thống,” Mike nói, giải thích lý do ông rời Goldman.
Sarah, hiện 38 tuổi, quản lý mở rộng hệ thống cửa hàng của Missouri Star. Dựa vào tiền vay ngân hàng, công ty mua hầu hết các cửa hàng mặt tiền với giá dưới 50.000 đô la Mỹ và sau đó chi từ 100.000 đến 250.000 đô la cho mỗi lần cải tạo, đầu tư tổng cộng ba triệu đô la Mỹ vào các cửa hàng và nhà hàng. Alan nói chúng sinh lời, và trang web cũng vậy.
Nhưng khi doanh số của Missouri Star tăng vọt, các hệ thống trục trặc. “Nó giống như chạy marathon và xây đường đua cùng một lúc,” Mike Mifsud, người đã thương lượng khoản vay quản trị doanh nghiệp nhỏ trị giá 1,4 triệu đô la Mỹ để đầu tư nhà kho mới. Mặc dù Alan đã thiết kế sản phẩm phần mềm tùy chỉnh để quản lý đơn đặt hàng, hàng ngàn tấm vải của công ty vẫn rải rác trong kho và các cửa hàng. Vải đôi khi thất lạc khi vận chuyển, dẫn đến giao hàng chậm trễ khiến khách hàng phật ý, và họ sau đó liên hệ với đội dịch vụ khách hàng gồm 20 người. Cho đến khi nhà kho mới mở cửa năm 2016 với hệ thống băng tải đóng gói và sắp xếp các kiện hàng, nhân viên dán hộp bằng tay và đi bộ giữa địa điểm đóng gói và vận chuyển.
Vào tháng 8.2016, nhận ra những thiếu sót với vai trò là nhà quản lý và mệt mỏi với sáu ngày làm việc mỗi tuần, Alan, Sarah và David Mifsud đồng ý thành lập ban giám đốc và tiến cử Mike Mifsud làm CEO. “Gia đình chúng tôi có thể lấp đầy tấm bảng trắng với ý tưởng trong mười phút,” Alan nói. “Nhưng ý tưởng lớn chúng tôi cần là làm sao để thực hiện chúng.” Mike tuyển dụng thêm các vị trí điều hành khác, bao gồm Morgan Williams, 35 tuổi, đồng nghiệp từ Goldman Sachs, giữ chức giám đốc tài chính từ tháng ba năm ngoái sau một thời gian làm tư vấn chiến lược nội bộ cho Fidelity, và chỉ đạo đại tu hệ thống theo dõi hàng tồn kho của công ty.
Thị trường vải chần bông ở Mỹ trị giá tổng cộng 3,7 tỉ đô la Mỹ, theo dữ liệu từ Quilts Inc., công ty ở Houston tổ chức các chương trình làm vải chần bông hằng năm, nhưng Mike cho biết chỉ khoảng 200 triệu đô la Mỹ được bán trực tuyến. Hiện tại, kế hoạch của họ là mở rộng mảng thương mại điện tử của Missouri Star một cách hữu cơ trong khi lên kế hoạch mở rộng hơn nữa ở Hamilton. Công ty sở hữu năm bất động sản bỏ không, bao gồm một nhà hát cũ, nơi có thể giới thiệu trực tiếp các sản phẩm làm mẫu của Jenny.
Ngay cả khi có những cựu nhân viên của Goldman Sachs, Missouri Star vẫn là doanh nghiệp gia đình. 32 thành viên của gia tộc Doan, bao gồm cả dâu rể và ba trong số 22 người cháu của Jenny, đều là nhân viên công ty. Và Jenny tiếp tục thiết kế một tấm vải chần bông mỗi tuần, ghi hình bốn video hướng dẫn một tháng và tham dự hội nghị trên khắp đất nước, nơi bà và Ron tổ chức buổi giới thiệu sản phẩm kéo dài hai giờ thường là hết hàng. “Tôi yêu việc tôi làm,” bà nói. “Tôi trò chuyện và may vá.”
Disneyland của vải chần bông - ảnh 2