Blockchain trước những đổi thay - ảnh 1

Blockchain trước những đổi thay - ảnh 2

hính phủ và Ngân hàng nhà nước Việt Nam, cũng giống như chính phủ và Ngân hàng nhà nước tại nhiều quốc gia khác, có cách tiếp cận thận trọng đối với blockchain và các tài sản mã hóa.

Ngân hàng nhà nước Việt Nam hiện không thừa nhận tiền mã hóa là công cụ thanh toán và đã khuyến cáo công dân không sử dụng tiền mã hóa bởi những rủi ro cao và biến động giá mạnh của nó.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc gần đây đã ký một chỉ thị cho Ngân hàng nhà nước, Bộ tài chính và nhiều cơ quan liên quan nhằm tăng cường quản lý các hoạt động liên quan tới tiền mã hóa, sau vụ lừa đảo bằng tiền ảo iFan bị phát hiện, gây thiệt hại 15 ngàn tỉ đồng cho các nhà đầu tư tham gia.

Chính phủ cũng như dư luận và các nhà đầu tư hiện có nhiều ý kiến trái chiều về tiền mã hóa. Điều này thường dẫn tới các cuộc tranh luận mang tính triết học hoặc thậm chí cảm tính.

Những biến động lên xuống không thể lý giải được, nguy cơ hứng chịu các đợt tấn công mạng là nguyên nhân vì sao nhiều nhà đầu tư và giới chức thường lảng tránh tiền mã hóa và chỉ đơn thuần nghĩ đó là "loại tiền kỳ diệu trên mạng".

Nhiều nước trên thế giới cũng đang đối mặt vấn đề tương tự như Việt Nam khi suy xét cách tốt nhất để đối mặt với sự hiện diện của blockchain, nhưng không có nước nào thể hiện phản ứng đối với thực tiễn mới này một cách ngắn gọn như Ngân hàng Trung ương Nigeria khi họ công khai tuyên bố rằng: "Ngân hàng Trung ương không thể kiểm soát hay quản lý bitcoin và blockchain, cũng giống như không ai có thể kiểm soát hay quản lý mạng internet. Chúng ta không sở hữu nó."

Đây là nhận định có phần nhạy cảm nhưng hợp lý, đó cũng là cách tiếp cận mở và hướng tới tương lai mà có lẽ sẽ thu hút nhiều hơn sự chú ý của các nhà hoạch định chính sách Việt Nam.

Ý tưởng đồng thuận (concept of consensus) của blockchain đưa công nghệ này vào ứng dụng trong nhiều ngành khoa học và nhân văn khác. Vì vậy, địa hạt mới của các nghiên cứu về blockchain sẽ mang tính đa ngành, chứa đựng ngày càng nhiều lĩnh vực và thường được gọi là nền kinh tế mã hóa (cryptoeconomics).

Dù blockchain có thể tác động đáng kể đến cách thức mà các giao dịch và quyền sở hữu được lưu trữ, nhưng vẫn cần lưu ý một điều quan trọng đó là trên thực tế tồn tại hai loại blockchain: công khai (public blockchain) và cá nhân (private blockchain).

Với blockchain công khai, tất cả các bên tham gia trực tiếp với nhau trên cơ sở ngang hàng (peer to peer) và không thông qua trung gian. Ngoài ra, việc tham gia vào một blockchain công khai không gặp bất cứ rào cản nào vì chúng đều là các phần mềm với mã nguồn mở. Trái lại, blockchain cá nhân lại đặt ra rào cản đối với những bên tham gia và có một "người giữ cửa" (gatekeeper) quản lý việc truy cập vào blockchain.

Điều này cũng tương tự với intranet và internet. Vào giữa những năm 90 của thế kỷ trước, nhiều chính phủ, ngân hàng và định chế tài chính từng cho rằng họ không thích internet (mạng công khai) vì không ai kiểm soát nó, nhưng lại thích intranet (mạng nội bộ) – thứ có thể kiểm soát được. Điều đó cũng giống như ngày nay, khi các ngân hàng và thậm chí nhiều Chính phủ cho biết họ thích blockchain nhưng không thích đồng bitcoin.

Tuy nhiên, blockchain cá nhân (tương tự như intranet) không thể hoạt động hoàn toàn hiệu quả mà không có blockchain công khai (tương tự như internet). Điều này sẽ dẫn đến việc gia tăng sử dụng khối lượng lớn các tài sản mã hóa trong năm 2018.

Blockchain hay DLT (công nghệ sổ cái phân tán) có thể được xem là giải pháp cho tăng trưởng của Việt Nam trong tương lai. Tài sản mã hóa, dựa trên blockchain, có thể trở thành động lực tăng trưởng, và có thể thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam tiến tới cuộc cách mạng cộng nghiệp 4.0.

Blockchain trước những đổi thay - ảnh 3

Điều quan trọng là cần phải xác định một vài ý tưởng về lĩnh vực tiền mã hóa. Theo đúng nghĩa, tiền mã hóa được xác định là một loại tài sản điện tử, được thiết kế để hoạt động như một phương tiện dùng để trao đổi, sử dụng công nghệ mã hóa để đảm bảo các giao dịch và kiểm soát việc tạo ra các đơn vị tiền tệ bổ sung. Các đồng tiền mã hóa được phân loại thành một nhóm nhỏ của tiền điện tử và cũng là một loại tiền thay thế và tiền ảo. Bitcoin, xuất phát từ White Paper của Satoshi Nakamoto, đã trở thành một loại tiền mã hoá phi tập trung vào năm 2009.

Blockchain là khái niệm quan trọng khác cần được định nghĩa. Theo đúng nghĩa, blockchain là một danh sách các bản lưu giữ liên tục gia tăng được gọi là khối (block). Các khối này được liên kết và bảo mật bằng cách sử dụng mật mã. Mỗi khối thường chứa một đoạn mã băm (hash) đóng vai trò như một liên kết với một khối trước đó, một dấu thời gian (timestamp) và dữ liệu giao dịch. Theo thiết kế, các blockchain vốn có khả năng chống lại việc sửa đổi dữ liệu. Về mặt chức năng, một blockchain có thể được dùng như "một sổ kế toán mở, phân tán, có thể ghi lại các giao dịch giữa hai bên một cách hiệu quả theo một cách thức có thể kiểm chứng và tồn tại lâu dài."

Điều thú vị cần phải lưu ý là các nước thành công với tài khoản vốn mở và các đồng tiền về cơ bản vững mạnh như Thụy Sĩ hay Singapore đang quan tâm tới fintech, blockchain và bitcoin.

Công ty đường sắt Thụy Sĩ (SBB) không chỉ cho phép mua vé tàu bằng đồng bitcoin mà các máy bán vé tại nhà ga đường sắt ở Thụy Sĩ còn có tính năng nạp tiền giúp đổi tiền giấy thành tiền kỹ thuật số.

Một số nước đang phát triển và tại ASEAN, trong đó có Việt Nam, vẫn đang quan sát và chờ đợi. Nếu internet là cơ hội đầu tiên để cải thiện tương lai của một quốc gia thì cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và phong trào tiền mã hóa có thể là cơ hội thứ hai.

Cuối năm 2017, một vài ngân hàng toàn cầu đã chuyển các hoạt động tài chính thương mại của họ sang nền tảng blockchain và Sàn giao dịch chứng khoán Australia (ASX) đã ra thông báo họ sẽ trở thành thị trường tài chính toàn cầu chính thống đầu tiên áp dụng công nghệ blockchain.

Nhật Bản, một thành viên trong nhóm các quốc gia G7 đã thực sự chấp nhận thanh toán bằng đồng bitcoin. Hơn 300.000 nhà bán lẻ và công ty tại nước này giờ đây đã chấp nhận tiền kỹ thuật số. Năm ngoái, Nhật Bản đã hợp pháp hóa bitcoin và chấp nhận dùng bitcoin như một phương thức thanh toán. Điều này càng nhấn mạnh sự phổ biến không ngừng của bitcoin tại nước này.

Nga thông báo việc mua và bán bitcoin và các loại tiền mã hóa khác sẽ được hợp pháp hóa. Kazakhstan và trung tâm tài chính quốc tế thủ đô Astana (AIFC) đang có một bước đi cải tiến khi điều chỉnh các quy định của họ về các tài sản blockchain và nền kinh tế mã hóa. Như một dấu hiệu thức thời, Kazakhstan đã tổ chức một hội nghị về blockchain đầu tiên vào tuần trước, nơi diễn giả chính là Thủ tướng nước này.

Hội đồng giám sát giao dịch tương lai của Bộ thương mại Indonesia (Bappebti) tháng trước đã ký một nghị định để biến tiền mã hóa thành một loại hàng hóa có thể giao dịch hợp pháp trên sàn chứng khoán. Sàn giao dịch tài sản điện tử của Indonesia ước tính sẽ có 1,5 triệu thành viên vào cuối năm nay, vượt qua số lượng thành viên của sàn chứng khoán truyền thống của nước này (khoảng 1,18 triệu thành viên).

Điều quan trọng cần nhớ đó là tiền mã hóa giúp cho blockchain trở nên rõ ràng, thực sự được phân phối, chống can thiệp sửa đổi.

Với blockchain, ranh giới giữa bên trung gian, thị trường và nhà cung cấp dịch vụ mới và thậm chí cơ quan điều hành đang thay đổi.

Tiền mã hóa đã tiến hóa từ một sự hiện diện gây tò mò vào năm 2009, được sử dụng và trở thành khoản đầu tư hợp pháp tại một số quốc gia. Một đồng tiền mã hoá, dù không được chính phủ thừa nhận, vẫn mang hai tính chất quan trọng, đó là sự phân tán và tính phi vật thể.

Tiềm năng tăng trưởng của blockchain tại Việt Nam là rất lớn.

Những người ủng hộ blockchain cho rằng công nghệ này có thể sớm tạo ra kỷ nguyên mới của internet, thậm chí còn tạo ra những sự chuyển đổi mạnh mẽ hơn và đột phá hơnnhững gì đang diễn ra hiện tại.

Khả năng tạo ra các cơ hội chưa từng có để hình thành và trao đổi giá trị trong xã hội thông qua blockchain sẽ dẫn tới một sự thay đổi thế hệ trong quá trình tiến hóa của internet, từ internet của thông tin trở thành một internet của giá trị.

Một trong những lý do chính để  Việt Nam có thể trở thành nước đi đầu khu vực trong việc áp dụng blockchain là nhờ dân số trẻ và tâm lý sẵn sàng chấp nhận sự thay đổi. Việt Nam là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới và đất nước đang thay đổi cực kì nhanh chóng. Dân số trẻ của Việt Nam (Việt Nam có 70% dân số dưới 30 tuổi), đặc biệt là những ai sinh sống ở các khu vực đô thị, lớn lên trong môi trường kỹ thuật số, thường cởi mở về blockchain hơn những người trưởng thành trước thời đại kỹ thuật số.


Blockchain trước những đổi thay - ảnh 4