Con trai sa thải bố. Bố sa thải lại con trai. Tòa án yêu cầu giám định sức khỏe tâm thần của bố. Trong lúc đó, đế chế Lotte chuẩn bị khai trương tòa nhà cao nhất Hàn Quốc.

Gia đình Shin: Gia tộc đối đầu - ảnh 1

Lotte World Tower khai trương giữa mối bất hòa gia tộc

Tòa nhà Lotte World vươn lên như đài kỷ niệm khổng lồ bên dòng sông Hán, 123 tầng lầu nhìn ra Seoul dày đặc văn phòng và tòa nhà căn hộ, khu mua sắm và những đại lộ thênh thang trải dài đến tận những ngọn núi mờ sương. Trong lúc hàng trăm công nhân đang hoàn thiện phần nội thất, chủ tịch của Lotte Korea Shin Dong-Bin lên kế hoạch chuyển trụ sở công ty vào tòa nhà trong đầu năm sau. Đây là tòa nhà cao thứ 5 thế giới và tòa nhà cao nhất Hàn Quốc đến nay. Từ căn hộ trên tầng 108 của mình, ông sẽ cai trị một đế chế gồm 129 công ty, gồm chuỗi trung tâm bách hóa lớn nhất Hàn Quốc, 19 khách sạn sang trọng và công viên giải trí theo phong cách Disney mang tên “Lotte World Adventure.”

“Sau tất cả những gian khổ và khó khăn, Hàn Quốc đang nhảy vọt về phía trước,” giọng thuyết minh ngân nga trong đoạn phim trình chiếu cho khách tham quan trước khi họ tiến lên những lầu cao. Ý nghĩa của công trình là để “đẩy mạnh sức mạnh toàn cầu cùng vị thế cạnh tranh thế giới của Hàn Quốc” và “để hoàn thành giấc mơ lâu đời của một doanh nhân.”

“Doanh nhân” này là người cha 94 tuổi của Shin: Shin Kyuk-Ho. Ông là chủ tịch danh dự của đế chế do ông gầy dựng trên đất Nhật vào năm 1948 với tên gọi Lotte Co., hãng sản xuất bánh và kẹo cao su. Ông lấy cái tên này từ Charlotte – nữ anh hùng của mối tình tay ba trong cuốn tiểu thuyết thế kỷ 18 The Sorrows of Young Werther (Nỗi đau của chàng Werther). Gần đây, nhà sáng lập bị mắc kẹt trong một mối quan hệ tay ba kiểu khác: xung đột giữa người con thứ Shin Dong-Bin điều hành hoạt động của Lotte ở Hàn Quốc và người con cả Shin Dong-Joo điều hành hoạt động của Lotte ở Nhật Bản trong việc giành quyền thừa kế từ ông.

Dong-Bin, 61 tuổi, đang tỏ ra thắng thế khi được bầu làm CEO của Lotte Holdings trụ sở tại Nhật Bản vào tháng 7 năm ngoái. “Nên chúng ta có thể cho rằng Dong-Bin đang nắm quyền Lotte ở Nhật Bản bây giờ,” một nhân viên thân cận cho biết. Người này cũng xác nhận rằng gia đình này - gồm hai anh em và hai người chị em gái cùng cha khác mẹ - chỉ sở hữu trực tiếp 7,1% Lotte Holdings nhưng còn sở hữu thêm 28,1% khác thông qua một pháp nhân do gia đình sở hữu tên là Kwang Yoon Sa (tiếng Hàn) hay Kojunsha (tiếng Nhật). Dẫu thế, lá phiếu quyết định để Dong-Bin chống lại tuyên bố của Dong-Joo rằng cha họ muốn ông nắm quyền lại đến từ hai cổ đông khác là một hội nhân viên nắm giữ 27,8% cổ phần và một hội quản lý nắm 6%.

“Dong-Joo đã thất bại trong rất nhiều dự án,” Kim Sang-Jo thuộc tổ chức Solidarity for Economic Reform in Seoul cho biết. “Lotte Nhật Bản sở hữu số tài sản gần bằng Lotte Hàn Quốc 20 năm trước.” Nhưng vào năm ngoái, Lotte Hàn Quốc đã công bố doanh thu 72,8 tỉ đô la Mỹ, so với 2,6 tỉ đô la Mỹ của Lotte Nhật Bản. Chuyện gì đã xảy ra? Đó là vì Dong-Joo “có một thái độ rất thụ động,” ông nói thêm. “Lotte Nhật Bản chủ yếu chỉ có mặt hàng bánh kẹo. Dong-Joo chẳng có chiến lược thâu tóm & sáp nhập nào cả. Người em trai có chiến lược quyết liệt hơn.” Đúng vậy, Dong-Bin được cho là người mang Lotte lên tầm cao mới khi đầu tư vào ngành khách sạn và trung tâm mua sắm ở nước ngoài trong lúc cha ông ngần ngại ra khỏi biên giới Hàn Quốc và Nhật Bản. Lotte hiện là chaebol (siêu tập đoàn) lớn thứ năm của Hàn Quốc (so với vị trí thứ 10 cách đây một thập niên), và hiện có 120 ngàn nhân viên tại Hàn Quốc cùng 60 ngàn nhân viên nữa ở nước ngoài, so với chỉ 4.500 nhân viên tại Lotte Nhật Bản. Lotte Nhật Bản từ chối bình luận về điều này.

Dẫu vậy, Dong-Joo, 62 tuổi, đang cố gắng để chiếm được lòng tin của nhân viên bằng lời hứa cho họ thêm cổ phần, trong lúc cha ông buộc tội Dong-Bin đã “chiếm ngôi” trái phép bằng cách dùng dấu mộc của cha để chứng nhận giấy tờ. Kyuk-Ho đã công khai thảo tuyên bố sa thải Dong-Bin vào tháng 7 năm ngoái và chỉ định Dong-Joo, sau khi Dong-Bin loại bỏ cha khỏi vai trò chủ tịch của Lotte Holdings. Nhưng vào tháng trước, Dong-Bin đã thắng trong phép thử pháp lý khi văn phòng công tố Seoul phán quyết rằng cáo buộc ông lạm quyền là “thiếu chứng cứ”. Trước đó không lâu, Dong-Bin đã loại bỏ cha ông khỏi ban quản trị Hotel Lotte (mảng khách sạn) và Lotte Confectionery (mảng bánh kẹo).

Trong lúc đó, tòa án cấp quận Seoul ra lệnh cho nhà sáng lập tập đoàn Lotte phải nhập viện để kiểm tra xem liệu trí óc của ông có còn sáng suốt hay không (ông được dự kiến nhập viện vào ngày 30.4 vừa qua). “Dong-Joo trình cho báo giới xem một lá thư có dấu mộc của cha ông,” người nhân viên thân cận cho biết. “Tuy nhiên, tất cả hoàn cảnh lẫn chi tiết của lá thư đều rất đáng ngờ,” và có vẻ như “họ đang tận dụng tình trạng trí não của cha mình.” Bà cho biết thêm dù sao chăng nữa, “loại thư này không mang giá trị pháp lý nào.” Hiện Dong-Bin đang đâm đơn kiện ở Tokyo để đòi sa thải Dong-Joo khỏi chức giám đốc công ty Kwang Yoon Sa. Dong-Joo cũng phản pháo bằng đơn kiện ngược lại, cáo buộc vị giám đốc điều hành Lotte Holdings đang đứng cùng phe với Dong-Bin.

Xung đột giữa những cá nhân thừa kế những chaebol không phải là hiếm, nhưng gia đình Lotte - như những gì diễn ra tại pháp đình, trước giới truyền thông và trong cả những buổi họp báo đầy giận dữ – lại rõ nét và kéo dài dai dẳng nhất trong số những cuộc xung đột như vậy. Và trong quá trình Dong-Bin tìm cách củng cố quyền lực của mình, Lotte vừa hứng thêm một đòn đau. Tháng trước, Lotte Duty Free bị mất giấy phép chính phủ để điều hành cửa hàng lớn nhất của họ nằm trên hai tầng cao nhất của Lotte World Mall kế bên tòa tháp. Hiện công ty vẫn sở hữu sáu cửa hàng tại Hàn Quốc, thu hút rất nhiều khách du lịch Trung Quốc cũng như đang mở rộng ra nước ngoài với một cửa hàng ở Ginza (Tokyo) vừa khai trương trong tháng 3, cùng kế hoạch mở thêm cửa hàng tại Osaka và Bangkok. Nhưng việc mất cửa hàng ngay bên trong trung tâm mua sắm của chính Lotte thật đáng xấu hổ và theo nhiều người tin, đó là hậu quả của xung khắc gia đình. Giấy phép này sẽ được trao cho Doosan, thế lực trong ngành công nghiệp nặng sắp mở cửa hàng miễn thuế đầu tiên của họ trong khu trung tâm Seoul.

Hai anh em tỉ phú cùng cha mình luôn tránh lộ diện trước công chúng và từ chối trả lời mọi yêu cầu phỏng vấn, nên sự chú ý tăng cao không mong muốn hẳn càng làm họ khó chịu thêm. Chính sách này tương phản với sự hiện diện dễ nhìn thấy của các khách sạn và trung tâm thương mại Lotte với bảng hiệu Lotte đỏ chói bắt mắt; của những đội bóng chày chuyên nghiệp Lotte Giants (Busan, Hàn Quốc) và Lotte Marines ở tỉnh Chiba (gần Tokyo, Nhật Bản) và, phô trương hơn hết thảy, là tòa tháp Lotte World Tower. Được thai nghén cách đây 30 năm bởi Kyuk-Ho, tòa tháp đến nay “ngốn” gần 4 tỉ đô la Mỹ.

Và việc tòa tháp hoàn thành được hay không đều tùy thuộc vào Dong-Bin, khi ông phải vượt qua những vấn đề như tác động môi trường và đường bay của quân đội, vốn khiến giới chức Seoul trì hoãn cấp giấy phép xây dựng trong suốt 15 năm qua. Như thể thừa nhận mối xung khắc gia đình, giọng nói trong đoạn phim chiếu cho khách tham quan nhắc đến “sự tận tụy, ước mơ và những căng thẳng” với hình ảnh người cha và người con thứ “xẹt” ngang. Buổi lễ cất nóc tổ chức vào tháng 12 năm ngoái, khi một công nhân đội mũ bảo hiểm đóng chiếc đinh cuối vào rầm thép trước sự hoan nghênh của thị trưởng Seoul và những quan chức khác. Đáng buồn thay, người con cả Dong-Joo khiến người ta chú ý vì sự vắng mặt của mình.

“Việc tòa tháp hoàn thành được hay không đều tùy thuộc vào Dong-Bin, khi ông phải vượt qua những vấn đề khiến giới chức Seoul trì hoãn cấp giấy phép xây dựng trong suốt 15 năm qua”

Kyuk-Ho sinh ra ở Hàn Quốc (Triều Tiên) song chuyển đến Tokyo trong Thế chiến II để theo học một trường trung học công nghiệp danh giá. Sau cuộc chiến, ông bắt đầu bán thuốc dưỡng tóc cho đàn ông Nhật Bản trước khi khám phá rằng trẻ con chết mê chết mệt với thói quen nhai kẹo cao su của lính GI Mỹ. Ông quay về Seoul vào giữa những năm 1960 và thành lập Lotte Confectionery vào năm 1967. Công thức chế tạo kẹo cao su hơi khác nhau tại Nhật Bản và Hàn Quốc, nhưng đến ngày hôm nay, Lotte vẫn là thương hiệu đứng đầu về mặt hàng này ở cả hai quốc gia. Với tầm nhìn mở rộng nhanh chóng, ông khai trương (khách sạn) Hotel Lotte đầu tiên ở trung tâm thủ đô Hàn Quốc vào năm 1973 và (trung tâm thương mại) Lotte Department Store ngay cạnh bên vào năm 1979. Một lý do thành công của ông đến từ mối quan hệ với vị tổng thống cầm quyền lâu năm Park Chung-Hee, người luôn khích lệ giới lãnh đạo doanh nghiệp trong cơn khát trở thành một thế lực kinh tế toàn cầu của Hàn Quốc.

Lựa chọn Dong-Joo cho Nhật Bản và Dong-Bin cho Hàn Quốc có vẻ tự nhiên. Kyuk-Ho xem Hàn Quốc như tương lai và người con thứ Shin Dong-Bin, một cử nhân kinh tế tốt nghiệp ĐH Aoyama Gakuin (Tokyo) và có bằng thạc sĩ của trường Kinh doanh của ĐH Columbia ở New York, như người thừa kế hoàn hảo cho những gì ông đã bắt đầu trên cố hương của mình. Dong-Bin cũng nói được tiếng Hàn lưu loát trong khi Dong-Joo thì luôn căng thẳng về mọi thứ ngoại trừ tiếng mẹ đẻ (mẹ của hai anh em là người Nhật, nói tiếng Nhật.)

Thành tích của Dong-Bin được thể hiện khắp nơi quanh Lotte World Tower, tỏa bóng xuống khu “thị trấn Lotte,” rộng gần 85 ngàn m2 dành cho giải trí, mua sắm và ăn uống gần công viên Olympic và quận Gangnam giàu có. Ngoài trung tâm mua sắm, nơi đây còn có một cửa hàng bách hóa Lotte Department Store kế bên khách sạn Lotte Hotel World và nhà hát Charlotte chuyên trình diễn những tiết mục mang phong cách Broadway. Lotte World Adventure thu hút các gia đình bằng những trò chơi tàu lượn, thức ăn và động vật.

Khi khai trương, tòa tháp sẽ dành 25 tầng cho khách sạn sang trọng nhất của Lotte, 29 tầng làm căn hộ cho những người giàu có, 24 tầng làm không gian văn phòng và khu vực trưng bày tranh nghệ thuật sẽ chiếm ba tầng lầu ngay bên dưới khu vực đài quan sát cũng chiếm ba tầng lầu. Đoạn phim thuyết minh: “Cùng với Hàn Quốc, Lotte sẽ biến mọi giấc mơ thành hiện thực.”

Đó là trong trường hợp đế chế này không bị chia rẽ bởi cuộc chiến giữa những người anh em. “Cuộc chiến thừa tự,” như tuyên bố phát ra từ văn phòng của Dong-Bin, “giờ đã gần như chấm dứt.” Dong-Joo “cần nhận biết vị trí của mình rõ hơn và không khiến công ty lâm vào cảnh hỗn loạn.” Tập đoàn sẽ “không tha thứ” cho bất cứ điều gì “gây tổn hại đến giá trị tập đoàn và trật tự kinh doanh” – một lời bào chữa để thế hệ thứ hai bước tới công cuộc mở rộng đế chế từ trụ sở mới của nó: tòa tháp Lotte World Tower.

Donald Kirk