Bạn nghĩ sao về một hệ thống giúp mọi người tìm được thầy thuốc đưa ra cho họ chẩn đoán chính xác ngay lần đầu tiên và giúp kết nối người bệnh với các chuyên gia đủ khả năng cung cấp ý kiến thứ hai.

Mùa xuân năm 2016, Owen Tripp, 37 tuổi, đang sống trong giấc mơ thung lũng Silicon. Công ty mới nhất của anh, Grand Rounds, gọi được 100 triệu đô la Mỹ, và được định giá khoảng một tỉ đô la Mỹ. Vợ chồng anh vừa sinh đứa con thứ ba. Chắc chắn là với tiếng vui đùa ồn ã từ lũ trẻ (tất cả đều dưới sáu tuổi), anh phải ngủ với nút bịt tai. Nhưng thế thì có sao đâu? Cuộc sống rất tuyệt.

Rồi một sáng nọ, anh thức giấc và nghĩ rằng mình đã bỏ quên một nút bịt tai trong tai phải. Anh kiểm tra. Không có cái nút nào. Nhưng anh không nghe được gì bằng tai đó. Bác sĩ của anh hai lần nói rằng tai anh chỉ bị nghẹt trước khi khuyên anh tìm đến một bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Khi anh mở trang web của bác sĩ chuyên khoa, anh thấy điều gì đó không ổn: chuyên môn của bác sỹ này là về họng, chứ không phải tai. “Tôi không cảm thấy thật thoải mái với những thông tin đó,” anh nhớ lại. “Tại sao tôi lại được khuyên tìm đến một người giỏi về họng hơn?”

Phần lớn mọi người đến khám ở bác sĩ đó, hoặc họ sẽ gọi cho bạn bè để được giới thiệu bác sĩ chuyên khoa khác. Nhưng Tripp thì khác: anh là đồng sáng lập của Grand Rounds, chuyên ghép bệnh nhân với bác sĩ phù hợp. Công ty sử dụng kho dữ liệu gồm khoảng 700 ngàn bác sĩ, 96% tổng số thầy thuốc toàn nước Mỹ, và nhập nó với dữ liệu từ những tờ trình yêu cầu bồi thường bảo hiểm và thông tin tiểu sử để xếp hạng bác sĩ dựa trên chất lượng công việc. Ý tưởng này nhằm giúp mọi người tìm được thầy thuốc đưa ra cho họ chẩn đoán chính xác ngay lần đầu tiên và giúp kết nối người bệnh với các chuyên gia đủ khả năng cung cấp ý kiến thứ hai. Với khách hàng cá nhân, phí tổn để nhận đề xuất của bác sĩ là 600 đô la Mỹ và 7.500 đô la Mỹ để nhận ý kiến thứ hai.

Grand Rounds không cung cấp số liệu doanh thu, song hãng tuyển dụng bao gồm Comcast, Quest Diagnostics, SC Johnson, Wal-Mart, News Corp và Jamba Juice trả cho dịch vụ này số tiền dựa trên mỗi đầu nhân viên, vì họ tin dịch vụ giúp giảm được phí tổn do chẩn đoán sai và những quy trình không cần thiết. Khoảng ba triệu người lao động tiếp cận được với dịch vụ này, dẫu chỉ một phần trăm nhỏ sử dụng. Ví dụ, tại Costco, 2% nhân viên sử dụng Grand Rounds trong năm 2016 và 60% những người nhận được ý kiến thứ hai đã thay đổi cách điều trị.

Đội nhóm tại Grand Rounds ghép Tripp với một bác sĩ tại San Francisco. Bà kê đơn cho anh chụp MRI. Sau khi chụp, bác sĩ tại Stanford gọi và báo cho anh là anh có khối u dây thần kinh âm thanh (schwannoma) ở tai.
“Vợ tôi ngồi ngay cạnh tôi, và cả hai chúng tôi bắt đầu hoảng loạn,” Tripp nói. “Ý tôi là, chúng tôi vẫn bình tĩnh, song trong lòng chúng tôi tự hỏi lũ trẻ sẽ ra sao nếu cha không còn trên đời sau vài năm? Chúng tôi có đứa con 10 tháng tuổi. Nó thậm chí sẽ còn không nhớ về tôi. Chúng tôi nói chuyện với đứa con năm tuổi ra sao đây?”

Khối u nhiều khả năng lành tính, nhưng vẫn cần phải đại phẫu. Những nhà khoa học dữ liệu của Grand Rounds đánh giá không chỉ từng bác sĩ cá nhân mà còn toàn bộ đội nhóm phẫu thuật về kinh nghiệm và kỹ năng của họ, bằng một quy trình chỉ được thực hiện 3.000 lần mỗi năm ở nước Mỹ. Tripp được ghép với một nhóm ở Stanford, nhưng anh cũng nói chuyện với các bác sĩ phẫu thuật khắp cả nước, họ nói anh phải thực hiện một lựa chọn khó khăn: giữa việc giữ lại khả năng cử động khuôn mặt và khả năng nghe ở tai phải. Với một CEO, lựa chọn này là hiển nhiên: anh không dám tưởng tượng việc làm ăn với một gương mặt vô hồn. Anh phải trải qua cuộc gây mê 11 tiếng khi khối u được tách khỏi dây thần kinh, từng lớp một. Khi thức dậy, anh cười ngoác miệng. Mặt anh không bị liệt, nhưng anh vẫn bị điếc ở tai phải. “Tôi nghĩ việc mình bị điếc là lời nhắc nhở quan trọng về vị trí của tôi, và tại sao chúng ta lại làm điều chúng ta đang làm,” Tripp nói.

Năm 2011, đồng sáng lập Grand Rounds, bác sĩ chuyên ngành X-quang học tốt nghiệp Stanford, Rusty Hofmann, do “đơn thuần là thất vọng,” đã ấp ủ ý tưởng cho Grand Rounds, tên ban đầu là ConsultingMD. Văn phòng của Hofmann ở Stanford chứa đầy các thùng hàng FedEx gồm dữ liệu y tế từ những bệnh nhân tuyệt vọng đang hy vọng ông có thể giúp họ chẩn đoán những vấn đề liên quan tới tắc nghẽn mạch máu của họ – lĩnh vực chuyên môn của ông. Ông cùng nhân viên thường kiểm tra từng hồ sơ mà không tính phí. Nhưng ông không thể giúp gì nhiều, và những hồ sơ thích hợp thường không được gửi đến. Liệu có ngành nào giúp phân loại những hồ sơ này trước khi gửi đến văn phòng của thầy thuốc không?

Rồi ý tưởng này trở nên vì lợi ích cá nhân nhiều hơn. Năm 2011, con trai của Hofmann, Grady, mắc chứng suy tủy xương (aplastic anemia), căn bệnh có thể gây tử vong. Grady cần được ghép tủy xương. Thông thường, phải dùng tủy từ anh em ruột, song không ai trong các con của Hofmann phù hợp. Nhưng Rusty thì hợp. Bác sĩ của Grady không biết tế bào của cha cậu có phù hợp không, nhưng Rusty đã gọi cho những thầy thuốc tại những trung tâm hàng đầu và tìm ra trường hợp ghép tủy từ cha mẹ sang con cái – và mọi chuyện thành công. Grady nhận được tủy. Chưa hết, dựa trên lời khuyên của các chuyên gia, Rusty đã lau chùi các ống dẫn điều hòa không khí trong nhà ông để giảm lượng vi trùng nhằm bảo vệ hệ miễn dịch suy yếu của con trai. Khách đến thăm phải tiêm ngừa cảm. Grady, giờ ở tuổi 13 tuổi, niềng răng, học múa và chơi lướt ván.

Chọn bác sĩ nhờ dữ liệu lớn - ảnh 1

CEO của Grand Rounds, Owen Tripp, vừa là nhà sáng lập vừa là khách hàng.

Căng thẳng trong gia đình anh rất lớn. Người ta biết làm gì nếu cha không phải là bác sĩ? “Mỗi một khía cạnh trong cuộc sống của tôi đều cảm nhận thấy nỗi đau này,” Hofmann nói. “Điều này phải thay đổi. Chúng ta không thể tiếp tục như thế trong vòng 50 năm nữa ở đất nước này.”

Hofmann không biết làm sao để biến ý tưởng của mình thành việc kinh doanh. Một nhà đầu tư ban đầu giúp tiến hành cuộc hẹn với Tripp tại Tootsie’s, quán cà phê gần Stanford. Hofmann tưởng đây chỉ là cuộc gặp trao đổi ý tưởng. Tripp, người từng đồng sáng lập Reputation.com (dịch vụ giúp khách hàng xóa bỏ thông tin trên mạng của họ), linh cảm sẽ còn nhiều chuyện hay. Hai người lập tức tâm đầu ý hợp. Tripp có cha là bác sĩ nhi khoa và từng muốn vào ngành y trước khi anh tham gia thiết lập một trong những mạng lưới Wi-Fi diện rộng đầu tiên vào đầu những năm 2000 tại đại học Trinity ở Connecticut, nơi anh học. Anh đâm ra nghiện công nghệ. Giờ đây anh đã tìm được vấn đề mà anh nghĩ rằng công nghệ có thể giải quyết. Khi Hofmann thấy một dịch vụ giúp bác sĩ phân loại bệnh nhân, Tripp thấy cơ hội thay đổi toàn diện nhờ công nghệ.

“Tôi thấy anh chàng này đang làm trong ngành cứu người,” Tripp nói. “Đó là lý do anh ấy làm điều đó, và làm tốt. Nhưng anh ấy không có quy mô. Chẳng có cách nào để anh ta tìm đến mọi bệnh nhân có thể hưởng lợi từ ý tưởng này một cách có ý nghĩa.”

Ngay tối hôm đó, qua điện thoại, Hofmann đề nghị Tripp làm CEO, và họ gặp nhau trong bữa tối tiếp theo. Hofmann tin rằng Tripp sẽ từ chối. Tuy nhiên, Tripp rất phấn khích về cuộc gặp nên anh vẫn có mặt, dù đang run người vì sốt hơn 38 độ C, chỉ vì anh muốn Hofmann biết rằng anh thích thú đến nhường nào. Hai người không bắt tay do sợ truyền vi khuẩn về nhà cho bé Grady vẫn còn yếu.

Sản phẩm đầu tiên của Grand Rounds là đưa ra những ý kiến thứ hai, chủ yếu cho những bệnh nhân mắc những căn bệnh trầm trọng như ung thư, hoặc những người đang cân nhắc về những phương thức điều trị phức tạp như phẫu thuật lưng. 150 ca đầu tiên đem đến ngạc nhiên gây sốc: trong 2/3 trường hợp, các chuyên gia của Grand Rounds thay đổi hoàn toàn chẩn đoán trước đó hoặc kê ra phương thức điều trị hoàn toàn mới. Thường là vị bác sĩ đầu tiên sai.

Sai lầm y khoa được ước tính đã giết chết 100 ngàn đến 400 ngàn người Mỹ mỗi năm. Nghe thì có vẻ như người ta đang chết vì những sai lầm ngu dốt, nhưng nhiều lỗi thuộc phạm trù chẩn đoán nhầm hoặc điều trị sai cách. Một công trình nghiên cứu vào năm 2012 ước tính 1/3 chi phí y tế của Mỹ (khi đó là 750 tỉ đô la Mỹ) là lãng phí trong quá trình chăm sóc bệnh nhân. Dẫu vậy, ngành dược lại luôn chống lại giải pháp hiển nhiên là đặt ra một hệ thống giám sát chất lượng cho mọi trường hợp.

Trên thực tế, ngành dược đã đi sai đường. Ba mươi năm trước, việc các công ty bảo hiểm cần đến ý kiến thứ hai trước một cuộc phẫu thuật lớn là bình thường. Cái tên Grand Rounds đến từ nghi thức y khoa lâu đời, trong đó những ca phức tạp được trình trước tập thể bác sĩ để trao đổi ý kiến, và các thầy thuốc có thể chắc chắn họ có câu trả lời đúng. 

Tất nhiên, những nhà đầu tư của Grand Rounds không tham gia chỉ để cải thiện lĩnh vực chăm sóc y tế. Họ nhìn thấy một triển vọng khổng lồ. Bryan Roberts, nhà đầu tư mạo hiểm nổi tiếng ở Venrock, cho rằng vào một ngày nào đó, Grand Rounds sẽ đóng vai trò mỗi khi bệnh nhân chọn một bác sĩ. Một vài năm về trước, ông bắt đầu đề nghị cung cấp dịch vụ của Grand Rounds cho các doanh nhân ở Venrock. “Trong vòng vài tháng,” ông nói, “Tôi đã có ba tới bốn e-mail từ các CEO doanh nhân của mình nói những điều đại loại như ‘Tôi nghĩ cha tôi còn sống vì anh mang Grand Rounds đến.’”

Chọn bác sĩ nhờ dữ liệu lớn - ảnh 2

 Giảng viên Stanford, Rusty Hofmann, đồng sáng lập của Grand Rounds.

Bob Kocher, đối tác Venrock khác, người tham gia soạn thảo Đạo luật chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền (Affordable Care Act, còn gọi là Obamacare) tại Nhà Trắng, đã sử dụng dịch vụ của Grand Rounds cho đứa cháu tuổi thiếu niên bị ung thư của mình. Ý kiến thứ hai đã xác nhận chẩn đoán ban đầu của cháu bé nhưng đề nghị đông lạnh trứng trước khi buồng trứng của em bị tổn hại vì hóa trị. Những bác sĩ đầu tiên của em không đề nghị làm thế.

Grand Rounds tuyển đội ngũ gồm 80 thầy thuốc lâm sàng để trò chuyện cùng người bệnh. Việc của những bác sĩ này không phải để chẩn đoán hay sửa sai mà là tương tác trực tiếp cùng bệnh nhân để giúp họ hiểu những điều mà các chuyên gia nói. Theo Tripp, nếu chỉ đưa cho người bệnh một xấp giấy mà không giải thích thì không đủ để tạo ra ảnh hưởng.

Các nhân viên thầy thuốc lâm sàng này kết nối với bệnh nhân, nhận hồ sơ y tế và hỏi những câu hỏi then chốt, chẳng hạn như người bệnh sẽ chịu di chuyển bao xa. Rồi họ dùng kho dữ liệu của Grand Rounds để ghép bệnh nhân với bác sĩ phù hợp. Kho dữ liệu của công ty đánh giá bác sĩ trên những yếu tố như nơi họ được đào tạo, những chuyên môn khác họ được đào tạo và mức độ thường xuyên của những quy trình và bài kiểm tra họ tiến hành, dựa trên dữ liệu đòi bảo hiểm cung cấp từ khách hàng của Grand Rounds (càng nhiều bài kiểm tra càng cho thấy yếu kém trong đánh giá y tế.) Những chuyên gia được công ty tin tưởng là những người giỏi nhất – theo một thuật toán máy học (machine-learning), trong hàng trăm hạng mục khác nhau như dữ liệu tử vong, tỉ lệ thăm khám lại (readmission) và tỉ lệ biến chứng (complication rate).

Các cá nhân có thể trả tiền cho Grand Rounds, nhưng với công ty, cơ hội lớn của họ nằm ở việc bán dịch vụ cho những nhà tuyển dụng muốn giảm chi phí y tế của mình. Như Costco (tuyển dụng 218 ngàn nhân viên, bao gồm nhân viên bán thời vụ), nhiều khách hàng của Grand Rounds tự mua bảo hiểm. Điều này có nghĩa là trong khi Aetna quản lý được phúc lợi y tế của họ, thì Costco đối mặt với rủi ro tài chính. Số bệnh nhân dùng dịch vụ thì nhỏ nhưng đang tăng nhanh chóng, từ khoảng 90 ca bệnh mỗi tháng khi Costco bắt đầu dùng Grand Round tháng 1.2016 lên thành 150 ca bệnh mỗi tháng vào thời điểm hiện tại.

Bệnh nhân thường có xu hướng tin tưởng Grand Rounds hơn là những công ty bảo hiểm của chính họ. Khi một công ty bảo hiểm từ chối một yêu cầu, các nhân viên thường giận dữ; họ sẵn sàng tin Grand Rounds ngay cả khi các bác sĩ đưa ra lý do giống hệt. “Không gì bằng một bên khách quan đưa ra ý kiến khác bên bảo hiểm,” Donna Sexton, giám đốc phúc lợi nhân viên của Costco, nói.

Tất nhiên, đôi khi những bác sĩ ban đầu cũng chẩn đoán và đưa ra phác đồ điều trị đúng. Trong trường hợp đó, Grand Rounds đưa ra một công cụ mạnh mẽ để buộc công ty bảo hiểm trả tiền cho người bệnh. Leslie Nava, huấn luyện viên thể dục, được dùng Grand Rounds thông qua Costco, nơi chồng cô làm việc bán thời gian để hưởng phúc lợi y tế. Cả cô lẫn con trai đều mắc chứng bệnh di truyền tên u sợi thần kinh (neurofibromatosis) nhóm 2, khiến những khối u lành tính mọc trong hệ thần kinh. Một khối u trong dây thần kinh thính giác khiến cậu bé sắp mất thính lực. Điều duy nhất sẽ giúp được cậu giữ lại khả năng nghe là sử dụng loại thuốc chữa ung thư Avastin. Aetna không chịu trả tiền cho điều này.

“Tôi hình như đã ngồi đó khóc ròng mười phút,” Nava nói. Y tá tại văn phòng bác sĩ bảo cô rằng bảo hiểm của cô bao gồm Grand Rounds nên cô có thể thử dùng dịch vụ này. Cô làm theo và kinh ngạc trước sự chăm sóc cá nhân cô nhận được từ đội ngũ bác sĩ nhân viên của công ty và nhẹ lòng khi bản báo cáo gửi về nói rằng Avastin thật ra là giải pháp tốt nhất. Aetna cuối cùng đồng ý trả tiền. “Rõ ràng nó đã giúp làm sống lại niềm tin của tôi bên trong hệ thống chăm sóc y tế,” Nava nói.

Grand Rounds vẫn chưa niêm yết, không tiết lộ số liệu tài chính, song có vẻ họ đang tăng trưởng nhanh. Dịch vụ hiện đang được hơn 3 triệu người sử dụng thông qua công ty tuyển dụng họ. Tripp nói doanh thu đã tăng 100% mỗi năm suốt ba năm qua và khách hàng của công ty bao gồm bốn trong số những hãng bán lẻ lớn nhất nước Mỹ cùng ba nhà máy sản xuất thực phẩm lớn, cũng như cả Autodesk và Wahl Clipper Corporation. Ông đặc biệt tự hào với việc Grand Rounds đang cung cấp cho người lao động chân tay chế độ chăm sóc y tế từng một thời chỉ là đặc quyền của người giàu.

“Tôi nghĩ rằng có một sự hiểu nhầm thường xuyên rằng chúng tôi đơn giản chỉ đang tìm cách giúp 1% (người giàu) có được 1% chăm sóc y tế,” Tripp nói. “Thật ra, thế là sai. Chúng tôi đang giúp 99% hoặc 90% dân số tiếp cận với 1% chăm sóc y tế.” Nếu thành công, đây sẽ là trường hợp đặc biệt khi chủ nghĩa tư bản giúp thế giới tốt đẹp lên. 

"Giỏi hơn người khác không có gì vĩ đại; điều vĩ đại thực sự là vượt qua chính mình.". ---- Ernest Hemingway

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 52 tháng 09.2017

 Số 52 tháng 09.2017

TƯƠNG LAI CỦA GIÁO DỤC

CÁC DOANH NGHIỆP ĐANG ĐẦU TƯ VÀO THỊ TRƯỜNG GIÁO DỤC VIỆT NAM SẼ ĐEM LẠI NHỮNG THAY ĐỔI GÌ ?

DANH SÁCH ĐẠI HỌC TỐT NHẤT MỸ • GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác