Vốn đã có rất đông người dùng tại Trung Quốc và phổ biến tại châu Âu, xe đạp điện đang tiến đến những cung đường ở Mỹ. Một kỹ sư MIT nghĩ rằng thiết kế truyền thống của anh sẽ được dân đô thị ưa thích.
Triển vọng xe đạp điện - ảnh 1

Lái dễ: nhà sáng lập Faraday Bicycles Adam Vollmer cùng chiếc xe đạp điện Porteur đang tiến lên một ngọn đồi ở San Francisco.

Nhiệt độ ngoài trời là khoảng 23,8 độ C ở San Francisco, nhưng Adam Vollmer không đổ mồ hôi khi anh leo lên độ dốc cao hướng về công viên Mission Dolores.

“Trước đây tôi ghét đạp xe đi làm lắm,” anh vừa nói vừa đạp xe. “Có ngọn đồi gần nhà dựng đứng cao như bức tường. Giờ thì thấy không tệ mấy.” Đó là vì Vollmer, kỹ sư cơ khí 36 tuổi có cách ăn mặc của vận động viên bền sức, luôn có thể được tiếp sức nhờ động cơ giấu kín trong chiếc xe.

Là CEO kiêm nhà sáng lập của Faraday, công ty xe đạp điện bốn năm tuổi, anh tin rằng anh có thể “xắt” được “miếng” bánh lợi nhuận của thị trường xe đạp điện còn mới mẻ ở Mỹ. Đối tượng khách hàng sẽ mua những cỗ máy trị giá 2.500 đô la Mỹ: những người muốn đi từ điểm A đến điểm B giống anh, trong môi trường đô thị dày đặc, nơi mà việc lái và đỗ xe có thể là cơn ác mộng. Nhiều người với nhu cầu di chuyển hằng ngày thích xe đạp điện hơn là xe đạp cơ vì có thể lao đến chỗ làm với vận tốc hơn 32 km/h mà không đổ một giọt mồ hôi. Nhiều người khác lại nghĩ đạp xe đạp điện có cái thú của nó. Còn những người già đang ngày càng đông, bình thường có thể không lái xe được vì viêm khớp hoặc điều kiện sức khỏe không cho phép, thì xem xe đạp điện là phương tiện giúp họ trở lại những cung đường.

Những người dùng xe đạp điện hiệu Faraday có nhiều lựa chọn. Nếu họ không ấn vào nút khởi động màu xanh dương đằng sau cần điều khiển (chiếc hộp chữ nhật bằng cỡ chiếc ví dưới ghế), chiếc xe sẽ không khác gì xe đạp thường. Và một khi mô tơ giấu trong trục trước được kích hoạt, đèn trước và sau sẽ phát sáng, còn một cần gạt bằng ngón cái ở tay cầm bên trái có thể chọn mức năng lượng trung bình hoặc cao. Cảm biến ở giò đĩa sẽ kích hoạt mô tơ khi bạn bắt đầu đạp. Càng đạp mạnh, mô tơ càng tạo nhiều lực đẩy, giúp những ngọn đồi San Francisco chẳng khác gì đường phẳng.

Faraday có nhiều đối thủ cạnh tranh trong thị trường nhỏ bé song đang phát triển này. Năm ngoái, doanh số xe đạp điện ở Mỹ đạt 400 triệu đô la Mỹ, tăng so với mức 100 triệu đô la Mỹ của năm 2012, theo số liệu tổng hợp bởi Edward Benjamin, chủ tịch hiệp hội Phương tiện Chạy điện Gọn nhẹ (Light Electric Vehicle Association), một tổ chức thương mại về xe đạp điện. Con số này vô cùng nhỏ bé nếu đem so với con số 5 tỉ đô la Mỹ doanh thu tại châu Âu vào năm 2015, và doanh số 10,8 tỉ đô la Mỹ tại Trung Quốc. Nhưng người Trung Quốc dùng xe đạp điện đi làm vì rẻ tiền và ít gây ô nhiễm. Người châu Âu từ lâu đã sử dụng xe đạp, bao gồm cả những mẫu xe đạp điện, để đến chỗ làm mỗi ngày. Tại Mỹ, nơi văn hóa xe hơi luôn thắng thế và việc đạp xe thường được xem như thú tiêu khiển, xe đạp điện chỉ mới bắt đầu thành xu hướng. “Nước Mỹ chậm gần 10 năm sau châu Âu,” Benjamin nói. Song dẫu vậy, có hơn 150 thương hiệu xe đạp điện chen chúc trong thị trường Mỹ. Hai hãng sản xuất xe đạp điện trụ sở tại Mỹ lớn nhất đều có 8 năm tuổi: Pedego ở Fountain Valley, California và ProdecoTech ở Oakland Park, Florida.

Đến cả những hãng xe hơi cũng đã báo hiệu sự quan tâm tới xe đạp điện. Vào năm 1997, Lee Iacocca tìm cách thành lập công ty xe đạp điện, EV Global Motors, song ông muốn bán xe đạp thông qua những đại lý xe hơi. Công ty này thất bại sau ba năm. Tháng 10.2015, tại hội thảo kinh doanh toàn cầu của GM ở Milford, Michigan, hãng này trình chiếu bản vẽ ý tưởng về mẫu xe đạp điện. “Khi chúng tôi nhìn vào xu hướng đô thị hóa,” phát ngôn viên GM nói, “chúng tôi muốn đảm bảo mình đang xem xét mọi khả năng để giúp mọi người di chuyển.” Tương tự, vào năm 2015, Ford đã phát triển ba mẫu xe đạp điện gấp được, một chiếc nhằm vào người đi làm sử dụng nhiều hình thức di chuyển để tới chỗ làm, một chiếc dành cho những dịch vụ giao hàng và chiếc còn lại dành cho thú tiêu khiển.

Điều khiến xe đạp điện của Faraday khác biệt là thiết kế tao nhã của họ. Trong lúc các đối thủ cạnh tranh nghiêng về những mẫu tiện dụng và thô kệch, thì hai mẫu của Faraday – chiếc Porteur và chiếc Cortland – mang dáng vẻ của xe đạp đường trường của Anh quốc vào những năm 1960. Cả hai đều có vành bằng tre được quét sơn và uốn cong bằng hơi nước, cùng tay nắm bọc da nâu. Nhờ cơ sở hạ tầng ngày một cải thiện, bao gồm làn dành riêng cho xe đạp ở những thành phố như New York, Minneapolis, Miami và ngay cả Los Angeles, doanh số của Vollmer đang tăng vọt từ 1 triệu đô la Mỹ vào năm 2014 (năm đầu tiên Faraday giao xe), lên thành 2 triệu đô la Mỹ vào năm 2015. Anh mong đạt được doanh số 4 triệu đô la Mỹ trong năm nay và dự báo sẽ có lãi trong năm 2017.

Năm 2008, với bằng kỹ thuật cơ khí từ Stanford và MIT, Vollmer gia nhập IDEO, hãng thiết kế tại Palo Alto nổi danh với thiết kế con chuột đầu tiên của Apple. Khi Oregon Manifest mời IDEO tham gia cuộc thi tái phát minh xe đạp hiện đại vào năm 2011, anh tập hợp một nhóm và bắt tay vào việc, dành nhiều giờ vào những buổi tối và ngày cuối tuần. “Chúng tôi biết xe đạp điện là một lĩnh vực đang nổi lên,” anh nói. “Chúng tôi dùng thử rất nhiều mẫu xe đạp điện và thấy chúng không tạo ra chút hứng thú nào.” Mục tiêu của anh là thiết kế ra chiếc xe đạp có hiệu năng cao, giúp lái xe vui thú và có kiểu dáng đẹp. Vào một ngày lái xe ngang qua phòng trưng bày của Tesla, cả nhóm thống nhất dùng tên Faraday, người Anh tiên phong trong công nghệ điện từ vào thế kỷ 19.

Faraday thắng cuộc thi, và để đổi lấy một cổ phần thiểu số, IDEO đồng ý cấp vốn và dịch vụ thiết kế để giúp Vollmer lập công ty. Kể từ đó, anh thực hiện hai chiến dịch gây quỹ trên Kickstarter để mang về tổng cộng 365 ngàn đô la Mỹ và gọi được vốn từ những nhà đầu tư thiên thần như đồng sáng lập Twitter Biz Stone và cựu phó giám đốc bán hàng của Tesla, Matt Eggers. Vollmer cùng sáu nhân viên làm việc trong văn phòng rộng gần 140 m2 lọt thỏm trong một con đường nhỏ giữa trụ sở Airbnb và Pinterest ở khu SoMa của San Francisco. Vollmer từng thử sản xuất xe đạp tại Mỹ, song anh nhanh chóng nhận ra gần như toàn bộ công tác sản xuất xe đạp của thế giới đều chuyển đến châu Á. “Chúng tôi tí nữa là phải tự xây nhà máy của mình,” anh nói. Nhân viên Faraday thiết kế bộ khung và những thiết bị điện, những linh kiện này được đặt làm tại châu Á còn toàn chiếc xe đạp được lắp ráp ở Đài Loan.

Phần lớn xe đạp điện Trung Quốc có giá khoảng 300 đô la Mỹ, sử dụng những bộ pin acid chì rẻ tiền và nặng nề thường bị cạn sạch sau mỗi 32 km. Kể từ năm 2013, gần như toàn bộ xe đạp điện châu Âu và Mỹ đều chạy bằng những bộ pin lithium-ion trọng lượng nhẹ dùng được đến 160 km và nằm gọn trong trục ống từ tay cầm đến pê đan. Xe đạp Faraday dùng mô tơ gắn trong trục trước, nhưng nhiều mẫu xe đạp điện, chẳng hạn những chiếc do Stromer (công ty Thụy Sĩ làm ra những sản phẩm có giá đắt nhất thị trường, có thể lên đến 9.500 đô la Mỹ), thì đặt mô tơ trong trục sau. Mười mẫu tại thị trường Mỹ của Trek thì dùng mô tơ gắn cạnh giò đĩa; công ty có cả những mẫu xe đạp leo núi giá 3.000 đô la Mỹ đặc biệt được những khách hàng lớn tuổi, những người không đủ sức khỏe chơi thể thao nhưng thích dùng xe đạp có sức mạnh của mô tơ, ưa chuộng.

Faraday, như hầu hết thương hiệu xe đạp điện Mỹ, dùng công nghệ hỗ trợ pê đan, mô tơ chỉ khởi động sau khi người dùng bắt đầu đạp. “Người ta muốn có cảm giác đạp xe, và họ muốn được vận động,” Vollmer nói. “Họ chỉ không muốn bị đổ mồ hôi ướt đẫm lưng áo.” Thị trường của anh: “Những người đánh giá cao việc đạp xe và đã từng đạp chút đỉnh rồi.”

Đó chính là Vollmer. Anh thừa nhận vẫn dùng chiếc Mazda cũ kỹ đời 2006 nếu muốn đến thung lũng Napa vào dịp cuối tuần. “Nhưng từ thứ hai đến thứ sáu,” anh nói, “tôi làm mọi thứ có thể để tránh dùng xe hơi.”

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác